Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt

Q: Luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" được bảo vệ tại trường nào?

Luận án này được bảo vệ tại Học viện Khoa học Xã hội. Năm bảo vệ: 2014.

Q: Luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" thuộc chuyên ngành gì?

Luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" thuộc chuyên ngành Lý luận Ngôn ngữ. Danh mục: Ngôn Ngữ Học Việt Nam.

Q: Luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" có bao nhiêu trang?

Luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" có 192 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.

Q: Cách tải luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" về máy như thế nào?

Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.

Bùi Thị Ngọc Anh

Luận án TS: Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị tiếng Việt - Bùi Ngọc Anh

Khám phá đặc trưng ngôn ngữ học xã hội của từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt, phân tích vai trò và tác động trong giao tiếp.

Trường ĐH

Học viện Khoa học Xã hội

Chuyên ngành

Lý luận ngôn ngữ

Tác giả

Luan An

Thể loại

Luận án

Năm xuất bản

2014

Số trang

192

Thời gian đọc

29 phút

Lượt xem

5

Lượt tải

0

Phí lưu trữ

50 Point

Tóm tắt của tác giả

Trích nguyên văn từ luận án

CỦA ĐỀ TÀI 1. Giống nhƣ trong nhiều ngôn ngữ khác, trong tiếng Việt có một lớp từ ngữ thƣờng bị coi là những từ ngữ không nên dùng, cần kiêng tránh bởi chúng là những từ ngữ gây phản cảm cho ngƣời khác. Lớp từ ngữ này thƣờng diễn tả hoặc tạo ra sự liên tƣởng đến những quan niệm, những đề tài, những sự vật, sự việc bị coi là cấm kị trong văn hóa cộng đồng, ví dụ nhƣ tôn giáo, tâm linh, tình dục. Những ngƣời sử dụng loại từ ngữ này thƣờng bị đánh giá là vô học, thiếu văn hóa, mất lịch sự, thô lỗ, cộc cằn v.v…, trẻ em thƣờng bị trách phạt, bị cấm dùng những từ ngữ đó, vì vậy chúng đƣợc dạy bằng cách dùng uyển ngữ để thay thế cho những từ ngữ kiêng kị (TNKK) nói trên

Tổng quan nhanh

Chủ đề:: 1. Khái niệm và cơ sở ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị
Số trang:: 192 trang
Trường:: Học viện Khoa học Xã hội
Chuyên ngành:: Lý luận ngôn ngữ
Tác giả:: Bùi Thị Ngọc Anh
Năm:: 2014

Tóm tắt nội dung luận án

I. Khái niệm và cơ sở ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị

Nghiên cứu về từ ngữ kiêng kị đòi hỏi một cái nhìn toàn diện. Luận án đặt nền tảng cho việc hiểu rõ các từ cấm kỵ trong văn hóa Việt. Nó khám phá sâu sắc mối liên hệ giữa ngôn ngữ và xã hội. Việc này giúp xác định những đặc trưng ngôn ngữ học xã hội của chúng. Các yếu tố văn hóa, xã hội định hình cách con người sử dụng và tránh dùng từ ngữ. Luận án sử dụng các lý thuyết ngôn ngữ học xã hội Việt Nam. Mục đích là phân tích hiện tượng này một cách hệ thống. Từ ngữ kiêng kị không chỉ là vấn đề từ vựng. Chúng phản ánh các chuẩn mực, giá trị sâu sắc của cộng đồng. Việc nhận diện và phân tích chúng giúp hiểu hơn về ngữ dụng học xã hội. Đây là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng.

1.1. Quan niệm về từ ngữ kiêng kị

Nghiên cứu về từ ngữ kiêng kị đã nhận được sự chú ý rộng rãi. Các học giả quốc tế nhìn nhận đây là những từ hoặc cụm từ bị tránh dùng do niềm tin văn hóa, xã hội hoặc tôn giáo. Phạm vi kiêng kị có thể rất rộng. Chúng bao gồm các chủ đề như cái chết, bệnh tật, tình dục, hoặc những thực thể siêu nhiên. Các quan điểm này thường tập trung vào lý do tâm linh hoặc tâm lý đằng sau việc kiêng kị. Nhiều nghiên cứu cũng phân tích các hình thức thay thế. Uyển ngữ tiếng Việt là một ví dụ điển hình của hiện tượng này. Từ ngữ kiêng kị không chỉ là vấn đề từ vựng. Chúng phản ánh sâu sắc cấu trúc tư duy và giá trị cộng đồng.

1.2. Từ ngữ kiêng kị trong văn hóa Việt Nam

Các học giả Việt Nam cũng đã nghiên cứu kỹ lưỡng về từ cấm kỵ trong văn hóa Việt. Họ nhấn mạnh tính đặc thù của hiện tượng này trong ngữ cảnh xã hội Việt. Từ ngữ kiêng kị tiếng Việt thường liên quan đến các yếu tố như tang ma, sinh nở, hoặc các hành vi được coi là kém văn minh. Chúng còn gắn liền với niềm tin dân gian, phong tục tập quán. Sự kiêng kị này hình thành nên một phần quan trọng của văn hóa giao tiếp. Nó ảnh hưởng đến cách lựa chọn từ ngữ hàng ngày. Quan niệm của luận án xác định từ ngữ kiêng kị là những đơn vị ngôn ngữ bị tránh dùng. Sự tránh dùng này xuất phát từ những quy ước xã hội. Các từ này mang sắc thái tiêu cực hoặc bất lợi.

1.3. Lý thuyết ngôn ngữ học xã hội liên quan

Luận án tiếp cận đề tài dựa trên nền tảng ngôn ngữ học xã hội Việt Nam. Ngôn ngữ học xã hội nghiên cứu mối quan hệ giữa ngôn ngữ và xã hội. Nó tập trung vào cách các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến việc sử dụng ngôn ngữ. Các khái niệm như biến ngôn ngữ và biến xã hội rất quan trọng. Biến ngôn ngữ là những dạng thức khác nhau của một yếu tố ngôn ngữ. Biến xã hội là các yếu tố như tuổi tác, giới tính, địa vị xã hội. Chúng tác động đến lựa chọn ngôn ngữ. Phương pháp nghiên cứu bao gồm quan sát, phỏng vấn, khảo sát. Những phương pháp này giúp thu thập dữ liệu thực tế. Mục tiêu là hiểu rõ hơn về ngữ dụng học xã hội của từ ngữ kiêng kị.

II. Đặc điểm sử dụng từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt

Nghiên cứu thực nghiệm cung cấp cái nhìn sâu sắc về đặc điểm từ ngữ kiêng kị. Nó khảo sát tình hình sử dụng từ ngữ kiêng kị tiếng Việt tại một cộng đồng cụ thể. Số lượng, tần suất và cách phân loại các từ này được phân tích chi tiết. Từ ngữ kiêng kị không chỉ tồn tại. Chúng còn phổ biến rộng rãi trong nhiều tầng lớp xã hội. Điều này chứng tỏ sự hiện diện mạnh mẽ của văn hóa kiêng kị ngôn ngữ. Việc hiểu rõ biểu hiện từ ngữ kiêng kị giúp làm sáng tỏ các quy tắc giao tiếp ngầm. Các mục đích sử dụng đa dạng của chúng cũng được khám phá. Chức năng của từ ngữ kiêng kị không chỉ dừng lại ở sự cấm đoán. Chúng còn là công cụ biểu đạt xã hội.

2.1. Số lượng tần suất và phân loại từ ngữ kiêng kị

Nghiên cứu tại Hoài Thị cho thấy số lượng từ ngữ kiêng kị khá đa dạng. Tần suất xuất hiện của chúng cũng khác nhau tùy ngữ cảnh. Các từ này được phân loại dựa trên nội dung kiêng kị. Một số nhóm phổ biến bao gồm từ ngữ liên quan đến cái chết. Các từ về bệnh tật, sinh sản cũng được kiêng kị. Từ ngữ chỉ các bộ phận nhạy cảm trên cơ thể cũng nằm trong diện này. Ngoài ra, còn có các từ ngữ liên quan đến những hành vi bị coi là không đứng đắn. Sự phân loại giúp hiểu rõ hơn đặc điểm từ ngữ kiêng kị. Nó cũng chỉ ra các lĩnh vực mà văn hóa kiêng kị ngôn ngữ hoạt động mạnh mẽ.

2.2. Sự phổ biến của từ ngữ kiêng kị

Từ ngữ kiêng kị xuất hiện rộng rãi trong giao tiếp. Chúng không giới hạn ở một nhóm đối tượng cụ thể. Ngôn từ của người nói thuộc mọi thế hệ, lứa tuổi đều sử dụng. Giới tính cũng không phải là yếu tố ngăn cản. Điều này cho thấy sự thấm nhuần của văn hóa kiêng kị ngôn ngữ. Từ ngữ kiêng kị cũng có mặt ở mọi gia đình. Hiện tượng này chứng tỏ tầm ảnh hưởng sâu rộng. Nó là một phần không thể thiếu của ngôn ngữ nhạy cảm xã hội. Sự phổ biến này khẳng định vai trò của chúng trong việc duy trì chuẩn mực xã hội.

