Luận án Tiến sĩ: Đẩy mạnh cơ giới hóa nông nghiệp tỉnh Hà Tĩnh - Nguyễn Trí Lạc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ  NGUYỄN TRÍ LẠC ĐẨY MẠNH CƠ GIỚI HÓA NÔNG NGHIỆP TỈNH HÀ TĨNH CHUYÊN NGHÀNH: KINH TẾ NÔNG NGHIỆP MÃ SỐ: 62 62 01 15 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NÔNG NGHIỆP NGƯỜI HƯỚNG DẪN: PGS. HOÀNG HỮU HÒA HUẾ, 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là kết quả nghiên cứu của tác giả dưới sự hướng dẫn khoa học của giáo viên. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án này là hoàn toàn trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Những thông tin trích dẫn trong luận án đều có nguồn gốc rõ ràng.

Tác giả luận án Nguyễn Trí Lạc i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ quý báu của các cơ quan, các cấp lãnh đạo và các cá nhân. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn tới tất cả các tập thể và cá nhân liên quan đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến lãnh đạo Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế đã hỗ trợ, tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn đến Ban Giám đốc Đại học Huế, Ban Đào tạo Sau đại học – Đại học Huế, Phòng Đào tạo Sau đại học, Khoa Kinh tế và Phát triển, Bộ môn Kinh tế Nông nghiệp và Tài nguyên Môi trường, các phòng ban chức năng và tập thể các nhà khoa học của Trường Đại học Kinh tế đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Hoàng Hữu Hòa, đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn đến lãnh đạo UBND tỉnh Hà Tĩnh, các Sở ban ngành trực thuộc UBND tỉnh Hà Tĩnh; UBND, các Phòng ban chức năng của huyện Can Lộc, Cẩm Xuyên và Thạch Hà, các tổ chức, doanh nghiệp và hộ gia đình sản xuất nông nghiệp nói chung và sản xuất lúa nói riêng ở trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đã nhiệt tình đóng góp ý kiến, cung cấp tài liệu và thông tin cần thiết về chủ đề CGHNN để tôi hoàn thành luận án này. Cuối cùng, tôi xin chân thành bày tỏ lòng cảm ơn sự giúp đỡ, động viên của gia đình, bạn bè và đồng nghiệp trong suốt thời gian qua.

Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn! Tác giả Luận án Nguyễn Trí Lạc ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ANOVA Phân tích phương sai BNN Bộ nông nghiệp BNNPTNT Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn BQ Bình quân CGHNN Cơ giới hóa nông nghiệp CNH Công nghiệp hóa CP Chính phủ CV Công suất Phân tích màng bao dữ liệu (Data envelopment DEA analysis) DT Diện tích ĐVT Đơn vị tính FAO Tổ chức nông lương của Liên hợp Quốc FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Tổng sản phẩm quốc nội GO Giá trị sản xuất HĐH Hiện Đại hóa HP Mã lực IC Chi phí trung gian KHCN Khoa học công nghệ LĐ Lao động LN Lợi nhuận MI Thu nhập hỗn hợp MLE Ước lượng hợp lý tối đa NN Nông nghiệp NQ Nghị quyết NTTS Nuôi trồng thủy sản NHNN Ngân hàng nhà nước OLS Bình phương bé nhất PTNT Phát triển nông thôn QĐ Quyết định SL Số lượng SX sản xuất TC Tổng chi phí TE Hiệu quả kỹ thuật TSCĐ Tài sản cố định TT Thứ tự UBND Ủy ban nhân dân VA Giá trị tăng thêm XD Xây dựng iii MỤC LỤC Lời cam đoan .ii Danh mục các chữ viết tắt. iii Mục lục. iv Danh mục các bảng.vii Danh mục các hình, sơ đồ. ix Phần I: MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp mới của luận án. 3 PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐẨY MẠNH CGHNN. Những vấn đề lý luận về CGHNN.

Khái niệm CGHNN. Vai trò và đặc điểm của CGHNN. Các hình thức CGHNN. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc đẩy mạnh CGHNN.

Nội dung nghiên cứu đẩy mạnh CGHNN. Tổng quan các công trình nghiên cứu về CGHNN. Các nghiên cứu chủ yếu ở nước ngoài. Các nghiên cứu ở trong nước.

Tình hình CGHNN trên thế giới, ở Việt Nam và bài học kinh nghiệm đối với Hà Tĩnh. Tình hình CGHNN ở một số nước trên thế giới. Tình hình CGHNN ở Việt Nam. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Phương pháp tiếp cận và khung nghiên cứu.

Phương pháp tiếp cận. Khung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập dữ liệu.

Phương pháp phân tích dữ liệu. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu CGHNN. THỰC TRẠNG CGHNN Ở TỈNH HÀ TĨNH. Cơ sở hạ tầng phục vụ CGHNN.

Quy hoạch phát triển mạng lưới giao thông nông thôn. Đặc điểm hệ thống giao thông nông thôn Hà Tĩnh. Thực trạng manh mún ruộng đất ở tỉnh Hà Tĩnh. Xây dựng nông thôn mới và CGHNN.

Đánh giá chung về cơ sở hạ tầng nông thôn, nông nghiệp phục vụ CGHNN. Tình hình CGHNN ở tỉnh Hà Tĩnh. Trang bị động lực trong sản xuất nông nghiệp. Mức độ cơ giới hóa trong các ngành nông, lâm, thủy sản.

