Luận án tiến sĩ: Chính sách phát triển đội ngũ giảng viên đại học công lập - Vũ Đức Lễ (2017)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA VŨ ĐỨC LỄ CHÝNH S¸CH PH¸T TRIÓN §éI NGò GI¶NG VI£N C¸C TR¦êNG §¹I HäC C¤NG LËP ë VIÖT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG HÀ NỘI, 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA VŨ ĐỨC LỄ CHÝNH S¸CH PH¸T TRIÓN §éI NGò GI¶NG VI£N C¸C TR¦êNG §¹I HäC C¤NG LËP ë VIÖT NAM Chuyên ngành: Quản lý công Mã số: 62 34 04 03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Minh Sản HÀ NỘI, 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Các kết quả nghiên cứu của luận án chưa được công bố trong bất cứ công trình khoa học nào. Tác giả luận án Vũ Đức Lễ LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án với đề tài: “Chính sách phát triển đội ngũ giảng viên các trường đại học công lập ở Việt Nam”, trước hết tôi xin đặc biệt cảm ơn đến hai thầy hướng dẫn: PGS.

Lưu Kiếm Thanh và TS. Nguyễn Minh Sản đã quan tâm, giúp đỡ tận tình về nội dung, phương pháp nghiên cứu trong suốt quá trình thực hiện luận án này. Tác giả luận án xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia, Khoa Sau đại học, Khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự; các cán bộ lãnh đạo quản lý, chuyên viên Bộ Giáo dục và Đào tạo, giảng viên các trường đại học công lập mà đề tài đã khảo sát, phỏng vấn, đã quan tâm tạo điều kiện thuận lợi, tham gia góp ý kiến, ủng hộ, giúp đỡ nghiên cứu sinh trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu thực tiễn phục vụ đề tài. Xin được bày tỏ lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn hỗ trợ động viên, tạo điều kiện thuận lợi giúp nghiên cứu sinh vượt qua nhiều khó khăn để hoàn thành luận án này.

Do nhiều điều kiện chủ quan và khách quan chắc chắn kết quả nghiên cứu của luận án còn những điểm thiếu sót. Tác giả luận án rất mong tiếp tục nhận được nhiều ý kiến đóng góp để nội dung nghiên cứu được hoàn thiện hơn. Hà Nội, ngày tháng 6 năm 2017 Tác giả luận án Vũ Đức Lễ MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU .1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Các nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài.

Về chính sách và chính sách công. Về chính sách giáo dục đại học. Về chính sách thu hút, tuyển dụng. Về chính sách đào tạo, bồi dưỡng.

Về chính sách sử dụng, đánh giá giảng viên. Về chính sách đãi ngộ, tôn vinh. Một số nhận xét và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu .21 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP. Lý luận cơ bản về phát triển đội ngũ giảng viên đại học công lập.

Khái niệm giảng viên đại học công lập. Phát triển đội ngũ giảng viên đại học công lập. Vai trò của phát triển đội ngũ giảng viên đại học công lập. Chính sách phát triển đội ngũ giảng viên các trường đại học công lập.

Các khái niệm cơ bản. Nội dung chính sách phát triển đội ngũ giảng viên đại học công lập. Vai trò của chính sách phát triển đội ngũ giảng viên. Các yếu tố tác động, ảnh hưởng đến chính sách phát triển đội ngũ giảng viên.

Chính sách phát triển đội ngũ giảng viên đại học ở một số quốc gia. Về chính sách quy hoạch. Về chính sách thu hút, tuyển dụng. Chính sách sử dụng, đánh giá.

Chính sách đào tạo, bồi dưỡng. Về chính sách đãi ngộ, tôn vinh. Một số bài học kinh nghiệm có thể áp dụng cho chính sách phát triển đội ngũ giảng viên đại học công lập ở Việt Nam.61 Kết luận chƣơng 2 .63 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP Ở VIỆT NAM. Khái quát quá trình phát triển và đổi mới chính sách về giáo dục đại học.

Thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên đại học công lập ở Việt Nam. Đánh giá chung. Về số lượng đội ngũ giảng viên đại học công lập. Về chất lượng đội ngũ giảng viên đại học công lập.

Về tỷ lệ, cơ cấu đội ngũ giảng viên đại học công lập. Phân tích thực trạng chính sách phát triển đội ngũ giảng viên đại học công lập ở Việt Nam. Quy hoạch đội ngũ giảng viên đại học công lập. Chính sách thu hút, tuyển dụng.

Về chính sách sử dụng, đánh giá. Về chính sách đào tạo, bồi dưỡng. Về chính sách đãi ngộ và tôn vinh giảng viên. Đánh giá thực trạng chính sách phát triển đội ngũ giảng viên ở Việt Nam.

Kết quả đạt được của chính sách phát triển đội ngũ giảng viên đại học công lập. Những hạn chế, bất cập. Nguyên nhân của những hạn chế .110 Kết luận chƣơng 3 .113 Chƣơng 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP Ở VIỆT NAM. Quan điểm, định hướng về chính sách phát triển đội ngũ giảng viên các trường đại học công lập ở Việt Nam.