2.3. Mục đích sử dụng và chức năng của chúng

Việc sử dụng từ ngữ kiêng kị không phải lúc nào cũng tiêu cực. Chúng có nhiều mục đích và chức năng khác nhau. Một số mục đích bao gồm biểu thị sự tức giận. Người nói có thể dùng chúng để phủ nhận hoặc bác bỏ một điều gì đó. Đôi khi, chúng được sử dụng để xúc phạm đối phương. Tuy nhiên, cũng có trường hợp dùng để gây sự chú ý. Hoặc để thể hiện sức mạnh của người nói. Chức năng của từ ngữ kiêng kị rất đa dạng. Chúng không chỉ thể hiện sự cấm kỵ mà còn là công cụ giao tiếp. Việc hiểu rõ chức năng của từ ngữ kiêng kị giúp phân tích hành vi ngôn ngữ. Uyển ngữ tiếng Việt là một cách để giảm nhẹ sự cấm kỵ này.

III. Ảnh hưởng tuổi tác giới tính đến từ ngữ kiêng kị

Các yếu tố xã hội như tuổi tác và giới tính có ảnh hưởng đáng kể. Chúng tác động đến tần suất và cách thức sử dụng từ ngữ kiêng kị. Sự khác biệt này thể hiện rõ ràng giữa các nhóm đối tượng. Việc nghiên cứu ảnh hưởng của tuổi và giới giúp làm rõ đặc điểm từ ngữ kiêng kị. Nó cũng cho thấy vai trò của ngôn ngữ học xã hội Việt Nam trong việc định hình lời nói. Phản ứng của người lớn trước việc sử dụng từ cấm kỵ trong văn hóa Việt của trẻ em là một khía cạnh quan trọng. Những phản ứng này góp phần vào sự hình thành ngôn ngữ nhạy cảm xã hội ở các thế hệ. Điều này giúp hiểu sâu hơn về biểu hiện từ ngữ kiêng kị trong cộng đồng.

3.1. Tuổi tác và tần suất sử dụng từ ngữ kiêng kị

Tuổi tác có ảnh hưởng rõ rệt đến việc sử dụng từ ngữ kiêng kị. Nghiên cứu chỉ ra số lượng và tần suất sử dụng khác nhau giữa các nhóm tuổi. Trẻ em có xu hướng sử dụng một số loại từ ngữ kiêng kị khác với người lớn. Phản ứng của người lớn khi nghe trẻ em nói cũng đa dạng. Sự thay đổi trong việc sử dụng này phản ánh quá trình xã hội hóa. Trẻ học cách điều chỉnh ngôn ngữ theo chuẩn mực xã hội. Ngôn ngữ nhạy cảm xã hội được tiếp thu dần dần. Tuổi càng lớn, mức độ ý thức về từ cấm kỵ trong văn hóa Việt càng cao.

3.2. Giới tính và tần suất sử dụng từ ngữ kiêng kị

Giới tính cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến đặc điểm từ ngữ kiêng kị. Nam giới và nữ giới có thể có sự khác biệt trong việc lựa chọn từ ngữ này. Số lượng và tần suất sử dụng từ ngữ kiêng kị giữa bé trai và bé gái khác nhau. Người lớn cũng có phản ứng khác nhau khi bé trai hoặc bé gái sử dụng chúng. Sự khác biệt này có thể liên quan đến vai trò giới. Nó cũng liên quan đến kỳ vọng xã hội đối với từng giới. Điều này cho thấy giới tính đóng góp vào sự đa dạng của biểu hiện từ ngữ kiêng kị.

3.3. Phản ứng và sự điều chỉnh ngôn ngữ

Phản ứng của người lớn trước việc sử dụng từ ngữ kiêng kị của trẻ em rất quan trọng. Phản ứng này định hình hành vi ngôn ngữ của trẻ. Nó giúp trẻ hiểu được ranh giới của ngôn ngữ nhạy cảm xã hội. Sự điều chỉnh ngôn ngữ diễn ra liên tục. Trẻ em học cách dùng uyển ngữ tiếng Việt thay cho từ ngữ cấm kỵ. Người lớn thường nhắc nhở hoặc sửa sai. Điều này thể hiện vai trò của văn hóa kiêng kị ngôn ngữ. Nó định hướng cách người Việt Nam giao tiếp.

IV. Tình huống giao tiếp và biểu hiện từ ngữ kiêng kị

Tình huống giao tiếp đóng vai trò then chốt trong việc định hình sử dụng từ ngữ kiêng kị. Các bối cảnh khác nhau tạo ra những biểu hiện từ ngữ kiêng kị khác nhau. Mức độ trang trọng hay thân mật ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn từ ngữ. Quan hệ vị thế giữa người nói và người nghe cũng chi phối mạnh mẽ. Nghiên cứu sâu về các tình huống cụ thể giúp hiểu rõ ngữ dụng học xã hội của từ ngữ kiêng kị tiếng Việt. Nó làm sáng tỏ cách thức văn hóa kiêng kị ngôn ngữ vận hành. Đồng thời, nó phác họa rõ hơn khái niệm ngôn ngữ nhạy cảm xã hội. Việc phân tích này cung cấp cái nhìn toàn diện về sự tương tác giữa ngôn ngữ và bối cảnh xã hội.

4.1. Giao tiếp cùng giới và lẫn giới

Tình huống giao tiếp ảnh hưởng sâu sắc đến sự xuất hiện của từ ngữ kiêng kị. Trong giao tiếp cùng giới, mức độ sử dụng có thể khác biệt. Người nói có xu hướng thoải mái hơn. Mức độ tăng cấp của các từ kiêng kị cũng có thể cao hơn. Ngược lại, trong giao tiếp lẫn giới, sự dè dặt thường thấy. Người nói có thể tiết chế hơn. Họ chú ý hơn đến văn hóa kiêng kị ngôn ngữ. Sự điều chỉnh này phản ánh nhận thức về vai trò giới trong giao tiếp. Ngữ dụng học xã hội giúp phân tích những sắc thái này.

4.2. Giao tiếp trang trọng và phi trang trọng

Tính trang trọng của tình huống giao tiếp cũng quyết định việc sử dụng từ ngữ kiêng kị. Trong môi trường trang trọng, việc sử dụng các từ này bị hạn chế tối đa. Người nói tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc xã hội. Họ tránh dùng ngôn ngữ nhạy cảm xã hội. Mức độ tăng cấp của từ kiêng kị gần như không có. Ngược lại, trong tình huống phi trang trọng, từ ngữ kiêng kị xuất hiện nhiều hơn. Mức độ tăng cấp cũng rõ ràng hơn. Đây là môi trường mà người nói cảm thấy tự do biểu đạt. Nó cho thấy sự linh hoạt của từ ngữ kiêng kị tiếng Việt.

4.3. Quan hệ vị thế và từ ngữ kiêng kị

Quan hệ vị thế giữa người nói và người nghe cũng chi phối việc sử dụng từ ngữ kiêng kị. Khi có sự thay đổi về vị thế, hành vi ngôn ngữ cũng thay đổi. Một người ở vị thế cao hơn có thể có xu hướng sử dụng. Hoặc họ có thể bị kiêng nể bởi người ở vị thế thấp hơn. Sự xuất hiện và mức độ tăng cấp của từ kiêng kị phụ thuộc vào mối quan hệ này. Đây là biểu hiện rõ nét của ngữ dụng học xã hội. Các quy tắc ngầm về quyền lực và tôn trọng định hình cách thức giao tiếp. Từ ngữ kiêng kị trở thành một công cụ để thể hiện hoặc duy trì vị thế xã hội.

