Luận án Tiến sĩ Luật học: Trợ giúp pháp lý DTTS Tây Bắc - Bùi Huy Toàn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP. TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BÙI HUY TOÀN TRỢ GIÚP PHÁP LÝ CHO DONG BAO DÂN TỘC THIẾU SO KHU VUC LUẬN ÁN TIEN SĨ LUAT HỌC Hà Nội - 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO. TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BÙI HUY TOÀN Chuyên ngành _ : Ly luận và lịch sử nhà nước và pháp luật Mã số 9380106 LUẬN ÁN TIÊN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYÊN QUOC HOÀN LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận án chưa được công bố trong bắt kỳ công trình nào khác.

Các số liệu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đúng theo quy định Tôi xin chịu trách nhiệm vẻ tính chính xác và trung thực của Luận án này. Tác giả luận án Bùi Huy Toàn DANH MỤC NHỮNG TỪ VIET TAT BHVBQPPL Ban hành văn bản quy phạm pháp luật DTTS Dân tộc thiểu số NSNN Ngân sách nhà nước. QPPL Quy phạm pháp luật TGPL Trợ giúp pháp ly UBND Ủy ban nhân UBTVQH Ủy ban thường vụ Quốc hội VBQPPL ‘Van bản quy phạm pháp luật XHCN Xã hội chủ nghĩa MỞ ĐẦU TONG QUAN LUẬN AN VA NHỮNG VAN ĐÈ DAT RA CHO LUẬN ÁN. Tông quan tình hình nghiên cứu đề tài 1.

Tình hình nghiên cứu về thực trạng quy định cña pháp luật vé trợ giáp pháp lý và thực trạng hoạt dong trợ giáp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực Tây Bắc.3, Tong quan tình hình nghiên cứa về quan diém, giải pháp nâng caoo hiệu quả trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc th khu vực Tây Bắc Việt Nam 25. Đánh giá về tình hình nghiên cứu liên quan. đến dé ai tài luận án và các nghiên cứu tiếp theo. Những thành tựu được kế thừa, sử dụng trong luận án từ các công trình nghiên cứu 1.

Những vẫn dé đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu, giải quyết. Giá thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu 1. Giả thuyết nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

NHỮNG VAN D UAN VE HOAT DONG TRO PHAP LY CHO DONG BAO DÂN TỘC THIẾU SO KHU VUC TAY BAC VIET NAM HIEN NAY. Điều kiện kinh tế - xã hội khu vực Tây Bắc và hoạtit động trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực Tây Bắc Việt Nam 31 1. Khái quát về điều kiện kinh tế - xã hội khu vực Tây Bắc Việt Nam. Khái niệm, đặc điểm và nhu cầu trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực Tây Bắc Việt Nam.

Cơ sở pháp lý của hoạt động trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực 1 Bắc Nam ” 56 1. Đối tượng, chủ thé, nội dung, hình thức, nguyên tắc trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực Tây Bắc Việt Nam. Đối tượng được trợ giúp pháp lý. Chủ thể trợ giúp pháp lý 61 3.

Nội dung trợ giúp pháp lý cho đồngbào dan tộc thiêu số. Hình thức trợ giúp pháp {ý cho đồng bào dân tộc thiéu sé. Nguyên tắc trợ giúp pháp If. Các điều kiện đảm bảo cho hoạt động trợ giúp pháp lý đối với đồng thiểu số khu vực Tây Bắc 75 1.

Dâm bảo về chính trị. Đăm bảo về pháp Ip -. Đảm bảo về kinh tế 78 1. Đảm bảo về xã hội.

Những yếu tố khác Ghongttucle sập quán, môi trường xã hội wae 80 Các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý cho đồng o dân tộc thiểu số khu vực Tay 'Việt Nam. 81 Kết luận chương 1. THỰC TRẠNG TRỢ GIÚP PHÁP L co ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIẾU SO KHU VUC TAY BAC VIỆT NAM HIỆN NAY. Thực trang pháp luật điều chỉnh hoạt động trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực Tây Bắc, Việt Nam.

Về hình thức pháp luật. Về nội dung pháp luậi. Thực trạng chủ thể, nội dung, hình thức, việc thực hiện nguyên tắc và hiệu quả trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực Tây Bắc thời gian qua. Về chủ thé.

VỀ lĩnh vực, nội dùng ứtrợ gi 103 2. Về hình thức trợ giáp 105 2. VỀ việc thực hiện nguyên tắc trợ giúp. Thực trạng hiệu qui trợ giúp trong khoảng thoi gian tir 2017 đến 2021 115 23.

Nguyên nhân của thực ag trợ giúp pháp ly cho đồng bao dân tộc thiểu số khu vực Tây Bắc „121 Kết luận chương 2. sa 129) Chương 3. QUAN ĐIÊM, GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUÁ TRỢ GIÚP PHÁP LÝ CHO ĐÒNG BÀO DÂN TỘC THIÊU SÓ KHU VỰC TÂY BÁC VIỆT NAM HIỆN NAY. Quan điểm nâng cao hiệu quả hoạt động trợgiúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực Tây Bắc.

Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực Tây Bắc 132 3. Nâng cao nhận thức về trợ giúp pháp lý cho dong bào dân tộc thiếu số khu vực Tây Bắc 132 3. Hoàn thiện pháp luật về trợ giúp.ip pháp I và các qui định khác có liên quan 3. Nâng cao chất lượng nhân lực làm công tác trợ giúp pháp lý; xây dựng bộ máy trợ giúp pháp lý phù hợp.

