Luận án quản lý đào tạo nhân lực kỹ thuật tại miền Trung - Đào Thị Thanh Thủy

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐÀO THỊ THANH THỦY QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC KỸ THUẬT ĐÁP ỨNG NHU CẦU PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Hà Nội – 2012 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐÀO THỊ THANH THỦY QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC KỸ THUẬT ĐÁP ỨNG NHU CẦU PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục Mã số: 62 14 05 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Đặng Thành Hƣng Hà Nội – 2012 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án “Quản lý đào tạo nhân lực kỹ thuật đáp ứng nhu cầu phát triển các khu công nghiệp vùng kinh tế trọng điểm miền Trung” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của chính bản thân. Các tài liệu, số liệu trong luận án là trung thực và kết quả nghiên cứu trong luận án chƣa đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. TÁC GIẢ LỜI CẢM ƠN Tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến GS.

NGUYỄN LỘC và PGS. ĐẶNG THÀNH HƢNG đã tận tình hƣớng dẫn trong suốt quá trình viết Luận án Nghiên cứu sinh. Xin chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô Trƣờng Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình giúp đỡ trong thời gian Nghiên cứu sinh hoàn thành Luận án; đặc biệt là GS. NGUYỄN THỊ MỸ LỘC ngƣời đã có nhiều động viên và khuyến khích tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Ngoài ra, tôi cũng xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo UBND, các Khu công nghiệp và Khu kinh tế của tỉnh Quảng Ngãi, Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng đã hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình khảo sát và thực nghiệm Luận án. Cuối cùng, xin cám ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và ngƣời thân đã cổ vũ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành Luận án. TÁC GIẢ DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng phát triển châu Á ASEAN Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á CBVC Cán bộ viên chức CĐN Cao đẳng Nghề CMKT Chuyên môn kỹ thuật CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNKT Công nhân kỹ thuật CNXH Chủ nghĩa xã hội CSDN Cơ sở dạy nghề CSĐT Cơ sở đào tạo DN Doanh nghiệp ĐH Đại học GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo GV Giáo viên HS/SV Học sinh/sinh viên HSPT Học sinh phổ thông KCN Khu công nghiệp KCX Khu chế xuất KHXH Khoa học xã hội KKT Khu kinh tế KTC Kỹ thuật cao KTTĐ Kinh tế trọng điểm KT-XH Kinh tế - Xã hội LĐTBXH Lao động thƣơng binh Xã hội NCS Nghiên cứu sinh NLKT Nhân lực kỹ thuật NLTH Năng lực thực hiện NXB Nhà xuất bản PTCS Phổ thông cơ sở PTNNL Phát triển nguồn nhân lực PTTH Phổ thông trung học QLHS Quản lý học sinh TCCN Trung cấp chuyên nghiệp TCN Trung cấp Nghề THCN Trung học chuyên nghiệp TNHH Trách nhiệm hữu hạn TTDN Trung tâm dạy nghề UBND Ủy ban nhân dân WB Ngân hàng thế giới XHCN Xã hội chủ nghĩa MỤC LỤC Trang Lời cam đoan i Lời cám ơn ii Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt iii Mục lục v Danh mục các bảng ix Danh mục các hình vẽ, đồ thị xii MỞ ĐẦU. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC KỸ THUẬT ĐÁP ỨNG NHU CẦU PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM …….

Tổng quan về vấn đề nghiên cứu…………………. Một số khái niệm…………………………………. Nhân lực kỹ thuật ……………………………………. Khu công nghiệp, khu kinh tế.

Vùng kinh tế trọng điểm. Nhu cầu về nhân lực kỹ thuật của các KCN …………………. Đào tạo NLKT đáp ứng nhu cầu phát triển các KCN …. Mục tiêu, nội dung và cấu trúc chƣơng trình đào tạo.

Đội ngũ giáo viên ………………………. Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học ……………. Tổ chức quá trình đào tạo……………………………. Dạy học nghề theo năng lực thực hiện……………….

Chất lƣợng và hiệu quả đào tạo trong cơ chế thị trƣờng…. Tác động của cơ chế thị trƣờng đến đào tạo nhân lực. Quản lý đào tạo NLKT đáp ứng nhu cầu phát triển các KCN …. Mô hình đào tạo theo chu trình (Circular Training Model).

