Luận án: Tăng cường quản lý giáo dục đại học ở Việt Nam từ góc độ kinh tế

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT TĂNG CƢỜNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM TỪ GÓC ĐỘ KINH TẾ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2019 ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC CÁC BẢNG .vii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ.viii MỞ ĐẦU. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Những đóng góp mới của đề tài. Cấu trúc của Luận án.

TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN. 7 ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Các công trình nghiên cứu lý luận về quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Các công trình nghiên cứu về thực trạng quản lý nhà nƣớc đối với giáo dục đại học từ góc độ kinh tế.

Các công trình nghiên cứu về giải pháp tăng cƣờng quản lý nhà nƣớc đối với giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Khoảng trống nghiên cứu và những vấn đề luận án tiếp tục giải quyết. Khung lý thuyết và phƣơng pháp thu thập, xử lý số liệu nghiên cứu. Khung lý thuyết nghiên cứu.

Phƣơng pháp thu thập và xử lý dữ liệu. Phƣơng pháp xử lý dữ liệu. 26 Kết luận chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TỪ GÓC ĐỘ KINH TẾ.

Khái niệm và đặc điểm của giáo dục đại học. Khái niệm giáo dục đại học. Đặc điểm của giáo dục đại học trong nền kinh tế thị trƣờng. Vai trò của giáo dục đại học đối với phát triển xã hội.

Quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Khái niệm quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Nội dung quản lý về giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Các công cụ quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế.

Tiêu chí đánh giá quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Tiêu chí hiệu lực trong đánh giá quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Tiêu chí hiệu quả trong đánh giá quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Tiêu chí phù hợp trong đánh giá quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế.

Tiêu chí công bằng trong đánh giá quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Các nhân tố ảnh hƣởng đến quản lý nhà nƣớc về giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Tƣ duy quản lý nhà nƣớc về giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Năng lực quản lý nhà nƣớc về giáo dục đại học từ góc độ kinh tế.

Phƣơng thức cách thức quản lý nhà nƣớc về giáo dục đại học. Chất lƣợng của công tác thanh tra kiểm tra giám sát và xử lý vi phạm pháp luật về quản lý giáo dục đại học. Cơ chế duy trì và nâng cao trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục đại học. Kinh nghiệm quản lý nhà nƣớc về giáo dục đại học dƣới góc độ kinh tế ở một số quốc gia và bài học cho Việt Nam.

Kinh nghiệm quản lý nhà nƣớc về giáo dục đại học dƣới góc độ kinh tế ở một số quốc gia. Bài học kinh nghiệm về quản lý nhà nƣớc về kinh tế đối với giáo dục đại học của Việt Nam có thể nghiên cứu áp dụng. 58 Kết luận chƣơng 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM TỪ GÓC ĐỘ KINH TẾ.

Khái quát về giáo dục đại học ở Việt Nam. Quá trình phát triển nền giáo dục đại học ở Việt Nam. Kết quả giáo dục đại học ở Việt Nam. Phân tích thực trạng quản lý giáo dục đại học ở Việt Nam từ góc độ kinh tế trong giai đoạn 2013 – 2017.

Kết quả quản lý giáo dục đại học ở Việt Nam theo các tiêu chí. Tình hình thực hiện các nội dung của quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Thực trạng hệ thống văn bản pháp luật về quản lý giáo dục đại học. Thực trạng hoạch định và thực hiện chính sách phát triển giáo dục đại học 89 3.

Thực trạng công tác kiểm tra, giám sát các hoạt động của cơ sở giáo dục đại học. Thực trạng bộ máy quản lý nhà nƣớc về kinh tế đối với giáo dục đại học. Kết quả, hạn chế và những nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế trong quản lý nhà nƣớc về giáo dục đại học ở Việt Nam từ góc độ kinh tế. Những kết quả đạt đƣợc.

Những hạn chế và nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế. 101 Kết luận chƣơng 3. GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM TỪ GÓC ĐỘ KINH TẾ. Xu hƣớng phát triển giáo dục đại học và quản lý giáo dục đại học ở Việt Nam.

Phát triển giáo dục đại học và quản lý giáo dục đại học theo hƣớng đa dạng hóa phƣơng thức đào tạo, nguồn đầu tƣ cho giáo dục đại học tăng cƣờng chất lƣợng nguồn nhân lực. Tăng cƣờng ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục đại học và quản lý giáo dục đại học. Tăng cƣờng tự chủ, tự chịu trách nhiệm tăng khả năng cạnh tranh của các cơ sở giáo dục đại học. Quan điểm tăng cƣờng quản lý giáo dục đại học ở Việt Nam dƣới góc độ kinh tế.

Đổi mới tƣ duy quản lý giáo dục đại học. Đa dạng hóa mô hình hệ thống giáo dục đại học. Chuyển hệ thống giáo dục đại học từ ch đào tạo theo diện h p sang đào tạo theo diện rộng. Đổi mới cơ cấu hệ thống giáo dục đại học.