Trình độ CGHNN. Các hình thức tổ chức thực hiện CGHNN. Đánh giá chung. Chính sách và thị trường CGHNN.

Chính sách đẩy mạnh CGHNN. Thị trường CGHNN. Đánh giá chung về chính sách và thị trường CGHNN. Hiệu quả thực hiện CGHNN.

Hiệu quả kinh tế của các hộ thực hiện cơ giới hóa. Hiệu quả xã hội của việc thực hiện cơ giới hóa. Kết luận chung về hiệu quả thực hiện cơ giới hóa sản xuất lúa. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ cơ giới hóa và tác động của cơ giới hóa đến hiệu quả kỹ thuật sản xuất lúa của các nông hộ.

Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ cơ giới hóa. Đánh giá tác động của cơ giới hóa đến hiệu quả kỹ thuật sản xuất lúa. Đánh giá chung về quá trình đẩy mạnh CGHNN ở tỉnh Hà Tĩnh. Đánh giá của các hộ sản xuất và dịch vụ cơ giới hóa.

Kết quả, hạn chế và những vấn đề đặt ra đối với đẩy mạnh CGHNN ở Hà Tĩnh. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CGHNN TỈNH HÀ TĨNH. Bối cảnh, các quan điểm, định hướng và mục tiêu đẩy mạnh CGHNN tỉnh Hà Tĩnh. Bối cảnh đẩy mạnh CGHNN ở tỉnh Hà Tĩnh.

Quan điểm đẩy mạnh CGHNN tỉnh Hà Tĩnh. Định hướng đẩy mạnh CGHNN tỉnh Hà Tĩnh. Mục tiêu đẩy mạnh CGHNN tỉnh Hà Tĩnh. Các giải pháp chủ yếu đẩy mạnh CGHNN tỉnh Hà Tĩnh.

Giải pháp về quy hoạch. Giải pháp về chính sách. Giải pháp phát triển các hình thức tổ chức sản xuất áp dụng cơ giới hóa. Giải pháp về thị trường.

Giải pháp về khuyến nông và thông tin tuyên truyền. 141 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 144 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CÔNG BỐ. 150 PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.

Mô tả các biến đưa vào mô hình hồi quy Tobit. Mô tả dữ liệu các biến đưa vào mô hình hàm sản xuất tối đa ngẫu nhiên Cobb-Douglas. Mức độ cơ giới hóa trong lĩnh vực trồng lúa của tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2011 – 2015. Mức độ cơ giới hóa trong SX lâm nghiệp ở tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2011 – 2015.

Số lượng doanh nghiệp và trang trại hoạt động trong ngành nông nghiệp ở Hà Tĩnh giai đoạn 2011 – 2015. Giá trị tài sản cố định bình quân một doanh nghiệp ở Hà Tĩnh giai đoạn 2011 – 2015. Tình hình cho vay phát triển cơ giới hóa tỉnh Hà Tĩnh đến 31/12/2013. Số lượng lao động nông thôn ở Hà Tĩnh được đào tạo nghề phục vụ CGHNN giai đoạn 2011 – 2015.

Đánh giá mức độ phù hợp của chính sách đẩy mạnh CGHNN ở Hà Tĩnh. Tình hình nhân khẩu và lao động của các hộ điều tra. Tình hình trang bị máy nông nghiệp của các hộ điều tra. Mức độ cơ giới hóa trong sản xuất lúa của các hộ điều tra.

Kết quả và hiệu quả sản xuất lúa của các hộ điều tra. So sánh chi phí sản xuất có sử dụng cơ giới và không sử dụng cơ giới. Ảnh hưởng của phương pháp thu hoạch đến tổn thất thu hoạch. Kiểm định sự bằng nhau về số ngày công bình quân 1 lao động trong năm giữa việc áp dụng cơ giới và không áp dụng cơ giới trong sản xuất lúa.

Kết quả ước lượng các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ cơ giới hóa sản xuất lúa. Kết quả ước lượng hàm sản xuất tối đa ngẫu nhiên Cobb-Douglas. Hiệu quả kỹ thuật sản xuất lúa phân theo vụ mùa. Mối liên hệ giữa hiệu quả kỹ thuật và mức độ cơ giới hóa khâu làm đất.

Mối quan hệ giữa hiệu quả kỹ thuật và mức độ cơ giới hóa khâu thu hoạch. Mối quan hệ giữa hiệu quả kỹ thuật và mức độ cơ giới hóa khâu vận chuyển. Dự kiến một số chỉ tiêu thực hiện CGHNN đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030. 126 viii DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ HÌNH Hình 1.

CGHNN – nguyên tắc bền vững. Tình hình trang bị máy kéo nông nghiệp ở Việt Nam năm 2006 và 2013. Mức năng lượng cơ giới bình quân một ha đất canh tác trong nông nghiệp ở một số nước Châu Á-Thái Bình Dương thời kỳ 1990 - 2013. Mức độ cơ giới hóa trong các khâu SX nông nghiệp năm 2013.

Đặc điểm thổ nhưỡng tài nguyên đất ở tỉnh Hà Tĩnh. Tình hình sử dụng đất tại tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2013 – 2015. Giá trị sản xuất ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản ở tỉnh Hà Tĩnh tính theo giá hiện hành năm 2015. Kế hoạch phát triển mạng lưới giao thông nông thôn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2013 – 2020.

Chất lượng các loại đường giao thông nông thôn ở tỉnh Hà Tĩnh năm 2015. Phân tổ số thửa theo quy mô diện tích ở tỉnh Hà Tĩnh năm 2015 .