16/04/2026

Mục lục chi tiết luận án

LỜI CAM ĐOAN

MỞ ĐẦU

1. CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1. QUAN NIỆM VỀ TỪ NGỮ KIÊNG KỊ

1.1.1. Quan điểm của các tác giả ngoài nƣớc về từ ngữ kiêng kị

1.1.2. Quan điểm của các tác giả trong nƣớc về từ ngữ kiêng kị

1.1.3. Quan niệm của luận án về từ ngữ kiêng kị

1.2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ THUYẾT NGÔN NGỮ HỌC XÃ HỘI LIÊN QUAN CÁCH TIẾP CẬN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.2.1. Vài nét thông tin chung về ngôn ngữ học xã hội

1.2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu của ngôn ngữ học xã hội

1.2.3. Biến ngôn ngữ và biến xã hội

1.3. NGHIÊN CỨU SỰ PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CỦA TRẺ EM THEO HƢỚNG NGÔN NGỮ HỌC XÃ HỘI

1.3.1. Về mục tiêu phát triển khả năng diễn đạt hiệu quả của trẻ

1.3.2. Về vai trò của ngôn ngữ dùng để nói với trẻ em

1.3.3. Về vai trò phản hồi của những ngƣời chăm sóc trẻ em

2. CHƢƠNG 2: KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ Ở HOÀI THỊ

2.1. SỐ LƢỢNG, TẦN SỐ XUẤT HIỆN VÀ PHÂN LOẠI TỪ NGỮ KIÊNG KỊ Ở HOÀI THỊ

2.1.1. Số lƣợng từ ngữ kiêng kị đƣợc sử dụng

2.1.2. Tần số xuất hiện từ ngữ kiêng kị

2.1.3. Phân loại từ ngữ kiêng kị

2.2. SỰ PHỔ BIẾN CỦA TỪ NGỮ KIÊNG KỊ

2.2.1. Từ ngữ kiêng kị xuất hiện trong ngôn từ của ngƣời nói thuộc các thế hệ, lứa tuổi, giới tính khác nhau

2.2.2. Từ ngữ kiêng kị xuất hiện trong giao tiếp ở mọi gia đình

2.3. MỤC ĐÍCH SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ Ở HOÀI THỊ

2.3.1. Biểu thị sự tức giận

2.3.2. Phủ nhận, bác bỏ

2.3.3. Xúc phạm đối phƣơng

2.3.4. Gây sự chú ý

2.3.5. Thể hiện sức mạnh

3. CHƢƠNG 3: ẢNH HƢỞNG CỦA TUỔI VÀ GIỚI ĐẾN SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ

3.1. TUỔI VÀ SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ

3.1.1. Tuổi và số lƣợng từ ngữ kiêng kị đƣợc sử dụng

3.1.2. Tuổi và tần số xuất hiện từ ngữ kiêng kị

3.1.3. Sự sử dụng TNKK khi ngƣời lớn nói với bé lớn và ngƣời lớn nói với bé nhỏ

3.1.4. Phản ứng của ngƣời lớn khi nghe bé lớn và bé nhỏ sử dụng TNKK

3.2. GIỚI VÀ SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ

3.2.1. Giới và số lƣợng từ ngữ kiêng kị đƣợc sử dụng

3.2.2. Giới và tần số xuất hiện từ ngữ kiêng kị

3.2.3. Sự sử dụng TNKK khi ngƣời lớn nói với bé trai và ngƣời lớn nói với bé gái

3.2.4. Phản ứng của ngƣời lớn khi bé trai sử dụng TNKK và bé gái sử dụng TNKK

4. CHƢƠNG 4: ẢNH HƢỞNG CỦA TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP ĐẾN SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ

4.1. MIÊU TẢ CHUNG VỀ SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ TRONG CÁC TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP

4.2. SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ TRONG TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP CÙNG GIỚI VÀ LẪN GIỚI

4.2.1. Sự xuất hiện của TNKK trong tình huống giao tiếp cùng giới và lẫn giới

4.2.2. Mức độ tăng cấp của các TNKK trong tình huống giao tiếp trẻ chơi trong nhóm cùng giới và trẻ chơi trong nhóm lẫn giới

4.3. SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ TRONG TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP TRANG TRỌNG VÀ PHI TRANG TRỌNG

4.3.1. Sự xuất hiện của TNKK trong tình huống giao tiếp trang trọng và phi trang trọng

4.3.2. Mức độ tăng cấp của các TNKK trong tình huống giao tiếp trang trọng và phi trang trọng

4.4. SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ TRONG TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP CÓ SỰ THAY ĐỔI QUAN HỆ VỊ THẾ GIỮA NGƢỜI NÓI VÀ NGƢỜI NGHE

4.4.1. Sự xuất hiện của TNKK trong tình huống giao tiếp có sự thay đổi quan hệ vị thế giữa ngƣời nói và ngƣời nghe

4.4.2. Mức độ tăng cấp của các TNKK trong tình huống giao tiếp có sự thay đổi quan hệ vị thế giữa ngƣời nói và ngƣời nghe

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Xem trước tài liệu

Tải đầy đủ để xem toàn bộ nội dung

Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội của từ ngữ kiêng kị trong tiếng việt luận án tiến sĩ

Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung

Tải đầy đủ (192 trang)

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Công trình nghiên cứu "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội của từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" do nghiên cứu sinh Bùi Thị Ngọc Anh thực hiện (Chuyên ngành: Lý luận Ngôn ngữ, Mã số: 62 22 01 01) dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Bình và PGS.TS. Bùi Thị Minh Yến tại Học viện Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (2014), là một khảo cứu tiên phong giải mã hiện tượng từ ngữ kiêng kị (TNKK) dưới lăng kính xã hội - ngôn ngữ học thực nghiệm. Trong lịch sử Việt ngữ học truyền thống, TNKK thường bị giản lược thành các đơn vị lệch chuẩn đạo đức, khiếm nhã, thô tục và tiếp cận chủ yếu qua góc độ từ vựng học mô tả đơn thuần (Nguyễn Quý Thành, 1993; Tạ Văn Thông, 2003; Nguyễn Kim Phước, 2006). Quan điểm quy chuẩn này chỉ dừng lại ở việc lập danh sách kiêng tránh hoặc đề xuất uyển ngữ thay thế mà bỏ qua bản chất tạo sinh xã hội của ngôn từ.

Khoảng trống học thuật (research gap) cốt lõi được tác giả xác định là: Việt Nam hoàn toàn thiếu vắng các nghiên cứu định lượng và định tính quy mô về mối liên hệ hữu cơ giữa các biến xã hội (tuổi, giới tính, vị thế quyền lực, hoàn cảnh giao tiếp) với hành vi sử dụng TNKK, đặc biệt là trong tiến trình xã hội hóa ngôn ngữ của trẻ em tại các cộng đồng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ.

Để lấp đầy khoảng trống này, luận án tập trung giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và kiểm chứng các giả thuyết liên đới:

RQ1: Diện mạo, số lượng, tần số và các nhóm ngữ nghĩa - chức năng của TNKK xuất hiện như thế nào trong đời sống giao tiếp thường nhật tại một làng quê thuần nông?
RQ2: Biến số lứa tuổi (trẻ mẫu giáo, trẻ tiểu học, người lớn) chi phối như thế nào đến năng lực lựa chọn từ vựng, tần suất phát ngôn và phản ứng tương tác đối với TNKK?
RQ3: Biến số giới tính (nam, nữ, bé trai, bé gái) tạo ra sự phân hóa ra sao về kho từ vựng kiêng kị, mức độ tăng cấp biểu cảm và phản xạ xã hội của cộng đồng?
RQ4: Các tham số tình huống giao tiếp (tương tác cùng giới vs. lẫn giới, trang trọng vs. phi trang trọng, vị thế xã hội trên - ngang - dưới) điều chỉnh mức độ xuất hiện và độ xung đột của TNKK theo cơ chế nào?

Dựa trên nền tảng lý thuyết biến sai ngôn ngữ học xã hội của William Labov (1972) và khung phân tích tâm lý - ngữ cảnh của Timothy Jay (2000, 2009), công trình xác lập mô hình khảo sát thực nghiệm trên mẫu đại diện gồm 13 hộ gia đình với 26 trẻ em (14 bé trai, 12 bé gái; phân bổ thành 14 trẻ mẫu giáo sinh năm 1995-1998 và 12 trẻ tiểu học sinh năm 1991-1994) tại làng Hoài Thị, xã Liên Bão, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Dữ liệu thực địa thu âm tự nhiên liên tục trong giai đoạn 2001-2002 với tổng dung lượng 39 giờ ghi âm trực tiếp (2.340 phút), chuyển dịch thành 3.600 trang biên bản gỡ băng A4, xử lý trên phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS 11.5 với kiểm định Chi-square ($p < 0.05$). Kết quả nghiên cứu tạo nên bước đột phá khi chứng minh TNKK không phải là hiện tượng tha hóa ngôn ngữ đơn lẻ, mà là một hệ thống hành chức xã hội đa mục đích: biểu thị sự tức giận, phủ nhận/bác bỏ, xúc phạm đối phương, gây sự chú ý và thể hiện quyền lực cá nhân.