Quan điểm, định hướng của Đảng. Quan điểm của luận án về chính sách phát triển đội ngũ giảng viên đại học công lập. Nguyên tắc hoàn thiện chính sách phát triển đội ngũ giảng viên. Giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển đội ngũ giảng viên.

Giải pháp chung. Nhóm giải pháp cụ thể.126 Kết luận chƣơng 4 .143 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .145 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN .149 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .158 DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Viết đầy đủ CNH - HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ĐHCL Đại học công lập ĐNGV Đội ngũ giảng viên GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo GDĐH Giáo dục đại học GS.TS Giáo sư tiến sĩ GVĐH Giảng viên đại học NCKH Nghiên cứu khoa học NNL Nguồn nhân lực PGS.TS Phó Giáo sư tiến sĩ QLNN Quản lý nhà nước XHCN Xã hội chủ nghĩa DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 3. So sánh chính sách quốc gia về giáo dục và đào tạo đại học. Chất lượng đội ngũ giảng viên đại học công lập giai đoạn 2006 - 2015.

Số lượng trường đại học công lập, giảng viên và sinh viên 2006 - 2016. Tổng hợp các văn bản liên quan đến chính sách phát triển đội ngũ giảng viên đại học công lập (từ năm 1986 - 2016) .93 DANH MỤC BIẾU ĐỒ Trang Biểu đồ 3. Số lượng trường đại học, sinh viên và giảng viên. Trình độ đội ngũ giảng viên từ 1986 - 2016.

Quy mô trường, giảng viên sinh viên đại học công lập 1986 - 2016. Ý kiến cán bộ quản lý nhà nước về tuyển dụng giảng viên. Ý kiến cán bộ lãnh đạo, quản lý trường đại học công lập về tuyển dụng giảng viên. Ý kiến cán bộ lãnh đạo, quản lý trường đại học công lập về chính sách sử dụng giảng viên.

Ý kiến đội ngũ giảng viên đại học công lập về đào tạo, bồi dưỡng. Ý kiến đội ngũ giảng viên đại học công lập về chính sách đãi ngộ. Ý kiến đội ngũ giảng viên đại học công lập về chính sách tôn vinh. Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh toàn cầu hóa, sự thịnh vượng của mỗi quốc gia ngày càng phụ thuộc vào tri thức và kỹ năng đổi mới, sáng tạo.

Khác với nguồn tài nguyên thiên nhiên, càng khai thác càng cạn kiệt, thì tài nguyên tri thức càng sử dụng càng tăng trưởng mạnh mẽ. Giáo dục đại học có vai trò rất quan trọng, là nền tảng để phát triển quốc gia. Muốn hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình, mỗi cơ sở giáo dục đại học phải là trung tâm tri thức, không chỉ truyền bá mà còn kiến tạo, định hướng các tri thức mới cho hiện tại và tương lai. Điều này phụ thuộc trước hết và trực tiếp vào đội ngũ giảng viên.

Để nâng cao chất lượng giáo dục đại học thì nhiệm vụ tiên quyết và quan trọng nhất là phát triển đội ngũ giảng viên. Với các cơ sở giáo dục đại học công lập, những chủ thể quan trọng nhất của hệ thống giáo dục đại học ở Việt Nam hiện nay trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, thì việc phát triển nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên càng trở nên cấp bách, đặc biệt trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam là một vùng trũng trong các trụ cột về năng lực cạnh tranh toàn cầu. Trước sức ép ngày càng tăng của thị trường lao động về số lượng nhân lực trình độ cao và nhu cầu học tập của xã hội, giáo dục đại học nước ta còn bất cập cả về quy mô, chất lượng đào tạo và cơ cấu ngành nghề. Trong khi đó việc phát triển đội ngũ giảng viên chưa tương thích với sự gia tăng quy mô, ngành nghề và yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo.

Việc quản lý, sử dụng giảng viên còn thụ động theo tình huống, tình trạng hụt hẫng giữa các thế hệ giảng viên ngày càng gia tăng. Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng, đặc biệt Nghị quyết số 29- NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng đã chỉ rõ cần phải đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt. Để góp phần thực hiện mục tiêu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục đại học hiện nay, một trong 1 những nhiệm vụ cấp bách hàng đầu là phải phát triển đội ngũ giảng viên đại học cả về số lượng và chất lượng, với cơ cấu tỷ lệ hợp lý. Đội ngũ giảng viên “lực lượng sản xuất đặc biệt” đóng vai trò quan trọng trong hệ thống giáo dục đại học, là nhân tố quyết định chất lượng, hiệu quả giáo dục.

Chất lượng đội ngũ giảng viên không chỉ thể hiện ở trình độ chuyên môn và năng lực giảng dạy, ngoại ngữ, tin học… không chỉ đào tạo ngành, nghề mà còn ở khả năng giáo dục nhân cách cho người học.