Luận án tiến sĩ Triết học: Vai trò của nhà nước trong ứng phó biến đổi khí hậu ở Việt Nam - Trịnh Thị Thủy (2021)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRỊNH THỊ THỦY VAI TRÕ CỦA NHÀ NƢỚC TRONG VIỆC ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC HÀ NỘI - 2021 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRỊNH THỊ THỦY VAI TRÕ CỦA NHÀ NƢỚC TRONG VIỆC ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở VIỆT NAM HIỆN NAY N CNDVBC&DVLS M s LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC 1. NGUYỄN THỊ LAN HƢƠNG. PHẠM THỊ NGỌC TRẦM HÀ NỘI - 2021 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận án là trung thực.

Những kết luận trong luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Tác giả luận án Trịnh Thị Thủy luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 C ƣơ 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Các công trình nghiên cứu đề cập đến lý luận chung về biến đổi khí hậu và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Các công trình nghiên cứu đề cập đến vai trò của nhà nước trong ứng phó với biến đổi khí hậu và vai trò của nhà nước trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam hiện nay. Đánh giá chung về các công trình nghiên cứu liên quan đền đề tài và các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. 27 C ƣơ : MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ VAI TRÒ CỦA NHÀ NƢỚC TRONG ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở VIỆT NAM. Một số vấn đề lý luận về ứng phó với biến đổi khí hậu.

Một số vấn đề lý luận về vai trò của Nhà nước trong ứng phó với biến đổi khí hậu hiện nay. 61 C ƣơ 3: VAI TRÒ CỦA NHÀ NƢỚC TRONG ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở VIỆT NAM - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA. Biến đổi khí hậu ở Việt Nam. Thực trạng vai trò của Nhà nước trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam hiện nay.

Nguyên nhân và một số vấn đề đặt ra từ thực trạng vai trò của nhà nước trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam hiện nay. 101 luan an Chƣơ 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA NHÀ NƢỚC TRONG ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Một số quan điểm chủ yếu nhằm phát huy vai trò của nhà nước trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam hiện nay. Một số nhóm giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vai trò của Nhà nước trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam hiện nay.

149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 152 luan an DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT AFAP : Tổ chức phi Chính phủ BĐKH : Biến đổi khí hậu CDM : Cơ chế phát triển sạch CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ĐBSH : Đồng bằng Sông Hồng ĐBSCL : Đồng bằng Sông Cửu Long KCN : Khu công nghiệp KCX : Khu chế xuất KNK : Khí nhà kính KT - XH : Kinh tế - xã hội KTTT : Kinh tế thị trường PTBV : Phát triển bền vững TNTN : Tài nguyên thiên nhiên luan an MỞ ĐẦU 1. Tí cấp t iết của đề t i Chúng ta đang sống trong một giai đoạn mà ở đó các tiến bộ khoa học diễn ra với tốc độ nhanh, mạnh chưa từng thấy.

Đi kèm với những tiến bộ đó là sự thay đổi chóng mặt điều kiện sống của con người, đặc biệt là các điều kiện vật chất của đời sống xã hội. Những thành tựu trong nghiên cứu khoa học, công nghệ được ứng dụng vào mọi lĩnh vực của đời sống đã tạo ra những bước phát triển mà chỉ vài thập niên trước đây con người khó có thể hình dung được. Lượng của cải vật chất xã hội được sản xuất tăng hàng chục lần so với các thế kỷ trước. Bộ mặt thế giới thay đổi một cách sâu sắc trước những thành tựu của cái gọi là cuộc Cách mạng công nghiệp 4.

Tất cả những điều đó minh chứng cho khả năng chinh phục tự nhiên và sức sáng tạo ngày càng lớn của con người. Song, cùng với những bước tiến vượt bậc đó, nhân loại cũng đang đứng trước những thách thức to lớn như: chiến tranh, phân hóa giàu nghèo, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh,… Trong đó, BĐKH và những hệ lụy từ sự tác động của nó đến sự tồn tại và phát triển của con người đã và đang trở thành một trong những mối quan tâm hàng đầu, thu hút sự chú ý, không chỉ của những nhà nghiên cứu thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, của những nhà hoạch định chính sách, mà còn của hầu hết mọi cá nhân trong thế giới hiện đại. Trên thực tế, ứng phó với BĐKH đang trở thành một trong những mục tiêu căn bản trong các chiến lược phát triển bền vững của toàn cầu cũng như của nhiều quốc gia, các phong trào chống BĐKH cũng đang ngày càng rầm rộ và quyết liệt ở nhiều nơi trên thế giới. Việt Nam là một trong năm quốc gia bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi tác động của BĐKH.