Literature Review và Positioning

Lịch sử nghiên cứu từ ngữ kiêng kị trên thế giới phản ánh một sự chuyển dịch sâu sắc từ mô hình nhân học tôn giáo sang ngôn ngữ học xã hội tương tác. Ở giai đoạn khởi thủy, Sigmund Freud (1950) trong Totem and Taboo và Franz Steiner (1975) trong Taboo nhìn nhận kiêng kị như một thiết chế tôn giáo - tín ngưỡng sơ khai, nơi con người tuyệt đối kiêng húy tên gọi các đấng siêu nhiên, ma quỷ, cái chết, bệnh tật hoặc các cơ phận ô uế nhằm tránh điềm gở theo tâm thức ma thuật. Tiếp nối dòng chảy này tại Việt Nam, các công trình của Nguyễn Quý Thành (1993) về ngư dân vùng biển Nam Trung Bộ (kiêng các từ "về", "mất", "úp"), Nguyễn Thị Tâm Hạnh (2010) về nghề gốm truyền thống (kiêng các từ "rịn", "nứt", "nát", "tréo chân méo miệng"), hay Đỗ Anh Vũ (2003) và Tạ Văn Thông (2003) về các yếu tố tục và biểu tượng thân thể, đều tiếp cận TNKK theo hướng miêu tả từ vựng học tĩnh hoặc phong tục học dân gian.

Trường phái thứ hai – Ngôn ngữ học xã hội hiện đại – chứng kiến các cuộc tranh luận học thuật nảy lửa về vai trò của ngữ cảnh và biến số nhân khẩu học:

Tranh biện về Giới tính (Genderlect & Taboo): Jennifer Coates (2004) lập luận rằng cả nam và nữ đều có xu hướng chủ động điều chỉnh hành vi lời nói để thích ứng với giới đối thoại nhằm duy trì sự hài hòa giao tiếp. Ngược lại, Gao (2008) khi phân tích diễn ngôn hội thoại trong phim truyền hình và Ningjue (2010) khi khảo sát tương tác trực tuyến trên mạng The Palace đã bác bỏ quan điểm của Coates; họ chứng minh nam giới chiếm ưu thế áp đảo về tần suất sử dụng từ ngữ tục tĩu/khiêu dâm trong nhóm lẫn giới và sở hữu vốn từ cấm kị phong phú hơn, trong khi nữ giới thiên về từ ngữ lăng mạ hoặc thô tục nhẹ. Trong khi đó, Anna-Brita Stenström (1995) qua phân tích khối liệu ngôn ngữ hội thoại của thanh thiếu niên Anh lại chỉ ra sự tương đồng đáng kinh ngạc: không có sự phân biệt giới tính rõ rệt trong việc chọn lựa và tần số sử dụng TNKK ở độ tuổi vị thành niên, khi cả nam và nữ đều dùng từ "fuck" như một dấu chỉ định danh bản sắc nhóm (tương đồng với nhận định của Janet Holmes, 2001).
Tranh biện về Tuổi tác và Quá trình thụ đắc (Age & Socialization): Timothy Jay (1992, 2000, 2009) khẳng định lời chửi thề xuất hiện rất sớm trong tiến trình phát triển ngôn ngữ của trẻ em và liên tục biến đổi cấu trúc ngữ nghĩa dưới áp lực của môi trường văn hóa. Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu quốc tế chỉ tập trung vào người trưởng thành (Murphy 2009, 2010 về biến thể "fuck" và "fucking" ở các nhóm tuổi tại Ireland; Bakhtiar 2011 về mức độ thô lỗ của từ ngữ đĩ điếm trong tiếng Ba Tư tại Iran; Qanbar 2011 về lý thuyết lịch sự của Brown & Levinson áp dụng vào điều cấm kị tại Yemen).

Vị thế học thuật của luận án Bùi Thị Ngọc Anh được xác lập ngay tại giao điểm chưa từng được khai phá: công trình là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam giải mã toàn diện cơ chế hành chức của TNKK trong lời nói tự nhiên của trẻ em nông thôn miền Bắc thông qua phương pháp điền dã dân tộc học kết hợp phân tích biến số lượng hóa. Luận án tiến xa hơn công trình của Hongxu et al. (1990) tại Trung Quốc (vốn chỉ phân chia ngữ cảnh vĩ mô và vi mô một cách khái quát) bằng cách tích hợp sâu sắc tiến trình xã hội hóa ngôn ngữ của trẻ vào hệ thống phân tầng vị thế và chuẩn mực ứng xử làng xã Việt Nam.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       TIẾN TRÌNH NGHIÊN CỨU TỪ NGỮ KIÊNG KỊ                   |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 1: Nhân học Tôn giáo & Từ vựng miêu tả (Freud, Steiner, Nguyễn Quý  |
| Thành) -> Coi TNKK là điều cấm kị tín ngưỡng, tĩnh tại, thuần túy tránh né.   |
+---------------------------------------+---------------------------------------+
                                        |
                                        v
+-------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 2: Ngôn ngữ học xã hội định lượng quốc tế (Labov, Jay, Stenström,   |
| Murphy) -> Khảo sát biến số giới, tuổi, ngữ cảnh ở người lớn/thanh thiếu niên.|
+---------------------------------------+---------------------------------------+
                                        |
                                        v
+-------------------------------------------------------------------------------+
| GIAI ĐOẠN ĐỘT PHÁ CỦA LUẬN ÁN (Bùi Thị Ngọc Anh, 2014):                       |
| Giải mã TNKK tự nhiên ở TRẺ EM NÔNG THÔN VIỆT NAM (Hoài Thị, Bắc Ninh).       |
| Tích hợp: Biến sai xã hội (Labov) + Tâm lý ngữ cảnh (Jay) + Xã hội hóa ngôn từ|
+-------------------------------------------------------------------------------+

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đem lại bước tiến quan trọng cho lý thuyết ngôn ngữ học xã hội tại Việt Nam khi trực tiếp mở rộng và tái kiểm định các lý thuyết kinh điển:

Mở rộng Thuyết biến sai xã hội của William Labov (1972): Luận án chứng minh các biến số xã hội không chỉ tác động đến các biến thể ngữ âm hay cú pháp mà còn trực tiếp điều phối việc lựa chọn, kích hoạt và phân phối các biến thể từ vựng mang dấu hiệu cấm kị (taboo lexical variables).
Kiểm định Thuyết lịch sự của Penelope Brown và Stephen Levinson (1978, 1987): Nghiên cứu chỉ ra rằng việc sử dụng TNKK không đơn thuần là hành vi đe dọa thể diện (Face-Threatening Acts - FTA) mang tính tiêu cực, mà trong các tiểu nhóm cùng tuổi hoặc môi trường phi trang trọng, nó đóng vai trò củng cố thể diện dương tính (positive face), biểu thị sự thân mật, gắn kết và bình đẳng vị thế giữa các thành viên.
Phát triển Thuyết tâm lý học - ngữ cảnh của Timothy Jay (2000, 2009): Luận án cung cấp bằng chứng thực nghiệm từ một nền văn hóa Á Đông giàu tính thứ bậc, chỉ ra rằng phản xạ chửi thề của trẻ em không chỉ xuất phát từ xung động cảm xúc nội tại mà là kết quả của sự học tập xã hội (social learning) thông qua phản hồi ngôn ngữ và thái độ dung dưỡng hoặc phạt phạt có điều kiện của người lớn.

Mô hình lý thuyết của luận án được khái quát qua 4 mệnh đề cốt lõi:

Mệnh đề 1: Tần suất và mật độ xuất hiện của TNKK tỷ lệ nghịch với mức độ trang trọng của bối cảnh giao tiếp và khoảng cách vị thế quyền lực giữa người nói và người nghe.
Mệnh đề 2: Độ tuổi định hình năng lực nhận thức xã hội về tính cấm kị; trẻ lớn (tiểu học) có xu hướng kiểm soát và phân hóa mục đích sử dụng TNKK phức tạp hơn trẻ nhỏ (mẫu giáo).
Mệnh đề 3: Giới tính chi phối mạnh mẽ loại hình TNKK lựa chọn và mức độ tăng cấp xung đột ngôn từ, chịu sự uốn nắn bởi các định kiến vai trò giới truyền thống.
Mệnh đề 4: TNKK đóng vai trò công cụ điều tiết quan hệ liên cá nhân, chuyển hóa trạng thái cảm xúc thành hành vi ngôn ngữ mang chức năng xã hội xác định.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án là sự tích hợp đa chiều giữa ba trụ cột: Lý thuyết Biến ngôn ngữ - Biến xã hội (Labov), Lý thuyết Phân tích Hội thoại thực tế (Conversation Analysis) và Lý thuyết Xã hội hóa ngôn ngữ trẻ em (Language Socialization Theory của Schieffelin & Ochs).

