Luận án Tiến sĩ: Quản lý giáo dục giá trị sống cho sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật hiện nay

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định, không trùng lặp với các công trình khác đã công bố TÁC GIẢ LUẬN ÁN NCS Phạm Thanh Giang MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 13 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án 13 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết 25 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG VĂN HÓA NGHỆ THUẬT 32 2.

Những vấn đề lý luận về giáo dục giá trị sống cho sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật 32 2.2 Những vấn đề lý luận về quản lý giáo dục giá trị sống cho sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật 50 Chương 3: CƠ CỞ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG VĂN HÓA NGHỆ THUẬT 68 3.1 Khái quát đặc điểm giáo dục, đào tạo ở các trường văn hóa nghệ thuật 68 3. Tổ chức nghiên cứu khảo sát, đánh giá thực trạng 72 3.3 Thực trạng giá trị sống và giáo dục giá trị sống cho sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật 74 3. Thực trạng quản lý giáo dục giá trị sống cho sinh viên ở các trường văn hóa nghệ thuật và nguyên nhân 89 3. Thực trạng sự ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến quản lý giáo dục giá trị sống cho sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật 103 Chương 4: YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG VĂN HÓA NGHỆ THUẬT HIỆN NAY 112 4.

Yêu cầu quản lý giáo dục giá trị sống cho sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật hiện nay 112 4. Biện pháp quản lý giáo dục giá trị sống cho sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật hiện nay 116 Chương 5: KHẢO NGHIỆM VÀ THỬ NGHIỆM BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG VĂN HÓA NGHỆ THUẬT 137 5.1 Khảo nghiệm tính cần thiết, khả thi của các biện pháp 137 5.2 Thử nghiệm và phân tích kết quả thử nghiệm biện pháp 142 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 161 CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ 165 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 166 PHỤ LỤC 174 DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ Bảng 3. Số lượng, chất lượng giảng viên các trường văn hóa nghệ thuật 70 Bảng 3. Số lượng cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên được khảo sát, điều tra 73 Bảng 3.

Sự phát triển về nhận thức và nhân cách của sinh viên 75 Bảng 3. Ý kiến đánh giá về mức độ quan trọng của mục đích giáo dục giá trị sống cho sinh viên 80 Bảng 3. Ý kiến đánh giá về mức độ quan trọng của nội dung giáo dục giá trị sống 83 Bảng 3. Hình thức và phương pháp giáo dục giá trị sống 85 Bảng 3.

Quản lý mục tiêu giáo dục giá trị sống 90 Bảng 3. Quản lý nội dung, chương trình giáo dục giá trị sống 91 Bảng 3. Tổ chức thực hiện giáo dục giá trị sống 93 Bảng 3. Quản lý và phối hợp các lực lượng giáo dục giá trị sống 95 Bảng 3.

Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị và phương tiện kỹ thuật, các điều kiện đảm bảo cho giáo dục giá trị sống 97 Bảng 3. Kiểm tra, đánh giá giáo dục giá trị sống 98 Bảng 3. Thực trạng sự ảnh hưởng của toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, cách mạng công nghiệp lần thứ tư và kinh tế thị trường đến quản lý giáo dục giá trị sống cho sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật 103 Bảng 3. Thực trạng sự ảnh hưởng từ phẩm chất đạo đức của văn nghệ sĩ đến quản lý giáo dục giá trị sống cho sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật 106 Bảng 3.

Thực trạng sự ảnh hưởng từ đặc điểm của quá trình đào tạo đến quản lý giáo dục giá trị sống cho sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật 108 Bảng 3. Thực trạng sự ảnh hưởng từ chính chủ thể và đối tượng giáo dục giá trị sống cho sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật 109 Bảng 5. Thống kê kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết của các biện pháp 138 Bảng 5.2 Thống kê kết quả khảo nghiệm về tính khả thi của các biện pháp 139 Bảng 5. Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 140 Bảng 5.5 Lượng hoá các tiêu chí đánh giá về kết quả thử nghiệm 146 Bảng 5.6 Chất lượng của các lớp tham gia thử nghiệm 148 Bảng 5.

Tổng hợp kết quả kiểm tra trước thử nghiệm 149 Bảng 5. Thống kê kết quả kiểm tra sự tiến bộ về nhận thức các giá trị sống của sinh viên 151 Bảng 5. Phân phối tần xuất kết quả kiểm tra sự tiến bộ về nhận thức các giá trị sống của sinh viên qua thử nghiệm 152 Bảng 5.10 Phân phối tần xuất luỹ tích kết quả kiểm tra sự tiến bộ về nhận thức các giá trị sống của sinh viên 152 Bảng 5. Phân phối các tham số đặc trưng kết quả tiến bộ về nhận thức các giá trị sống của sinh viên ở cơ sở thử nghiệm 1 154 Bảng 5.

