Luận án tiến sĩ nghiên cứu chức năng tác động của diễn ngôn trên tư liệu diễn vă

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------- ***--------- VŨ HOÀI PHƢƠNG NGHIÊN CỨU CHỨC NĂNG TÁC ĐỘNG CỦA DIỄN NGÔN (TRÊN TƢ LIỆU DIỄN VĂN CHÍNH TRỊ TIẾNG VIỆT) LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC Hà Nội - 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------- ***--------- VŨ HOÀI PHƢƠNG NGHIÊN CỨU CHỨC NĂNG TÁC ĐỘNG CỦA DIỄN NGÔN (TRÊN TƢ LIỆU DIỄN VĂN CHÍNH TRỊ TIẾNG VIỆT) Chuyên ngành: Lý luận ngôn ngữ Mã ngành: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. ĐINH VĂN ĐỨC Hà Nội - 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Dưới sự hướng dẫn của GS.TS Đinh Văn Đức, trên cơ sở kế thừa nguồn tài liệu thứ cấp của một số công trình nghiên cứu trước đó, việc tìm lời giải cho các câu hỏi nghiên cứu - các kết quả trình bày trong luận án là hoàn toàn trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án VŨ HOÀI PHƢƠNG TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC MỤC LỤC .1 DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT .4 DANH MỤC CÁC BẢNG .5 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ. Lý do chọn đề tài.

Đối tƣợng, phạm vi và tƣ liệu nghiên cứu. Mục đích, nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu. Phƣơng pháp và quy trình nghiên cứu. Đóng góp của luận án.

Cấu trúc luận án. TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Tổng quan vấn đề nghiên cứu .1 Các công trình nghiên cứu về diễn văn chính trị trên thế giới. Các công trình nghiên cứu về diễn văn chính trị ở Việt Nam.

Cơ sở lý luận áp dụng nghiên cứu chức năng tác động của diễn văn chính trị tiếng Việt. Một số khái niệm công cụ: diễn ngôn, diễn văn chính trị, diễn văn chính trị tiếng Việt. Chức năng ngôn ngữ và chức năng tác động. Một số lý thuyết áp dụng nghiên cứu chức năng tác động của diễn văn chính trị tiếng Việt.

CHỨC NĂNG TÁC ĐỘNG CỦA DIỄN VĂN CHÍNH TRỊ TIẾNG VIỆT QUA TỪ NGỮ XƢNG HÔ BIỂU THỊ QUYỀN LỰC. Nhận diện cách xƣng hô biểu thị quyền lực trong diễn văn chính trị tiếng Việt. Dùng đại từ nhân xưng trong diễn văn chính trị tiếng Việt. Dùng danh từ chỉ các cơ quan, tổ chức, nhóm (tổ chức) để xưng hô .70 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Dùng từ/cụm danh từ tổng hợp từ để xưng hô. Ngôi hoá địa danh để xưng hô. Quyền lực thực hiện chức năng tác động qua cách xƣng hô. Tác động của từ ngữ xưng hô biểu thị quyền lực cá nhân.

Tác động của từ ngữ xưng hô biểu thị quyền lực tập thể. CHỨC NĂNG TÁC ĐỘNG CỦA DIỄN VĂN CHÍNH TRỊ TIẾNG VIỆT THỂ HIỆN QUA LẬP LUẬN. Lập luận đơn, lập luận phức trong diễn văn chính trị tiếng việt. Nhận diện và mô tả lập luận đơn, lập luận phức trong diễn văn chính trị tiếng Việt.

Đánh giá việc thực hiện chức năng tác động của lập luận đơn và lập luận phức. Lập luận đồng hướng, lập luận nghịch hướng trong diễn văn chính trị tiếng Việt. Nhận diện lập luận đồng hướng và lập luận nghịch hướng. Đánh giá việc thực hiện chức năng tác động của lập luận đồng hướng và nghịch hướng.

