Nghiên cứu áp dụng thang Zimmerman trong sàng lọc rối loạn ngôn ngữ ở trẻ em nói tiếng Việt từ 1 đến 6 tuổi - Đinh Thị Hoa

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI  ĐINH THỊ HOA NGHI£N CøU ¸P DôNG THANG ZIMMERMAN TRONG SµNG LäC rèi lo¹n ng«n ng÷ ë trÎ em nãi tiÕng viÖt tõ 1 ®Õn 6 tuæi LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI  ĐINH THỊ HOA NGHI£N CøU ¸P DôNG THANG ZIMMERMAN TRONG SµNG LäC rèi lo¹n ng«n ng÷ ë trÎ em nãi tiÕng viÖt tõ 1 ®Õn 6 tuæi Chuyên ngành: Phục hồi chức năng Mã số: 62720165 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. VŨ THỊ BÍCH HẠNH 2. HOÀNG CAO CƯƠNG HÀ NỘI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi là Đinh Thị Hoa, nghiên cứu sinh khóa 33, Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Phục hồi chức năng, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của hai thầy cô: 1.

TS Vũ Thị Bích Hạnh 2. TS Hoàng Cao Cương 2. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 1 tháng 1 năm 2020 Người viết cam đoan Đinh Thị Hoa LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nguyên nghĩa Tiếng Việt Nguyên nghĩa Tiếng Anh Hiệp hội Lời nói- Ngôn ngữ- Thính American speech language hearing ASHA học Hoa Kỳ assoiation Bộ câu hỏi sàng lọc phát triển của Ages and Stages Questionnaires ASQ trẻ em theo tuổi và giai đoạn BN Bệnh nhân Patient CI Khoảng tin cậy Confidence interval cs Cộng sự Partner Hệ thống Chẩn đoán và thống kê Diagnostic and Statistical Manual of DSM các rối loạn tâm thần Mental Disorders KTV Kĩ thuật viên Technican NC Nghiên cứu Research NCS Nghiên cứu sinh PhD candidate NN Ngôn ngữ Language NNTN Ngôn ngữ tiếp nhận Receptive Language NNDĐ Ngôn ngữ diễn đạt Expressive Language NST Nhiễm sắc thể Chromosome OR Tỷ suất chênh Odd ratio PHCN Phục hồi chức năng Rehabilitation PTTH Phổ thông trung học High school RLNN Rối loạn ngôn ngữ Language disorders ROC Đường cong Receiver Operating Characteristic Thang đánh giá ngôn ngữ tiền học Preschool language scale PLS đường TB Trung bình Mean WHO Tổ chức Y tế Thế Giới World Health Orgnization LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 3 TỔNG QUAN TÀI LIỆU. TỔNG QUAN VỀ NGÔN NGỮ VÀ RỐI LOẠN NGÔN NGỮ Ở TRẺ EM.

Ngôn ngữ và ngôn ngữ học. Lịch sử về bệnh Rối loạn ngôn ngữ. Các khái niệm và thuật ngữ. TỔNG QUAN VỀ CÁC THANG ĐÁNH GIÁ NGÔN NGỮ.

Một số thang đánh giá lĩnh vực ngôn ngữ ở trẻ em. Thang đánh giá ngôn ngữ Zimmerman. TỔNG QUAN VỀ QUY TRÌNH CHUẨN HÓA THANG CÔNG CỤ. Qúa trình chuyển ngữ và hoàn thiện thang đo.

Các nguyên tắc cơ bản của quá trình chuẩn hóa thang đo. TỔNG QUAN SÀNG LỌC RỐI LOẠN NGÔN NGỮ Ở TRẺ EM. Một số công cụ sàng lọc phát triển ở trẻ em.3 Tổng quan về một số dạng rối loạn ngôn ngữ thường gặp. Nguyên nhân và một số yếu tố nguy cơ liên quan.