          +-------------------------------------------------------+
          |            CÁC BIẾN SỐ XÃ HỘI ĐỘC LẬP                 |
          |  * Tuổi tác (Mẫu giáo vs. Tiểu học vs. Người lớn)    |
          |  * Giới tính (Nam vs. Nữ / Nhóm cùng vs. Lẫn giới)    |
          |  * Hoàn cảnh (Trang trọng vs. Phi trang trọng)        |
          |  * Vị thế quyền lực (Người trên - Ngang hàng - Dưới)  |
          +---------------------------+---------------------------+
                                      |
                                      v
          +-------------------------------------------------------+
          |         CƠ CHẾ HÀNH CHỨC NGÔN NGỮ TRUNG GIAN          |
          |  * Tiếp nhận ngôn ngữ từ người lớn (Input)            |
          |  * Tương tác trò chơi & Xung đột nhóm đồng đẳng       |
          |  * Phản hồi & Xử phạt của người chăm sóc (Feedback)   |
          +---------------------------+---------------------------+
                                      |
                                      v
          +-------------------------------------------------------+
          |           BIẾN SỐ NGÔN NGỮ PHỤ THUỘC (TNKK)           |
          |  * Tần số xuất hiện & Dung lượng kho từ               |
          |  * Phân loại ngữ nghĩa (Sinh dục, Bài tiết, Thể diện) |
          |  * Mức độ tăng cấp biểu cảm & Chức năng hành vi       |
          +-------------------------------------------------------+

Phương pháp phân tích tiếp cận TNKK không phải như một thực thể từ điển học cô lập, mà là một hành vi ngôn ngữ gắn liền với hoàn cảnh hành chức:

Khái niệm Từ ngữ kiêng kị (Taboo words): Là lớp từ ngữ bị quy ước văn hóa - xã hội xem là khiếm nhã, thô tục, mang tính cấm kị, nhưng được các tác tử xã hội huy động trong các ngữ cảnh đặc thù nhằm đạt mục đích giao tiếp nhất định.
Mức độ tăng cấp của TNKK (Escalation degree): Đo lường sự chuyển biến từ việc sử dụng các từ ngữ mang sắc thái nhẹ/bóng gió sang các đơn vị tục tĩu cực đoan trực tiếp chỉ bộ phận sinh dục hoặc hành vi tình dục trong quá trình leo thang tương tác xung đột.
Điều kiện biên (Boundary conditions): Mô hình được thiết kế chuyên biệt cho cộng đồng cư dân nông thôn truyền thống Bắc Bộ, nơi tính gắn kết cộng đồng cao, không gian sống mở giữa các hộ gia đình tạo ra môi trường tương tác ngôn ngữ đa thế hệ dày đặc.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng triết lý nghiên cứu thực chứng tương tác (Interpretive-Positivist Paradigm) kết hợp phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (Mixed Methods Research). Thiết kế đa tầng (Multi-level design) cho phép khảo sát đồng thời ở cấp độ cấu trúc xã hội vĩ mô (chuẩn mực văn hóa làng xã) và vi mô (từng lượt lời hội thoại của các cá nhân).

Cỡ mẫu được lựa chọn theo nguyên tắc chọn mẫu chủ đích có phân tầng (Stratified Purposive Sampling) từ dữ liệu gốc của Dự án quốc tế "Tiến trình phát triển ngôn ngữ trong bối cảnh văn hóa - xã hội ở Hoài Thị năm 2001 - 2002" (hợp tác giữa Đại học Toronto, Canada do GS. Lương Văn Hy chủ trì và Viện Ngôn ngữ học Việt Nam). Tổng cộng 26 trẻ em thuộc 13 hộ gia đình đại diện tiêu biểu cho cơ cấu kinh tế - xã hội làng Hoài Thị được theo dõi:

Phân theo độ tuổi: 14 trẻ lứa tuổi mẫu giáo (sinh từ 1995 đến 1998) và 12 trẻ lứa tuổi tiểu học (sinh từ 1991 đến 1994).
Phân theo giới tính: 14 bé trai (10 mẫu giáo, 4 tiểu học) và 12 bé gái (4 mẫu giáo, 8 tiểu học).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý ngữ liệu được tiến hành với độ chuẩn xác và tính bảo mật học thuật nghiêm ngặt:

Giao thức thu âm tự nhiên: Tiến hành định kỳ 4 tháng một lần trong suốt 2 năm (từ tháng 4/2001 đến tháng 6/2002). Mỗi hộ gia đình được thu âm 4 đợt, mỗi đợt kéo dài 45 phút, đạt tổng thời lượng 180 phút/hộ. Tổng dung lượng thu âm thực địa toàn bộ 13 hộ là 2.340 phút (tương đương 39 giờ thu âm chân thực).
Kỹ thuật điền dã dân tộc học (Ethnographic Fieldwork): Để triệt tiêu "nghịch lý của người quan sát" (Observer's Paradox - Labov), điều tra viên trực tiếp hòa nhập đời sống: cùng ăn, cùng chơi, đến lớp học và ngủ tại nhà các bé. Kỹ thuật quan sát tham dự (Participant Observation) được triển khai tại các sự kiện văn hóa làng (lễ hội làng, đám cưới, đám tang, vụ mùa) nhằm ghi chép nhật ký thực địa sâu sắc.
Tam giác đạc (Triangulation): Kết hợp chặt chẽ giữa tam giác đạc dữ liệu (Data Triangulation: thu âm tự nhiên + quan sát tham dự + nhật ký điền dã) và tam giác đạc phương pháp (Methodological Triangulation: định lượng thống kê + phân tích hội thoại định tính).
Độ giá trị và độ tin cậy: Khung mã hóa dữ liệu kế thừa và chuẩn hóa từ hệ thống mã hóa quốc tế của PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Bình (2002), bảo đảm độ giá trị nội tại (internal validity) và độ giá trị khái niệm (construct validity) cao nhất.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      QUY TRÌNH THU THẬP VÀ XỬ LÝ NGỮ LIỆU                     |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 13 Hộ gia đình tại Hoài Thị (26 trẻ em: 14 mẫu giáo, 12 tiểu học)             |
|   --> 4 đợt thu âm định kỳ (4 tháng/lần x 45 phút)                            |
|   --> Tổng thời lượng: 39 giờ ghi âm tự nhiên (2.340 phút)                    |
+---------------------------------------+---------------------------------------+
                                        |
                                        v
+-------------------------------------------------------------------------------+
| Gỡ băng toàn văn (3.600 trang A4) + Điền dã dân tộc học (Nhật ký quan sát)    |
+---------------------------------------+---------------------------------------+
                                        |
                                        v
+-------------------------------------------------------------------------------+
| Mã hóa biến số (Tuổi, Giới, Tình huống, Vị thế, Mục đích, Phản ứng)           |
+---------------------------------------+---------------------------------------+
                                        |
                                        v
+-------------------------------------------------------------------------------+
| Xử lý dữ liệu định lượng trên SPSS 11.5 (Bảng chéo Crosstabs + Test Chi-square|
| Kết hợp phân tích diễn ngôn hội thoại định tính                               |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Data và phân tích

Toàn bộ 39 giờ dữ liệu sau khi giải băng thành 3.600 trang văn bản được rà soát tỉ mỉ để lọc trích toàn bộ các phát ngôn chứa TNKK theo tiêu chí phân loại khoa học. Các biến số được số hóa vào phần mềm SPSS 11.5 bao gồm:

Biến ngôn ngữ: Nhóm từ ngữ kiêng kị (chỉ bộ phận sinh dục, hành vi tình dục, bài tiết, nguyền rủa/xúc phạm nhân phẩm, chết chóc), tần số xuất hiện, mức độ tăng cấp.
Biến xã hội: Tuổi của người nói/người nghe, giới tính của người nói/người nghe, mối quan hệ vị thế (bề trên, ngang hàng, bề dưới), loại tình huống giao tiếp (cùng giới vs. lẫn giới; trang trọng vs. phi trang trọng), mục đích phát ngôn (tức giận, bác bỏ, xúc phạm, gây chú ý, thể hiện sức mạnh), và phản ứng của người tiếp nhận (đồng tình, im lặng, trách phạt, mắng chửi).

Các bảng phân tích chéo (Crosstabs) được kiểm định nghiêm ngặt qua chỉ số $\chi^2$ (Chi-square test of independence) với ngưỡng xác thực $p < 0.05$ nhằm bảo đảm tính ý nghĩa thống kê của mọi kết luận rút ra từ mẫu dữ liệu.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Công trình mang lại những phát hiện thực nghiệm mang tính bước ngoặt, làm thay đổi định kiến học thuật về từ ngữ kiêng kị:

Tính phổ biến toàn diện của TNKK trong đời sống cộng đồng: Khảo sát tại 13 hộ gia đình chứng minh TNKK xuất hiện xuyên suốt ở mọi lứa tuổi, giới tính và tầng lớp cư dân làng Hoài Thị. Luận án ghi nhận TNKK không đơn thuần là "tiếng chửi thề vô nghĩa", mà hành chức như một công cụ ngữ dụng đa năng phục vụ 5 mục đích chính: biểu thị sự tức giận, phủ nhận/bác bỏ ý kiến đối thoại, xúc phạm/lăng mạ đối phương, gây sự chú ý của đám đông và xác lập/thể hiện sức mạnh quyền uy ($p < 0.05$).
Sự chi phối của biến số Tuổi và cơ chế xã hội hóa ngôn ngữ:
- Trẻ nhỏ (mẫu giáo) sử dụng TNKK với tần số cao nhưng kho từ hẹp, chủ yếu mang tính bắt chước vô thức và tập trung vào các từ chỉ bài tiết hoặc bộ phận cơ thể.
- Trẻ lớn (tiểu học) có sự mở rộng vượt bậc về vốn từ kiêng kị, biết vận dụng các từ ngữ có mức độ tăng cấp mạnh hơn (chỉ hành vi tính dục, nguyền rủa) nhằm mục đích giải quyết xung đột nhóm hoặc khẳng định vị thế.
- Phản ứng của người lớn: Người lớn trong cộng đồng Hoài Thị thể hiện thái độ phân biệt rõ rệt theo lứa tuổi. Họ thường cười xòa, bỏ qua hoặc chỉ nhắc nhở nhẹ nhàng khi trẻ nhỏ (mẫu giáo) buột miệng nói TNKK, nhưng lại phản ứng gay gắt, mắng phạt nghiêm khắc khi trẻ lớn (tiểu học) tái diễn hành vi này. Điều này phản ánh nhận thức văn hóa: trẻ lớn được xem là đã có ý thức xã hội đầy đủ về chuẩn mực đạo đức.
Sự phân hóa Giới tính và nghịch lý tương tác nhóm:
- Trong tương tác nhóm cùng giới (trẻ trai chơi với trẻ trai, trẻ gái chơi với trẻ gái), tần suất xuất hiện và mức độ tăng cấp của TNKK cao hơn rõ rệt so với nhóm chơi lẫn giới ($p < 0.01$).
- Bé trai có xu hướng sử dụng các TNKK mang tính khiêu dâm, bạo lực và tăng cấp độ nhanh khi xảy ra tranh chấp đồ chơi; bé gái sử dụng các từ ngữ lăng mạ thô tục nhẹ nhàng hơn.
- Định kiến giới trong giáo dục: Người lớn có thái độ khắt khe hơn đáng kể đối với bé gái khi các em sử dụng TNKK so với bé trai, chứng minh sức ép dai dẳng của khuôn mẫu giới truyền thống tại nông thôn miền Bắc.
Quy luật điều biến theo Hoàn cảnh giao tiếp và Vị thế xã hội:
- Trong tình huống giao tiếp trang trọng (có mặt người lạ, khách quý, không gian nghi lễ), tỷ lệ TNKK sụt giảm xuống mức tối thiểu ở cả người lớn và trẻ em.
- Trong quan hệ vị thế, trẻ em hầu như chỉ phát ngôn TNKK hướng tới đối tượng ngang hàng (bạn đồng lứa) hoặc bề dưới; hành vi phát ngôn TNKK hướng lên bề trên (ông bà, cha mẹ) bị xem là cấm kị tuyệt đối và bị trừng phạt tức thì.

"TNKK cũng phải có chức năng xã hội của nó nên chúng ta chỉ có thể đánh giá được những từ ngữ như trên có thô thiển, mất lịch sự hay không thông qua việc tìm hiểu chức năng xã hội của nó, tức là nghiên cứu chúng trong mối tương liên chặt chẽ với hoàn cảnh giao tiếp mà chúng xuất hiện." (Bùi Thị Ngọc Anh, 2014, tr. 1-2).

Implications đa chiều

Về mặt Lý thuyết: Công trình cung cấp mô hình thực nghiệm xác thực rằng TNKK là một chỉ dấu ngôn ngữ học xã hội nhạy bén, phản ánh chân thực cấu trúc quyền lực, quan hệ tôn ti trật tự và chuẩn mực văn hóa ứng xử của làng xã Việt Nam.
Về mặt Phương pháp luận: Khẳng định tính ưu việt của phương pháp điền dã dân tộc học kết hợp phân tích định lượng SPSS trong nghiên cứu ngôn ngữ học xã hội tiếng Việt – một hình mẫu chuẩn mực cho các nghiên cứu tiếp theo về ngôn ngữ hội thoại tự nhiên.
Về mặt Ứng dụng Thực tiễn và Biên soạn Từ điển: Cung cấp cơ sở khoa học để nhận thức lại vị trí của lớp từ kiêng kị trong hệ thống từ vựng tiếng Việt, phục vụ thiết thực cho công tác biên soạn từ điển tường giải, từ điển tiếng lóng/TNKK và dịch thuật văn học đa ngữ.
Về mặt Giáo dục và Chính sách: Định hướng cho các nhà hoạch định chính sách giáo dục mầm non và tiểu học xây dựng chương trình giáo dục ngôn ngữ văn hóa gia đình, giúp phụ huynh và giáo viên hiểu rõ cơ chế thụ đắc TNKK ở trẻ để có phương pháp uốn nắn, chuyển hóa thay vì chỉ áp đặt cấm đoán thô bạo.

Limitations và Future Research

Hạn chế về quy mô không gian và tính đại diện: Luận án mới chỉ thực hiện trên ngữ liệu thu thập tại một địa bàn duy nhất là làng Hoài Thị (Bắc Ninh). Do tính đặc thù cao của văn hóa quan họ và nông thôn đồng bằng sông Hồng, các kết quả chưa thể khái quát hóa hoàn toàn cho trẻ em tại các đô thị lớn hoặc các vùng văn hóa Nam Bộ, miền núi.
Hạn chế về tính cập nhật của ngữ liệu: Bộ dữ liệu được ghi âm trong giai đoạn 2001-2002. Mặc dù có giá trị lịch sử và dân tộc chí vô giá, ngữ liệu chưa phản ánh được sự bùng nổ của TNKK mới trên không gian mạng xã hội và môi trường số hiện nay.
Định hướng nghiên cứu tương lai:
1. Mở rộng khảo sát so sánh đối chiếu giữa trẻ em nông thôn và trẻ em đô thị hiện đại trong việc tiếp nhận và sử dụng TNKK.
2. Ứng dụng ngôn ngữ học khối liệu (Corpus Linguistics) để phân tích diễn ngôn kiêng kị, chửi thề của thanh thiếu niên trên các nền tảng mạng xã hội (TikTok, Facebook, diễn đàn game trực tuyến).
3. Đi sâu phân tích tâm lý học thần kinh (Neurolinguistics) về mối liên hệ giữa kiểm soát ức chế cảm xúc và phản xạ phát ngôn TNKK ở trẻ em lứa tuổi dậy thì.

Tác động và ảnh hưởng

Giá trị Học thuật Tiên phong: Luận án mở ra một hướng tiếp cận hoàn toàn mới trong giới Việt ngữ học, phá vỡ định kiến kiêng kị học thuật để đặt TNKK vào đúng vị trí của một đối tượng khoa học nghiêm cẩn, mở đường cho hàng loạt khóa luận, luận văn và đề tài nghiên cứu về ngôn ngữ học xã hội sau năm 2014.
Đóng góp cho Nhân học Văn hóa & Xã hội học Nông thôn: Bộ ngữ liệu 39 giờ thu âm tự nhiên (3.600 trang biên bản) là một di sản tư liệu dân tộc chí sống động về đời sống sinh hoạt, quan hệ gia đình và phương thức nuôi dạy con cái tại nông thôn miền Bắc Việt Nam đầu thế kỷ XXI.
Tác động Quốc tế: Luận án đóng góp một case-study điển hình từ văn hóa phương Đông vào kho tàng nghiên cứu ngôn ngữ học xã hội quốc tế, tạo cơ sở so sánh với các công trình nghiên cứu về trẻ em phương Tây của Timothy Jay hay Stenström.

Đối tượng hưởng lợi

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                             ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                               |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| * Nghiên cứu sinh & Giới Ngôn ngữ học: Khung phương pháp luận điền dã kết hợp |
|   định lượng chuẩn mực; nguồn tài liệu tham khảo cốt lõi về biến sai từ vựng. |
+---------------------------------------+---------------------------------------+
| * Chuyên gia Giáo dục & Tâm lý học Trẻ em: Hiểu rõ cơ chế tâm lý - ngữ cảnh  |
|   khi trẻ nói tục; xây dựng giải pháp uốn nắn hành vi phi bạo lực.           |
+---------------------------------------+---------------------------------------+
| * Nhà Biên soạn Từ điển & Dịch giả: Nắm bắt chuẩn xác các sắc thái ngữ dụng,  |
|   mức độ tăng cấp của hệ thống từ ngữ kiêng kị tiếng Việt thực tế.           |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo và đột phá nhất của luận án là gì?
Đó là việc mở rộng Thuyết Biến sai Ngôn ngữ học Xã hội của William Labov sang phân tầng từ vựng cấm kị trong tiếng Việt. Luận án chứng minh TNKK là một hệ thống hành chức xã hội đa mục tiêu có quy luật điều biến chặt chẽ theo tuổi tác, giới tính và vị thế quyền lực, xóa bỏ quan niệm từ vựng học truyền thống vốn chỉ xem TNKK là sự tha hóa ngôn từ đơn thuần.