Lập luận tƣờng minh, lập luận hàm ẩn trong diễn văn chính trị tiếng Việt. Nhận diện lập luận tường minh và lập luận hàm ẩn. Đánh giá việc thực hiện chức năng tác động của kiểu lập luận tường minh và hàm ẩn. CHỨC NĂNG TÁC ĐỘNG CỦA DIỄN VĂN CHÍNH TRỊ TIẾNG VIỆT THỂ HIỆN QUA PHƢƠNG TIỆN VÀ BIỆN PHÁP TU TỪ.

Nhận diện phƣơng tiện và biện pháp tu từ thực hiện chức năng tác động trong diễn văn chính trị tiếng Việt. Ẩn dụ tu từ trong diễn văn chính trị tiếng Việt. Biện pháp lặp. Việc thực hiện chức năng tác động của phƣơng tiện và biện pháp tu từ trong diễn văn chính trị tiếng Việt.

Tác động nhằm tăng cường giá trị thẩm mỹ. 163 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tác động nhằm tăng cường giá trị biểu cảm. Tác động nhằm tăng tính thông tin.

Tác động nhằm tạo dấu ấn riêng. 176 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 180 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 181 PHỤ LỤC 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT STT KÝ HIỆU NỘI DUNG 1 CDA Critical discourse analysis 2 CTN Chủ tịch nước 3 CTQH Chủ tịch quốc hội 4 DVCT Diễn văn chính trị 5 DVCTTV Diễn văn chính trị tiếng Việt 6 LHQ Liên Hợp quốc 7 PTDN Phân tích diễn ngôn 8 PTDNPP Phân tích diễn ngôn phê phán 9 TBT Tổng bí thư 10 TT/TTCP Thủ tướng/thủ tướng chính phủ 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Lược đồ các phương tiện tu từ ngữ nghĩa .2: Lược đồ biện pháp tu từ cú pháp .1: Các phương tiện từ ngữ xưng hô trong DVCTTV .2: Cặp xưng hô trong diễn văn đối ngoại .3: Cặp xưng hô trong diễn văn đối nội .84 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 2.1: Tổng hợp 9 biểu thức xưng hô xuất hiện nhiều nhất .2: Bốn nhóm biểu thức xưng hô trong DVCTTV .3 : Thống kê sự xuất hiện đại từ "tôi" .4: Thống kê sự xuất hiện đại từ "chúng tôi, chúng ta" .5: Thống kê sự xuất hiện đại từ "chúng tôi" .6: Thống kê sự xuất hiện đại từ " chúng ta" .7: Thống kê sự xuất hiện danh từ chỉ tổ chức .8: Thống kê sự xuất hiện của "nước ta/đất nước ta" .9: Thống kê sự xuất hiện cụm danh từ "các đồng chí" .10: Thống kê sự xuất hiện của "Các vị khách quý, các quý vị, các bạn" .11: Thống kê sự xuất hiện của "Ngài/ông/bà + chức vụ + tên riêng" .12: Thống kê sự xuất hiện của ngôi hoá địa danh .81 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1.

Lý do chọn đề tài i1. Ngôn ngữ học ra đời không phải vì mục đích tự thân mà vì những nhu cầu của đời sống đặt ra. Những tiến bộ của Ngôn ngữ học được đánh dấu bằng sự ra đời, thay thế lẫn nhau của các phương pháp nghiên cứu mới. Xuất phát điểm là những nghiên cứu về cấu trúc ngôn ngữ rồi dần chuyển sang chức năng của ngôn ngữ.

Hay nói cách khác, các nhà ngôn ngữ đi tìm lời giải cho câu hỏi ngôn ngữ được cấu tạo như thế nào trước khi trả lời cho thắc mắc ngôn ngữ vận hành ra sao và dùng để làm gì. Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trọng và hữu hiệu của con người trong hoạt động thực tiễn, đặc biệt là đối với các chính khách, những người có chức năng truyền cảm hứng cho người khác. Mikhail Ivanovich Kalinin, một nhà cách mạng Liên xô đã từng tuyên bố: "Ngôn ngữ đối với các nhà tuyên truyền cổ động là tất cả. Xét trên phương diện nào đó, chính khách cũng chính là nhà tuyên truyền cổ động.