Trong hai thập niên vừa qua, nền kinh tế Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể. Việt Nam đã đạt được nhiều thành công 1 luan an trong công cuộc xóa đói giảm nghèo, kinh tế - xã hội có chuyển biến rõ rệt, đời sống nhân dân ngày một cải thiện. Tuy nhiên, chúng ta cũng đang phải hứng chịu những hệ lụy ngày càng trầm trọng của BĐKH trên nhiều phương diện như: kinh tế, xã hội, con người và môi trường. Nhận thức rõ tầm quan trọng của ứng phó với BĐKH, Đảng và Nhà nước ta đã có những chủ trương, giải pháp ứng phó.

Trên phương diện quốc tế, Việt Nam đã tham gia các công ước quốc tế về môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu như: Công ước về bảo vệ di sản văn hóa và tự nhiên của thế giới (1987); Công ước bảo vệ tầng ôzôn (1985); Công ước chống sa mạc hóa của Liên Hiệp Quốc (1992); Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm khó phân hủy (2006); tham gia và phê chuẩn Công ước khung của Liên Hiệp quốc về biến đổi khí hậu và nghị định thư Kyoto. và mới đây nhất là Thỏa thuận Paris về Biến đổi khí hậu (2015). Đồng thời, Việt Nam cũng từng bước hoàn thiện các văn bản pháp luật cho công tác phòng chống, giảm nhẹ thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu (BĐKH). Nhà nước đã ban hành các chiến lược, kế hoạch và các giải pháp ứng phó với tình trạng BĐKH đang diễn ra như: Quyết định phê duyệt Chiến lược quốc gia về BĐKH (số 2139/QĐ-TTg, 5/12/2011); Phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2012 - 2015; Kế hoạch hành động quốc gia về BĐKH; Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh… Mặc dù, Nhà nước đã có những quyết sách và hành động cụ thể trong ứng phó với BĐKH, song trên thực tế, vẫn tồn tại nhiều bất cập trong ứng phó với BĐKH dẫn đến hiệu lực và hiệu quả thực hiện công tác ứng phó với BĐKH chưa cao.

Có nhiều nguyên nhân cho tình trạng này, song xét trên phương diện lý luận và thực tiễn, có thể thấy, một trong những nguyên nhân quan trọng và bao trùm nhất có liên quan đến việc nhận thức và thực hiện vai trò của Nhà nước trong ứng phó với BĐKH. Chính vì vậy, việc làm thế nào để nhận thức được đầy đủ vai trò của Nhà 2 luan an nước trong ứng phó với BĐKH, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả của việc thực hiện vai trò đó trong thực tiễn đang trở thành vấn đề hết sức cấp bách cả về lý luận và thực tiễn. Với nhận thức như vậy, tác giả đã lựa chọn vấn đề: Vai trò của nhà nước trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam hiện nay, làm luận án tiến sĩ triết học, với mong muốn góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của nhà nước trong ứng phó với BĐKH tại Việt Nam hiện nay. Mục đíc iệ vụ i cứu của u c đích nghi n cứu Mục đích của luận án là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của Nhà nước trong ứng phó với BĐKH tại Việt Nam, từ đó đề xuất một số quan điểm và giải pháp nhằm phát huy vai trò của Nhà nước trong ứng phó với BĐKH ở Việt Nam hiện nay.

Nhiệm v nghiên cứu Để đạt được được mục đích trên, luận án thực hiện các nhiệm vụ sau: Thứ nhất, làm rõ cơ sở lý luận của ứng phó với BĐKH và lý luận về vai trò của Nhà nước trong việc ứng phó với BĐKH ở Việt Nam hiện nay. Thứ hai, phân tích, đánh giá thực trạng vai trò của Nhà nước trong ứng phó với BĐKH ở Việt Nam, chỉ ra những thành tựu và hạn chế; nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế đó và những vấn đề đặt ra trong thực hiện vai trò của Nhà nước trong ứng phó với BĐKH ở Việt Nam hiện nay. Thứ ba, đề xuất một số quan điểm và giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vai trò của nhà nước trong ứng phó với BĐKH ở Việt Nam hiện nay. Đ i tƣợng và phạm vi nghiên cứu của lu n án Đối tượng nghi n cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận án là vai trò của nhà nước trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam.

3 luan an Phạm vi nghiên cứu: Về mặt thời gian: Từ khi Việt Nam xây dựng và thực hiện Quyết định Phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với Biến đổi khí hậu (158/2008/QĐ-TTg) ngày 2 tháng 12 năm 2008 cho đến nay. Về không gian: Ứng phó với biến đổi khí hậu tại Việt Nam 4.