Quản lý đào tạo theo mô hình chu trình nhằm đáp ứng nhu cầu NLKT cho KCN. Các nhân tố tác động đến quản lý đào tạo NLKT đáp ứng nhu cầu phát triển các KCN. 57 Kết luận chƣơng 1……………………………………………………. THỰC TRẠNG VỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC VÀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC KỸ THUẬT ĐÁP ỨNG NHU CẦU PHÁT TRIỂN CÁC KCN VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG ……………………………………………………….

Thực trạng NLKT của các KCN tại một số tỉnh, thành phố trong vùng KTTĐ miền Trung …………………………. Khái quát nhân lực kỹ thuật trong nƣớc………………. Thực trạng nhân lực kỹ thuật tại vùng KTTĐ miền Trung. Thực trạng NLKT của các KCN tại một số tỉnh, thành phố trong vùng KTTĐ miền Trung.

Một số nhận xét. Thực trạng đào tạo NLKT đáp ứng nhu cầu phát triển các KCN của một số tỉnh, thành phố tại vùng KTTĐ miền Trung …………… 90 2. Thực trạng mạng lƣới dạy nghề ở các tỉnh, thành phố tại vùng KTTĐ miền Trung …………………………. Thực trạng cơ cấu ngành nghề, quy mô và trình độ đào tạo NLKT tại vùng KTTĐ miền Trung …………………….

Thực trạng chất lƣợng đào tạo NLKT …………………. Thực trạng về quản lý đào tạo NLKT đáp ứng nhu cầu phát triển các KCN của một số tỉnh, thành phố tại vùng KTTĐ miền Trung … 100 2. Thực trạng về xác định nhu cầu đào tạo đáp ứng nhu cầu phát triển các KCN tại vùng KTTĐ miền Trung …. Thực trạng về lập kế hoạch và thiết kế đào tạo đáp ứng nhu cầu phát triển các KCN tại vùng KTTĐ miền Trung ……….

Thực trạng về triển khai đào tạo đáp ứng nhu cầu phát triển các KCN tại vùng KTTĐ miền Trung. Thực trạng về đánh giá kết quả đào tạo và giải quyết việc làm cho HS/SV tốt nghiệp của các CSDN tại vùng KTTĐ miền Trung. Đánh giá chung………………………………………………… 132 2. 133 Kết luận chƣơng 2…………………………………………………… 135 Chƣơng 3.

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC KỸ THUẬT ĐÁP ỨNG NHU CẦU PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG. Định hƣớng phát triển kinh tế - xã hội và dự báo về nhu cầu nhân lực kỹ thuật vùng KTTĐ miền Trung đến năm 2020. Định hƣớng phát triển kinh tế - xã hội vùng KTTĐ miền Trung đến năm 2020…………………………………. Dự báo nhu cầu nhân lực kỹ thuật của vùng KTTĐ miền Trung ………………………………………………….

Các giải pháp quản lý đào tạo nhân lực kỹ thuật đáp ứng nhu cầu phát triển các KCN vùng KTTĐ miền Trung ……………………. Giải pháp 1: Xác định nhu cầu đào tạo NLKT của các KCN… 147 3. Giải pháp 2: Lập kế hoạch và thiết kế đào tạo …………. Giải pháp 3: Tổ chức liên kết đào tạo giữa Nhà trƣờng và Doanh nghiệp trong KCN…………….

Giải pháp 4: Đánh giá kết quả đào tạo và giới thiệu việc làm cho HS/SV tốt nghiệp ………………………. Giải pháp 5: Thiết lập mối liên kết giữa các CSDN trong cùng địa bàn, địa phƣơng. Giải pháp 6: Thành lập Hội đồng điều phối đào tạo NLKT cấp vùng. Mối liên quan giữa các giải pháp……………………………… 163 3.

Khảo sát lấy ý kiến chuyên gia và thử nghiệm một số giải pháp về quản lý đào tạo NLKT đáp ứng nhu cầu phát triển các KCN vùng KTTĐ miền Trung ………………………………………. Khảo sát lấy ý kiến chuyên gia……………. 170 Kết luận chƣơng 3…………………………………………………… 185 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ……………. 187 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 189 TÀI LIỆU THAM KHẢO 190 PHẦN PHỤ LỤC 204 DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2.