Phân phối các tham số đặc trưng kết quả tiến bộ về nhận thức các giá trị sống của sinh viên ở cơ sở thử nghiệm 2 157 Bảng 5.17 So sánh kết quả đánh giá sự tiến bộ về nhận thức các giá trị sống của sinh viên các lớp thử nghiệm và đối chứng 158 Bảng 5. So sánh kết quả đánh giá sự tiến bộ về hành vi sống của sinh viên các lớp thử nghiệm và đối chứng 159 Biểu đồ 5. So sánh kết quả tiến bộ về nhận thức các giá trị sống của sinh viên giữa lớp thử nghiệm và đối chứng ở cơ sở thử nghiệm 153 Biểu đồ 5.15 So sánh kết quả tiến bộ về nhận thức các giá trị sống của sinh viên giữa lớp thử nghiệm và đối chứng ở cơ sở thử nghiệm 156 Đồ thị 5. Tương quan giữa tính cần thiết với tính khả thi của các biện pháp 141 Đồ thị 5.

Đồ thị biểu diễn tần xuất luỹ tích điểm kết quả tiến bộ về nhận thức các giá trị sống ở cơ sở thử nghiệm 1 153 Đồ thị 5. Đồ thị biểu diễn tần xuất luỹ tích điểm kết quả tiến bộ về nhận thức các giá trị sống của sinh viên ở cơ sở thử nghiệm 2 155 Sơ đồ 2.1 Hệ thống giá trị của con người hiện đại 34 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XII xác định mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục nhằm: “Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu tổ quốc, yêu đồng bào, sống tốt và làm việc hiệu quả” [22, tr. Lý luận giáo dục đã chỉ rõ, giáo dục phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh, sinh viên là nhiệm vụ của các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện kết hợp dạy người, dạy chữ và dạy nghề, giúp cho các cá nhân tham gia, hội nhập xã hội - nghề nghiệp, hội nhập quốc tế như hiện nay.

Một trong những nội dung giáo dục mà Đảng ta xác định cần đưa vào chương trình giáo dục của các nhà trường đó là giáo dục giá trị sống. Giá trị sống và giáo dục giá trị sống sẽ giúp cho thế hệ trẻ có những định hướng sâu sắc, rèn luyện phẩm chất nhân cách trở thành một người công dân mới, có đủ điều kiện trở thành công dân toàn cầu trong thời kỳ hội nhập quốc tế như hiện nay. Các trường văn hóa nghệ thuật có chức năng, nhiệm vụ đào tạo học sinh, sinh viên trở thành các chuyên gia, đội ngũ văn nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật. Để trở thành những cán bộ văn hóa, đội ngũ văn nghệ sĩ những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, đòi hỏi mỗi sinh viên đang học tập, rèn luyện ở các trường văn hóa nghệ thuật cần phải thường xuyên tiếp thu nội dung chuyên ngành, tích cực luyện tập, rèn luyện để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ nói chung, tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống nói riêng để hướng tới phát triển, hoàn thiện các phẩm chất đạo đức, nhân cách, chuyên môn nghiệp vụ theo chuyên ngành đào tạo.

Để trở thành người cán bộ văn hóa, các văn nghệ sĩ, những người luôn ảnh hưởng tích cực đến công chúng, đòi hỏi trong quá trình đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ cần có sự quan tâm giáo dục về đạo đức, lối sống dựa trên nền tảng các giá trị sống. Giáo dục và quản lý giáo dục giá trị sống cho sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật là một trong những nội dung quan trọng và cần thiết, là đòi hỏi khách quan của quá trình đào tạo người cán bộ văn hóa, đội ngũ văn nghệ sĩ. Để giúp sinh viên các ngành văn hóa, nghệ 6 thuật có bản lĩnh vững vàng, giúp họ có “sức đề kháng” trước những tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường và xu thế mở cửa, hội nhập, luôn là những cán bộ văn hóa, đội ngũ văn nghệ sĩ có đủ đạo đức và tài năng, cống hiến hết mình cho một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, việc giáo dục hình thành và phát triển nhân cách sinh viên hiện nay, đặc biệt là định hướng giá trị, giáo dục giá trị sống cho họ để đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của công cuộc đổi mới là việc làm quan trọng và cần thiết. Hiện nay, trước những tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường và thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, sự chống phá thường xuyên, thâm độc của kẻ thù đối với cách mạng nước ta; cùng với các nguyên nhân khách quan và chủ quan khác, đã làm suy thoái về đạo đức, lối sống của một bộ phận văn nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật.

Sự suy thoái, biến chất ở một bộ phận những người làm công tác văn hóa nghệ thuật hiện nay đã gây ra những hậu quả tiêu cực, ảnh hưởng đến bản chất và truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc ta.