2. Điểm sáng tạo vượt trội về phương pháp nghiên cứu so với các công trình quốc tế là gì?
So với các nghiên cứu của Gao (2008) hay Ningjue (2010) (dựa trên kịch bản phim hư cấu hoặc văn bản chat trực tuyến thiếu tính tự nhiên), luận án thu thập dữ liệu bằng phương pháp điền dã dân tộc học thực địa (cùng ăn, cùng ở, cùng chơi suốt 2 năm) để ghi âm 39 giờ hội thoại tự nhiên thuần khiết của 26 trẻ em, giải quyết triệt để "nghịch lý của người quan sát".

3. Phát hiện thực nghiệm nào gây bất ngờ nhất từ dữ liệu?
Đó là phản ứng phân biệt đối xử của người lớn đối với lỗi phát ngôn TNKK của trẻ: cộng đồng Hoài Thị có xu hướng dung thứ, cười trừ trước các phát ngôn tục tĩu của trẻ mẫu giáo nhưng xử phạt nghiêm khắc với trẻ tiểu học, đồng thời áp đặt sự kiểm duyệt khắt khe hơn đối với bé gái so với bé trai, phản ánh sự tồn tại dai dẳng của định kiến giới và kỳ vọng vai trò xã hội ở nông thôn.

4. Quy trình nghiên cứu có cung cấp biên bản nhân bản (replication protocol) rõ ràng không?
Có. Luận án xây dựng hệ thống mã hóa biến số chi tiết (kế thừa từ khung mã hóa của Nguyễn Thị Thanh Bình, 2002), quy trình xử lý dữ liệu qua phần mềm SPSS 11.5 với kiểm định Chi-square rõ ràng, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập dễ dàng lặp lại quy trình khảo sát tại các địa bàn văn hóa khác.

5. Luận án phác thảo chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo như thế nào?
Chương trình nghiên cứu mở rộng tập trung vào: (1) Khảo sát so sánh liên văn hóa Bắc - Trung - Nam; (2) Xây dựng khối liệu ngôn ngữ kiêng kị trên không gian mạng của thanh thiếu niên thời đại số; (3) Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào việc chuẩn hóa từ điển học và chương trình giáo dục hành vi giao tiếp học đường.

Kết luận

Luận án xác lập một cột mốc học thuật mới trong chuyên ngành Lý luận Ngôn ngữ tại Việt Nam, tiên phong giải mã toàn diện đặc trưng ngôn ngữ học xã hội của từ ngữ kiêng kị.
Chứng minh một cách thuyết phục rằng sự tồn tại và phát triển của TNKK gắn liền chặt chẽ với chức năng xã hội và hoàn cảnh giao tiếp cụ thể, không thể bị triệt tiêu bằng các mệnh lệnh cấm đoán cơ học.
Cung cấp bộ cơ sở dữ liệu thực chứng vô giá với 39 giờ ghi âm tự nhiên (3.600 trang văn bản) được phân tích định lượng qua SPSS 11.5 với kiểm định $\chi^2$ chuẩn xác.
Mở ra ba hướng nghiên cứu chuyên sâu đầy hứa hẹn: Ngôn ngữ học khối liệu về tiếng lóng/TNKK trên mạng xã hội, Xã hội hóa ngôn ngữ trẻ em trong gia đình hiện đại, và Ngữ dụng học đối chiếu liên văn hóa.
Định hình một di sản học thuật mẫu mực về sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp điền dã nhân học dân tộc học và phân tích định lượng xã hội học ngôn ngữ tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung luận án

Tải xuống để đọc toàn bộ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ------------- BÙI THỊ NGỌC ANH ĐẶC TRƢNG NGÔN NGỮ HỌC XÃ HỘI CỦA TỪ NGỮ KIÊNG KỊ TRONG TIẾNG VIỆT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGỮ VĂN HÀ NỘI 2014 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ------------- BÙI THỊ NGỌC ANH ĐẶC TRƢNG NGÔN NGỮ HỌC XÃ HỘI CỦA TỪ NGỮ KIÊNG KỊ TRONG TIẾNG VIỆT Chuyên ngành: Lý luận Ngôn ngữ Mã số: 62 22 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGỮ VĂN Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Thị Thanh Bình 2. Bùi Thị Minh Yến HÀ NỘI 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Kết quả nêu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào.

Bùi Thị Ngọc Anh MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN. QUAN NIỆM VỀ TỪ NGỮ KIÊNG KỊ. Quan điểm của các tác giả ngoài nƣớc về từ ngữ kiêng kị.

Quan điểm của các tác giả trong nƣớc về từ ngữ kiêng kị. Quan niệm của luận án về từ ngữ kiêng kị. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ THUYẾT NGÔN NGỮ HỌC XÃ HỘI LIÊN QUAN CÁCH TIẾP CẬN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Vài nét thông tin chung về ngôn ngữ học xã hội.

Phƣơng pháp nghiên cứu của ngôn ngữ học xã hội. Biến ngôn ngữ và biến xã hội. NGHIÊN CỨU SỰ PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CỦA TRẺ EM THEO HƢỚNG NGÔN NGỮ HỌC XÃ HỘI. Về mục tiêu phát triển khả năng diễn đạt hiệu quả của trẻ.

Về vai trò của ngôn ngữ dùng để nói với trẻ em. Về vai trò phản hồi của những ngƣời chăm sóc trẻ em. 40 CHƢƠNG 2: KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ Ở HOÀI THỊ. SỐ LƢỢNG, TẦN SỐ XUẤT HIỆN VÀ PHÂN LOẠI TỪ NGỮ KIÊNG KỊ Ở HOÀI THỊ.

Số lƣợng từ ngữ kiêng kị đƣợc sử dụng. Tần số xuất hiện từ ngữ kiêng kị. Phân loại từ ngữ kiêng kị. SỰ PHỔ BIẾN CỦA TỪ NGỮ KIÊNG KỊ.

Từ ngữ kiêng kị xuất hiện trong ngôn từ của ngƣời nói thuộc các thế hệ, lứa tuổi, giới tính khác nhau. Từ ngữ kiêng kị xuất hiện trong giao tiếp ở mọi gia đình. MỤC ĐÍCH SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ Ở HOÀI THỊ. Biểu thị sự tức giận.

Phủ nhận, bác bỏ. Xúc phạm đối phƣơng. Gây sự chú ý. Thể hiện sức mạnh.

71 CHƢƠNG 3: ẢNH HƢỞNG CỦA TUỔI VÀ GIỚI ĐẾN SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ. TUỔI VÀ SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ. Tuổi và số lƣợng từ ngữ kiêng kị đƣợc sử dụng. Tuổi và tần số xuất hiện từ ngữ kiêng kị.

Sự sử dụng TNKK khi ngƣời lớn nói với bé lớn và ngƣời lớn nói với bé nhỏ. Phản ứng của ngƣời lớn khi nghe bé lớn và bé nhỏ sử dụng TNKK. GIỚI VÀ SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ. Giới và số lƣợng từ ngữ kiêng kị đƣợc sử dụng.

Giới và tần số xuất hiện từ ngữ kiêng kị. Sự sử dụng TNKK khi ngƣời lớn nói với bé trai và ngƣời lớn nói với bé gái. Phản ứng của ngƣời lớn khi bé trai sử dụng TNKK và bé gái sử dụng TNKK. 108 CHƢƠNG 4: ẢNH HƢỞNG CỦA TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP ĐẾN SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ.

MIÊU TẢ CHUNG VỀ SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ TRONG CÁC TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP. SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ TRONG TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP CÙNG GIỚI VÀ LẪN GIỚI. Sự xuất hiện của TNKK trong tình huống giao tiếp cùng giới và lẫn giới. Mức độ tăng cấp của các TNKK trong tình huống giao tiếp trẻ chơi trong nhóm cùng giới và trẻ chơi trong nhóm lẫn giới.

SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ TRONG TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP TRANG TRỌNG VÀ PHI TRANG TRỌNG. Sự xuất hiện của TNKK trong tình huống giao tiếp trang trọng và phi trang trọng. Mức độ tăng cấp của các TNKK trong tình huống giao tiếp trang trọng và phi trang trọng. SỰ SỬ DỤNG TỪ NGỮ KIÊNG KỊ TRONG TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP CÓ SỰ THAY ĐỔI QUAN HỆ VỊ THẾ GIỮA NGƢỜI NÓI VÀ NGƢỜI NGHE.

Sự xuất hiện của TNKK trong tình huống giao tiếp có sự thay đổi quan hệ vị thế giữa ngƣời nói và ngƣời nghe. Mức độ tăng cấp của các TNKK trong tình huống giao tiếp có sự thay đổi quan hệ vị thế giữa ngƣời nói và ngƣời nghe. 147 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ Bảng 2. Số lƣợng TNKK đƣợc trẻ em và ngƣời lớn sử dụng ở Hoài Thị Bảng 2.