Déi mới, tăng cường các hình thức trợ giúp pháp Ii} cho bà con dan 137 3. Dam bảo nguồn kinh phí và các điều kiện vật chat kj thuật đây di cho hoạt động trợ giúp pháp lý : 140 3. Tổ chức tốt các hoạt động chuyên môn, nghệsp vụ trợ giúp pháp lý .141 định, nghiệm thu vụ việc trợ giúp pháp lý _. Tang cường trao đỗi kink nghiệm trợ giúp pháp lý giữa các địa phương trong khu vực Tây Bắc cũng nhưư trên cả nưới 146 3.

Tăng cường hợp tác quốc tế về trợ giúp pháp lý .152 Két luận chương 3. 155 DANH MUC CAC CONG TRINH KHOA HQC CUA TAC GIA. 158 LIEN QUAN DEN ĐÈ TÀI LUẬN ÁN. 158 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

159 DANH MỤC BANG, BIEU ĐỎ. TỔ chức thực hiện trợ giúp pháp lý năm 2 Bang 2. Số lượng người thực hiện trợ giúp pháp lý năm 2022. Số vụ việc được trợ giúp pháp lý cho người DTTS theo lĩnh vực khu vực.

Tây Bắc (gi loạn 2WÏ723021)treoxattfatgotrilsittdhuflSs8qbczga6i12y8S2 104 Bảng 2. Số người được trợ giúp pháp lý cho đồng bào DTTS khu vực Tây Bắc phân theo hình thức thực hiện (giai đoạn 2017-2021). Số lượng vụ việc yêu cầu trợ giúp pháp lý (giai đoạn 2017-2021). Số lượt người yêu cầu trợ giúp pháp lý (giai dog 2017-2021).

Số người được trợ giúp pháp lý (từ năm 2017 đến năm 2021). Số vụ việc đápứng được một phan nhu cầu trợ giúp (giai đoạn 2017~2021). Số vu việc liên quan đến đối tượng trợ giúp pháp lý nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu (giai đoạn 2017-2021. Số vụ việc liên quan đến đối tượng trợ giúp pháp lý nhưng không đến trợ giúp pháp lý.

Số vụ việc được trợ giúp pháp lý phân theo lĩnh vực (giai đoạn 2017- 2021 .105 „107 ig được trợ giúp pháp W (từ năm 2017 đến năm 2021) 7 4. Số người dân tộc thiểu số được trợ giúp pháp lý (năm 2021). Tính cấp thiết của đề tài Người dân tộc thiểu số (DTTS) thường cư trú tại các vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, trong sinh hoạt cũng như lao động sản xuất còn chịu sự ảnh hưởng khá mạnh bởi luật tục, phong tục tập quán, trong đó có không ít phong tục tập quán đã trở thành cô hủ, lạc hậu nhưng vẫn được duy trì. Người DTTS là nhóm đối tượng trong đó, khá nhiều người khó có điều kiện tiếp cận pháp luật, kỹ năng sử dụng pháp luật còn thấp, vì việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình gặp rất nhiều khó khăn.

So với người Kinh, người DT là nhóm người yêu thế, họ luôn cần sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước cũng như toàn xã hội Chính sách nhất quán của Đảng và Nhà nước ta là quan tâm, chăm lo cho người DTTS, nâng cao đời sống người dân, nhất là người DTTS ở Tây Bắc, Tay Nguyên và Tây Nam 6, đâm bảo thu hẹp khoảng cách giữa miền núi với miền xuôi, giữa người DTTS so với người Kinh. Một trong những chính sách xã ộï tốt đẹp đó của nhà nước chính là trợ giúp pháp lý (TGPL). Đây là một chính s ách góp. pl n bảo đảm các quyền, lợi ích hợp pháp cho người yếu thế, giúp họ có diều kiện sử dụng pháp luật dé bao vệ quyền và lợi ích hợp pháp của minh, tạo sự công bang trong tiếp cận công lý.

Pháp luật hiện hành đã quy định khá cụ thé về đối tượng được TGPL, chủ thể, nội dung, hình thức, phương pháp, nguyên tắc, kinh phí, trình tự thủ tục TGPL cho các đối tượng. trong đó có đồng bao DTTS. Mặc dù đã được pháp luật quy định cụ thể, tuy nhiên, trên thực tế, TGPL cho đồng bào DTTS nói chung, cho đồng bào DTTS trên địa bàn khu vực Tây Bắc. nói riêng vẫn còn nhiều bat cập, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người đân các DTTS khu vực Tây Bắc, làm sai tốt đẹp của Đảng và Nha nước, một số trường hợp còn bị các thé lực xấu lợi dụng để chống phá Đảng, Nhà nước.

Về mat lý luận, TGPL là đối tượng nghiên cứu được quan tâm rộng ri của giới khoa học trong và ngoài nước, cả trên bình diện chung, cả trên bình diện ứng dụng trong xây dựng, hoàn thiện thé chế, chính sách cũng như trong tổ chức 2 thực hiện. Tuy nhiên, chưa có một công trình nghiên cứu nào dé cập một cách toàn diện, qui mô về hoạt động TGPL cho đồng bào DTTS khu vực Tây Bắc, vì vậy những đặc thù về chủ thể, nội dung, hình thức, phương pháp, cũng như những yếu tố ảnh hưởng đến TGPL cho đối tượng này trên địa bàn Tây Bắc. chưa được làm sáng tỏ. Điều này không chỉ là một thiếu hụt về mặt lý luận mà đó cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến chất lượng, hiệu quả của hoạt động TGPL cho đồng bào DTTS khu vực Tây Bắc thời gian qua chưa được như mong muốn.

Sự phân tích trên cho thấy, việc nghiên cứu một cách toàn diện và sâu sắc về hoạt động TGPL cho đồng bào DTTS khu vực Tây Bắc nước ta là rất cần thiết cả về ly luận và thực tiễn.