Giải pháp tăng cƣờng quản lý giáo dục đại học ở Việt Nam từ góc độ kinh tế. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về giáo dục đại học. Hoàn thiện chiến lƣợc và các chính sách phát triển giáo dục đại học. Tăng cƣờng công tác thanh tra kiểm tra giám sát hoạt động của giáo dục đại học.

Hoàn thiện bộ máy quản lý giáo dục đại học. 142 Kết luận chƣơng 4. 145 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 147 vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ CL : Công lập CNTT : Công nghệ thông tin CSGDĐH : Cơ sở giáo dục đại học ĐH : Đại học ĐH CĐ : Đại học cao đẳng ĐHCL : Đại học công lập ĐHNCL : Đại học ngoài công lập GD : Giáo dục GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo GDĐH : Giáo dục đại học GDĐHCL : Giáo dục đại học công lập GDĐHNCL : Giáo dục đại học ngoài công lập KHCN : Khoa học công nghệ KTTT : Kinh tế thị trƣờng KTXH : Kinh tế xã hội NCKH : Nghiên cứu khoa học NCL : Ngoài công lập NNL : Nguồn nhân lực NSNN : Ngân sách nhà nƣớc QL : Quản lý QLGDĐH : Quản lý giáo dục đại học QLNN : Quản lý nhà nƣớc TCTC : Tự chủ tài chính TT : Truyền thông XHCN : Xã hội chủ nghĩa vii DANH MỤC CÁC BẢNG Tên bảng Trang Bảng 1.

Phân bố mẫu nghiên cứu. Một số nội dung quản lý của trƣờng đại học ngoài công lập. Chi ngân sách nhà nƣớc cho GD&ĐT và GDĐH. 91 viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Tên hình Trang Hình 1.

Khung lý thuyết nghiên cứu về QLGDĐH từ góc độ kinh tế. Số lƣợng các trƣờng đại học. Quy mô sinh viên thuộc các trƣờng công lập và ngoài công lập. Cơ cấu sinh viên đại học theo nhóm ngành.

Số lƣợng giảng viên đại học. Mức độ hiệu lực của QLGDĐH từ góc độ kinh tế. Mức độ hiệu quả trong quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Mức độ phù hợp trong quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế.

Mức độ công bằng trong quản lý giáo dục đại học từ góc độ kinh tế. Thực trạng hoạch định và thực hiện chiến lƣợc phát triển GDĐH. Mức độ quản lý giáo dục đại học qua hệ thống văn bản pháp luật. Thực trạng chính sách phát triển giáo dục đại học.

Mức độ QLGDĐH theo tiêu chí kiểm tra đánh giá đối với CSĐT. Bộ máy quản lý giáo dục đại học. Thực trạng bộ máy quản lý nhà nƣớc về kinh tế đối với GDĐH. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu Giáo dục đặc biệt là giáo dục đại học (GDĐH) luôn đóng vai trò quan trọng đối với đào tạo nguồn nhân lực chất lƣợng cao, có phẩm chất đạo đức tốt, giỏi về chuyên môn, nhạy bén, giàu óc sáng tạo có đủ năng lực bắt kịp với tốc độ hội nhập và phát triển của thế giới, từ đó góp phần thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế quốc gia.

Vai trò của giáo dục đại học càng trở nên vô cùng quan trọng trong thời đại cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ Tƣ đang có những tác động to lớn đối với tất cả các quốc gia, dân tộc. Đối với các quốc gia đang phát triển nhƣ Việt Nam, giáo dục đại học đang giữ vai trò chủ chốt, kéo cả đoàn tàu giáo dục, kinh tế và văn hóa đất nƣớc đi vào hội nhập kinh tế quốc tế một cách chủ động. Mặt khác, chỉ có giáo dục đại học mới góp phần thực sự, nhanh chóng rút ngắn khoảng cách tụt hậu giữa Việt Nam và các nƣớc phát triển. Chính vì vậy Nhà nƣớc Việt Nam luôn xác định: đầu tƣ cho giáo dục cần đƣợc quan tâm và ƣu tiên hàng đầu giáo dục và đào tạo đƣợc coi là nhân tố quyết định sự thành bại của quốc gia.

Điều này cũng đƣợc thể hiện rõ trong Luật Giáo dục đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khoá X, kỳ họp thứ IV thông qua ngày 04.2009: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Nhà nước và của toàn dân”. Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, giáo dục đại học Việt Nam đƣợc tiếp cận với những xu thế phát triển hiện đại, những kinh nghiệm tốt của giáo dục thế giới đẩy mạnh hợp tác trong quá trình phát triển giáo dục. Đồng thời, có điều kiện thu hút các nguồn lực phát triển giáo dục từ nƣớc ngoài đặc biệt là đầu tƣ lớn hơn về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, hiện đại hoá điều kiện học tập và lực lƣợng chuyên gia giáo dục.