Dân số, diện tích tự nhiên và mật độ dân số tại vùng KTTĐ miền Trung…………………………………………………… 68 Bảng 2. Cơ cấu lực lƣợng lao động theo trình độ chuyên môn kỹ thuật vùng KTTĐ miền Trung. Cơ cấu lao động theo lĩnh vực kinh tế của các tỉnh, thành phố tại vùng KTTĐ miền Trung. Cơ cấu nhóm ngành và ngành của các địa phƣơng tại vùng KTTĐ miền Trung (Tỷ trọng % trong tổng sản phẩm trên địa bàn năm 2011).

Thực trạng LĐKT của các DN tại KKT Dung Quất so với nhu cầu đăng ký của Dự án. Tổng dân số, dân số theo khu vực, trong độ tuổi lao động và lao động qua đào tạo của tỉnh Quảng Nam tính đến cuối năm 2007 80 Bảng 2. Số ngƣời thất nghiệp của tỉnh Quảng Nam thời kỳ 2005- 2010 phân theo khu vực và trình độ CMKT…………………………. Mạng lƣới các CSDN tại vùng KTTĐ miền Trung tính đến tháng 12/2010…………………………………………………… 93 Bảng 2.

Cơ cấu ngành nghề đƣợc đào tạo tại các CSDN trong vùng KTTĐ miền Trung…………………………………………… 95 Bảng 2. Chất lƣợng đào tạo của các cơ sở dạy nghề tại vùng KTTĐ miền Trung…………………………………………………… 97 Bảng 2. Thực trạng về dự báo lao động đến năm 2010 theo lĩnh vực kinh tế tại vùng KTTĐ miền Trung ……………………. Số lƣợng CSDN dự kiến đến năm 2020 tại vùng KTTĐ miềnTrung ………………………….

Kế hoạch đào tạo nghề theo các cấp trình độ đến năm 2010 của vùng KTTĐ miền Trung (theo quy hoạch). Đánh giá về hiệu quả của công tác hƣớng nghiệp và tƣ vấn chọn nghề cho HSPT ………………. Chƣơng trình khung nghề: Kỹ thuật Gò – Hàn ………… 113 Bảng 2. Chƣơng trình khung nghề Kỹ thuật hàn ( thời gian đào tạo 4 tháng)…………………………………………………………… 114 Bảng 2.

Các hoạt động phối hợp giữa doanh nghiệp và CSDN … 122 Bảng 2. Giải quyết việc làm cho HS/SV tốt nghiệp của các CSDN tại các tỉnh Quảng Ngãi, QuảngNam và thành phố Đà Nẵng. Đánh giá chất lƣợng NLKT đáp ứng nhu cầu DN trong KCN …. Vấn đề quan tâm của các DN tại vùng KTTĐ miền Trung khi tuyển dụng LĐKT.

Các lĩnh vực ƣu tiên thu hút đầu tƣ của một số khu công nghiệp trong vùng KTTĐ miền Trung. Dự báo nhu cầu NLKT của các khu công nghiệp trọng điểm tại vùng KTTĐ miền Trung. Kết quả khảo sát ý kiên các Chuyên gia về tính cần thiết và khả thi của các giải pháp (tính theo tỉ lệ %)………………………. Kết quả khảo sát ý kiên các Chuyên gia về tính cần thiết và khả thi của các giải pháp (tính theo điểm trung bình cộng)……… 169 Bảng 3.

Số lƣợng Chuyên gia tham gia góp ý nội dung các bƣớc thử nghiệm…………………………………………………………… 173 Bảng 3. Đánh giá về tính hiệu quả của một số hoạt động sau khi áp dụng thử nghiệm giải pháp“Tổ chức liên kết đào tạo giữa Nhà trƣờng và Doanh nghiệp trong KCN”. Đánh giá về hiệu quả công tác quản lý đào tạo NLKT khi áp dụng giải pháp“Thiết lập mối liên kết giữa các CSDN trong cùng địa bàn, địa phƣơng”. 183 DANH MỤC HÌNH VẼ VÀ ĐỒ THỊ Trang Hình 1.

Sơ đồ phân tích nghề DACUM…………………………… 25 Hình 1.