Các nghiên cứu liên quan. 47 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Phương tiện và các kỹ thuật thu thập thông tin. 52 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Xử lý số liệu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. 68 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Điều chỉnh thang đánh giá ngôn ngữ Zimmerman cho trẻ em nói tiếng Việt từ 1 đến 6 tuổi năm 2017.

Kết quả quá trình chuyển ngữ thang Zimmerman. Tính giá trị và độ tin cậy của thang Zimmerman. Phân tích điểm số thang Zimmerman của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ RLNN và một số đặc điểm liên quan của trẻ .2 Mô tả kết quả sàng lọc rối loạn ngôn ngữ và một số yếu tố liên quan ở trẻ em từ 1 đến 6 tuổi tại cộng đồng tỉnh Hải Dương năm 2017-2018.1 Tỷ lệ rối loạn ngôn ngữ của trẻ trong nghiên cứu.

Mô tả một số yếu tố nguy cơ liên quan đến RLNN. Phương pháp nghiên cứu. Điều chỉnh thang đánh giá ngôn ngữ Zimmerman cho trẻ em nói tiếng Việt năm 2017 tại bệnh viện Nhi Hải Dương. Mô tả kết quả sàng lọc rối loạn ngôn ngữ và một số yếu tố nguy cơ liên quan ở trẻ em từ 1 đến 6 tuổi tại cộng đồng tỉnh Hải Dương năm 2017-2018.

133 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Hiện nay, ở Việt Nam cũng như các nước trên thế giới, tỷ lệ trẻ em có khiếm khuyết về tâm thần, trí tuệ, ngôn ngữ có xu hướng gia tăng. Các khiếm khuyết này không chỉ ảnh hưởng đến quá trình phát triển chung của trẻ mà còn góp phần làm gia tăng tỷ lệ trẻ khuyết tật vĩnh viễn. Ở một số nước phát triển, việc sàng lọc và chẩn đoán sớm các rối loạn ngôn ngữ được thực hiện thường quy nhằm phát hiện những trẻ có chậm và rối loạn ngôn ngữ từ rất sớm. Tại Việt Nam, công tác sàng lọc rối loạn ngôn ngữ ở trẻ em vẫn chưa được chú ý và quan tâm đúng mức.

Phát hiện sớm khuyết tật ở trẻ em có tầm quan trọng đặc biệt vì trong quá trình phát triển của con người giai đoạn từ 0 đến 6 tuổi đóng vai trò vô cùng quan trọng. Đó là thời kỳ phát triển mạnh mẽ nhất cả về thể chất, tinh thần và liên quan đặc biệt đến quá trình phát triển ngôn ngữ [1]. Vì vậy phát hiện sớm rối loạn ngôn ngữ giúp có kế hoạch can thiệp sớm, phù hợp cho trẻ có ý nghĩa vô cùng lớn. Tại Hoa Kỳ, theo nghiên cứu của tác giả Black (2012) có gần 8% trẻ độ tuổi từ 3 đến 17 tuổi có rối loạn về ngôn ngữ, trong đó có 55% trẻ được điều trị [2].

Tại Việt Nam (2013) theo ước tính thống kê có khoảng 1,3 triệu trẻ khuyết tật, trong đó tỉ lệ trẻ khuyết tật trí tuệ 27%; khuyết tật ngôn ngữ 19%; khiếm thính 12,43% [3]. Hiện vẫn chưa có số liệu thống kê cụ thể về các tỷ lệ rối loạn ngôn ngữ và tỷ lệ trẻ được điều trị. Năm 2016, nghiên cứu của tác giả Eitel và cộng sự đã công bố kết quả khảo sát về thực trạng và nhu cầu trị liệu ngôn ngữ, nghiên cứu ước tính có khoảng 3,5 triệu người Việt Nam có vấn đề về giao tiếp, lời nói, ngôn ngữ và nhận thức [4]. Vì vậy các chương trình sàng lọc phát hiện sớm và phục hồi các bệnh lý ngôn ngữ được đặt ra là một đòi hỏi khách quan, một nhu cầu cấp thiết đối với chuyên ngành.