TNKK xuất hiện nhiều nhất trong giao tiếp của ngƣời dân Hoài Thị Bảng 2. TNKK xuất hiện ít nhất trong giao tiếp của ngƣời dân Hoài Thị Bảng 2. Tần số xuất hiện và tỉ lệ phần trăm của các nhóm TNKK Bảng 2. Mức độ sử dụng TNKK trong từng hộ gia đình Bảng 2.

Mục đích sử dụng TNKK của ngƣời dân Hoài Thị Bảng 3. TNKK ở Hoài Thị thƣờng đƣợc ngƣời lớn và các bé nhỏ bé lớn sử dụng Bảng 3. Mục đích sử dụng TNKK của bé nhỏ và bé lớn ở Hoài Thị Bảng 3. Tuổi của trẻ em và tỉ lệ sử dụng TNKK Bảng 3.

Tuổi của ngƣời nói và xu hƣớng sử dụng TNKK Bảng 3. Ngƣời lớn sử dụng TNKK với bé lớn và bé nhỏ Bảng 3. Tỉ lệ TNKK của trẻ em Hoài Thị nói với ngƣời lớn và trẻ em Bảng 3. Phản ứng của ngƣời lớn khi nghe bé lớn và bé nhỏ sử dụng TNKK Bảng 3.

TNKK ở Hoài Thị thƣờng đƣợc các bé trai và bé gái sử dụng Bảng 3. Mục đích sử dụng TNKK của bé trai và bé gái ở Hoài Thị Bảng 3. Giới của ngƣời lớn và TNKK trong sử dụng Bảng 3. Giới của trẻ em và tỉ lệ sử dụng TNKK Bảng 3.

Tỉ lệ sử dụng TNKK của ngƣời lớn với bé trai và bé gái Bảng 3. Phản ứng của ngƣời lớn khi nghe bé trai và bé gái sử dụng TNKK Bảng 4. Tần số các TNKK xuất hiện trong các tình huống giao tiếp (theo tỉ lệ) Bảng 4. Sự xuất hiện của các nhóm TNKK trong các tình huống giao tiếp Bảng 4.

Tỉ lệ sử dụng TNKK trong tình huống giao tiếp trẻ chơi trong nhóm cùng giới - lẫn giới và các tình huống giao tiếp còn lại Bảng 4. Tỉ lệ xuất hiện TNKK trong tình huống giao tiếp trẻ chơi trong nhóm cùng giới và lẫn giới Bảng 4. Mức độ tăng cấp của TNKK xuất hiện trong tình huống giao tiếp trẻ chơi trong nhóm cùng giới và lẫn giới Bảng 4. TNKK của trẻ em xuất hiện trong tình huống giao tiếp trang trọng và phi trang trọng Bảng 4.

TNKK của ngƣời lớn xuất hiện trong tình huống giao tiếp trang trọng và phi trang trọng Bảng 4. Tuổi của ngƣời nói và xu hƣớng sử dụng TNKK trong tình huống giao tiếp trang trọng Bảng 4. Mức độ tăng cấp của TNKK xuất hiện trong tình huống giao tiếp trang trọng và phi trang trọng Bảng 4. Trẻ em sử dụng TNKK với ngƣời trên, ngƣời ngang hàng và ngƣời dƣới Bảng 4.

Ngƣời lớn sử dụng TNKK với ngƣời trên, ngƣời ngang hàng và ngƣời dƣới Bảng 4. TNKK của trẻ em Hoài Thị khi nói với ngƣời trên, ngƣời ngang hàng và ngƣời dƣới Biểu đồ 2. Số lƣợng TNKK đƣợc trẻ em và ngƣời lớn sử dụng ở Hoài Thị Biểu đồ 2. TNKK xuất hiện nhiều nhất trong giao tiếp của ngƣời dân Hoài Thị Biểu đồ 2.

TNKK xuất hiện ít nhất trong giao tiếp của ngƣời dân Hoài Thị Biểu đồ 2. Tần số xuất hiện và tỉ lệ phần trăm của các nhóm TNKK Biểu đồ 2. Mức độ sử dụng TNKK trong từng hộ gia đình Biểu đổ 2. Mục đích sử dụng TNKK của ngƣời dân Hoài Thị Biểu đồ 3.

Tuổi của trẻ em và tỉ lệ sử dụng TNKK Biểu đồ 3. Tuổi của ngƣời nói và xu hƣớng sử dụng TNKK Biểu đồ 3. Ngƣời lớn sử dụng TNKK với bé lớn và bé nhỏ Biểu đồ 3. Tỉ lệ TNKK của trẻ em Hoài Thị nói với ngƣời lớn và trẻ em Biểu đồ 3.

Phản ứng của ngƣời lớn khi nghe bé lớn và bé nhỏ sử dụng TNKK Biểu đồ 3. Giới của trẻ em và tỉ lệ sử dụng TNKK Biểu đồ 3. Tỉ lệ sử dụng TNKK của ngƣời lớn với bé trai và bé gái Biểu đồ 3. Phản ứng của ngƣời lớn khi nghe bé trai và bé gái sử dụng TNKK Biểu đồ 4.

Tần số các TNKK xuất hiện trong các tình huống giao tiếp (theo tỉ lệ) Biểu đồ 4. Tỉ lệ TNKK xuất hiện trong tình huống giao tiếp trẻ chơi trong nhóm cùng giới - lẫn giới và các tình huống giao tiếp còn lại Biểu đồ 4. Tỉ lệ xuất hiện TNKK trong tình huống giao tiếp trẻ chơi trong nhóm cùng giới và lẫn giới Biểu đồ 4. TNKK của trẻ em xuất hiện trong tình huống giao tiếp trang trọng và phi trang trọng Biểu đồ 4.

TNKK của ngƣời lớn xuất hiện trong tình huống giao tiếp trang trọng và phi trang trọng Biểu đồ 4.Tuổi của ngƣời nói và xu hƣớng sử dụng TNKK trong tình huống giao tiếp trang trọng Biểu đồ 4. Trẻ em sử dụng TNKK với ngƣời trên, ngƣời ngang hàng và ngƣời dƣới Biểu đồ 4. Ngƣời lớn sử dụng TNKK với ngƣời trên, ngƣời ngang hàng và ngƣời dƣới CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ CÁC QUY ƢỚC TRONG LUẬN ÁN 1. Các chữ viết tắt TNKK: Từ ngữ kiêng kị LA: Luận án ĐTV: Điều tra viên 2.

Các quy ƣớc Ví dụ: (trai, 5t): bé trai, 5 tuổi (gái, 5t): bé gái, 5 tuổi (lớn, 10t): bé lớn, 10 tuổi (nhỏ, 5t): bé nhỏ, 5 tuổi MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1. Giống nhƣ trong nhiều ngôn ngữ khác, trong tiếng Việt có một lớp từ ngữ thƣờng bị coi là những từ ngữ không nên dùng, cần kiêng tránh bởi chúng là những từ ngữ gây phản cảm cho ngƣời khác. Lớp từ ngữ này thƣờng diễn tả hoặc tạo ra sự liên tƣởng đến những quan niệm, những đề tài, những sự vật, sự việc bị coi là cấm kị trong văn hóa cộng đồng, ví dụ nhƣ tôn giáo, tâm linh, tình dục.

Những ngƣời sử dụng loại từ ngữ này thƣờng bị đánh giá là vô học, thiếu văn hóa, mất lịch sự, thô lỗ, cộc cằn v.v…, trẻ em thƣờng bị trách phạt, bị cấm dùng những từ ngữ đó, vì vậy chúng đƣợc dạy bằng cách dùng uyển ngữ để thay thế cho những từ ngữ kiêng kị (TNKK) nói trên.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Trích dẫn luận án này

Bùi Thị Ngọc Anh (2014). Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt [Luận án tiến sĩ, Học viện Khoa học Xã hội]. LuanAn.net. https://luanan.net/ngon-ngu-hoc/ngon-ngu-hoc-viet-nam/dac-trung-ngon-ngu-hoc-xa-hoi-tu-ngu-kieng-ki-tieng-viet

Câu hỏi thường gặp

Luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" nghiên cứu về vấn đề gì?

Khám phá đặc trưng ngôn ngữ học xã hội của từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt, phân tích vai trò và tác động trong giao tiếp.

Luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" được bảo vệ tại trường nào?

Luận án này được bảo vệ tại Học viện Khoa học Xã hội. Năm bảo vệ: 2014.

Luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" thuộc chuyên ngành gì?

Luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" thuộc chuyên ngành Lý luận Ngôn ngữ. Danh mục: Ngôn Ngữ Học Việt Nam.

Luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" có bao nhiêu trang?

Luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" có 192 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.

Cách tải luận án "Đặc trưng ngôn ngữ học xã hội từ ngữ kiêng kị trong tiếng Việt" về máy như thế nào?

Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.

Luận án liên quan

Chia sẻ tài liệu: Facebook Twitter