Một đất nước muốn phát triển bền vững cần hội tụ nhiều yếu tố khác nhau nhưng yếu tố quan trọng nhất là sự ổn định về chính trị. Việt Nam được bè bạn năm châu biết đến như một quốc gia có nền chính trị ổn định trong thế giới bất ổn hiện nay. Để có được lợi thế này, cần sức mạnh tổng hợp từ nhiều nguồn lực nhưng nguồn lực quyết định là nhân tố con người - người lãnh đạo và người chịu sự lãnh đạo. Một thứ công cụ mà những người lành đạo thường xuyên phải và nên dùng để tác động vào người chịu sự lãnh đạo chính là diễn văn chính trị.

Diễn văn chính trị được trình bày trước công chúng nên cùng một lúc có thể tác động đến rất nhiều người. Nếu người lãnh đạo sử dụng tốt ưu thế của thể loại này tức là đã làm chủ được một thứ quyền lực “mềm”, hữu hiệu cho công việc lãnh đạo trong kỷ nguyên tri thức hiện nay. Diễn văn chính trị là một thể loại diễn ngôn đặc biệt, thể hiện rõ ràng nhất một trong những chức năng quan trọng của ngôn ngữ, đó là chức năng tác động (conative function). Nhưng trên thực tế, diễn văn chính trị chưa được các nhà ngôn ngữ học quan tâm nghiên cứu.

Việc nghiên cứu thể loại diễn ngôn này có thể làm sáng tỏ 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hơn chức năng tác động, bên cạnh những chức năng được đề cao trong suốt chiều dài của lịch sử nghiên cứu Ngôn ngữ học như giao tiếp, tư duy, thẩm mỹ,. Ưu thế và vai trò của diễn văn nói chung và diễn văn chính trị nói riêng lớn như vậy nhưng làm thế nào để có một bài diễn văn hay, cách thức và phương tiện tác động của nó đến người nghe như thế nào? Câu hỏi này hiện tại chưa có nhiều lời giải. Vì vậy, chúng tôi muốn sử dụng lý thuyết từ ngữ xưng hô, lý thuyết lập luận, lý thuyết về các phương tiện và biện pháp tu từ, lý thuyết phân tích diễn ngôn, đường hướng phân tích diễn ngôn phê phán để tìm lời giải. Nếu đề tài này được triển khai, hy vọng sẽ có những đóng góp nhất định về lý thuyết đối với Ngôn ngữ học.

Nó góp phần bổ sung lý luận về chức năng của ngôn ngữ với tư cách là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của con người. Đồng thời góp phần hình thành lý thuyết về diễn văn chính trị tiếng Việt, một thể loại chưa được các nhà Chính trị học cũng như các nhà Ngôn ngữ học Việt Nam quan tâm nghiên cứu. Công tác tư tưởng là hoạt động có mục đích của một giai cấp, một chính đảng nhằm hình thành, phát triển, truyền bá hệ tư tưởng trong quần chúng, thúc đẩy quần chúng hành động vì lợi ích của chủ thể hệ tư tưởng. Công tác tư tưởng là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng; là lĩnh vực trọng yếu để xây dựng, bồi đắp nền tảng chính trị của chế độ, tuyên truyền, giáo dục động viên và tổ chức nhân dân thực hiện các nhiệm vụ cách mạng, khẳng định và nâng cao vai trò tiên phong của Đảng về chính trị, lý luận, trí tuệ, văn hoá và đạo đức thể hiện vai trò đi trước, mở đường trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh là khoa đào tạo các cán bộ thực hiện hoạt động trọng yếu này của Đảng.