Hiện nay ở Hoa Kỳ đang áp dụng khoảng vài chục thang đánh giá phát triển ngôn ngữ cho trẻ em. Mỗi thang tập trung vào đánh giá một số lĩnh vực của ngôn ngữ nhất định. Khoảng mười năm, các phiên bản của thang đo sẽ được xem xét, chỉnh sửa và thay mới. Thang Preschool Language Scale -5 công bố năm 2011 bởi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 tác giả Ira Lee Zimmerman và hai cộng sự.

Thang đang được sử dụng phổ biến tại Hoa Kỳ do tính cập nhật và phổ quát. Mục tiêu của thang là sàng lọc và xác định trẻ bị chậm và rối loạn phát triển ngôn ngữ độ tuổi từ 0 đến 8 tuổi. Tại Việt Nam hiện nay, việc chuyển ngữ và áp dụng vào thực tiễn lâm sàng một bộ công cụ đánh giá ngôn ngữ ở nhiều độ tuổi là rất phức tạp và cho đến bây giờ hầu như chưa có bất kỳ một thang đánh giá ngôn ngữ nào được chuẩn hóa. Hầu hết các bộ công cụ hiện nay đều chuyển ngữ nguyên gốc, không có điều chỉnh và không có nghiên cứu kiểm định.

Chưa có nghiên cứu nào xây dựng hoặc chuẩn hóa một bộ công cụ giúp sàng lọc và chẩn đoán xác định rối loạn ngôn ngữ. Thêm nữa, trong lĩnh vực ngôn ngữ trị liệu vẫn còn nhiều khoảng trống trong chẩn đoán, điều trị và nghiên cứu. Chúng tôi đã xem xét về khả năng phù hợp, độ tin cậy nên đã lựa chọn thang đánh giá ngôn ngữ tiền học đường phiên bản thứ 5 (Preschool Language Scale - 5) của Zimmerman để nghiên cứu việt hóa và áp dụng vào sàng lọc rối loạn ngôn ngữ tại cộng đồng. Do vậy chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu áp dụng thang Zimmerman trong sàng lọc rối loạn ngôn ngữ ở trẻ em nói tiếng Việt từ 1 đến 6 tuổi.” với 2 mục tiêu: 1.

Điều chỉnh thang đánh giá ngôn ngữ Zimmerman cho trẻ em nói tiếng Việt từ 1 đến 6 tuổi năm 2017. Mô tả kết quả sàng lọc rối loạn ngôn ngữ và một số yếu tố liên quan ở trẻ em từ 1 đến 6 tuổi tại cộng đồng tỉnh Hải Dương năm 2017-2018. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. TỔNG QUAN VỀ NGÔN NGỮ VÀ RỐI LOẠN NGÔN NGỮ Ở TRẺ EM 1.

Ngôn ngữ và ngôn ngữ học 1. Vai trò của ngôn ngữ trong xã hội loài người Lao động và ngôn ngữ và là hai nhân tố trực tiếp thúc đẩy quá trình tiến hóa nhân loại. Nhờ nó, con người đã tách ra khỏi thế giới loài vật. Lao động làm con người chủ động hơn trong cuộc sống.

Con người không còn bị động, phụ thuộc vào thiên nhiên. Lao động giúp họ tự sáng tạo ra đời sống vật chất và tinh thần của chính mình. Ngôn ngữ được nảy sinh trong quá trình tương tác của con người trong lao động. Qua ngôn ngữ, con người biết hợp sức để giải quyết hàng loạt công việc mà sức một cá nhân không thể vượt qua.

Nhờ ngôn ngữ, con người biết phân công nhau trong lao động, trong phân phối sản phẩm sau lao động và quan trọng là biết tận dụng các kinh nghiệm của người khác, của thế hệ đi trước trong giải quyết các công việc. Vì vậy, nhờ lao động và ngôn ngữ, xã hội đã được hình thành. Bắt đầu từ các cộng đồng nói năng mang tính huyết thống tiến dần đến những cộng đồng mang tính lãnh thổ và cuối cùng tới dân tộc và quốc gia.