Pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thự

PH¸P LUËT VÒ B¶O VÖ quyÒn lîi NG¦êI TI£U DïNG TRONG LÜNH VùC AN TOµN, VÖ SINH THùC PHÈM ë VIÖT NAM HIÖN NAY LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2023 PH¸P LUËT VÒ B¶O VÖ quyÒn lîi NG¦êI TI£U DïNG TRONG LÜNH VùC AN TOµN, VÖ SINH THùC PHÈM ë VIÖT NAM HIÖN NAY Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số: 8380101.05 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN TRỌNG ĐIỆP HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực.

Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Trường Đại học Luật - Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Trường Đại học Luật - xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƢỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các từ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƢỜI TIÊU DÙNG TRONG LĨNH VỰC AN TOÀN VỆ SINH THỰC PHẨM VÀ PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƢỜI TIÊU DÙNG TRONG LĨNH VỰC AN TOÀN, VỆ SINH THỰC PHẨM. Khái quát về bảo vệ quyền lợi ngƣời tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm.

Khái niệm người tiêu dùng. Khái niệm an toàn thực phẩm. Sự cần thiết của bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm. Các quyền lợi của người tiêu dùng thực phẩm cần được bảo vệ.

Các yếu tố tác động đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm. Pháp luật bảo vệ quyền lợi ngƣời tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm. Khái niệm, đặc điểm của pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm. Vai trò của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm.

Các nguyên tắc pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm. Nội dung pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm. Pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm một số quốc gia trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam. 27 Kết luận Chƣơng 1.

30 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƢỜI TIÊU DÙNG TRONG LĨNH VỰC AN TOÀN, VỆ SINH THỰC PHẨM TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY. Thực trạng pháp luật về bảo vệ quyền lợi ngƣời tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm. Thực trạng pháp luật về quyền, nghĩa vụ của người tiêu dùng và chủ thể sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm. Thực trạng pháp luật về bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm.

Thực trạng pháp luật giải quyết tranh chấp với người tiêu dùng. Thực tiễn thi hành pháp luật về bảo vệ quyền lợi ngƣời tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm tại Việt Nam hiện nay. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Thực tiễn thi hành pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm tại địa bàn thành phố Hà Nội.

57 Kết luận Chƣơng 2. 83 CHƢƠNG 3: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƢỜI TIÊU DÙNG TRONG LĨNH VỰC AN TOÀN, VỆ SINH THỰC PHẨM Ở VIỆT NAM. Định hƣớng hoàn thiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi ngƣời tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi ngƣời tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm.

Hoàn thiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng. Hoàn thiện pháp luật về tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Hoàn thiện pháp luật về cơ chế bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm. Hoàn thiện pháp luật về phương thức giải quyết tranh chấp với người tiêu dùng.

Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi ngƣời tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm. Kiện toàn và nâng cao năng lực bộ máy quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và an toàn, vệ sinh thực phẩm. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm, kiểm nghiệm việc thực hiện quy định pháp luật về an toàn thực phẩm và xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm. Đẩy mạnh công tác giáo dục, tuyên truyền, phổ biến kiến thức, pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm.

96 Kết luận Chƣơng 3. 99 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 101 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẤT ATTP An toàn thực phẩm ATVSTP An toàn vệ sinh thực phẩm BVQLNTD Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Cục CT&BVNTD Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng NTD Người tiêu dùng DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang Bảng 2.1 Kết quả công tác thanh, kiểm tra đảm bảo ATTP năm 2017 tại Thành phố Hà Nội 59 Bảng 2.2 Kết quả công tác thanh, kiểm tra đảm bảo ATTP năm 2019 tại Thành phố Hà Nội 60 Bảng 2.3 Kết quả công tác thanh, kiểm tra đảm bảo ATTP năm 2020 tại Thành phố Hà Nội 61 Bảng 2.4 Kết quả công tác thanh, kiểm tra đảm bảo ATTP năm 2021 tại Thành phố Hà Nội 62 Bảng 2.5 Kết quả công tác thanh, kiểm tra đảm bảo ATTP năm 2022 tại Thành phố Hà Nội 63 Bảng 2.6 Tổng hợp kết quả công tác thanh tra, kiểm tra đảm bảo ATTP năm 2017 - 2022 tại Thành phố Hà Nội 63 Bảng 2.7 Tổng hợp số vụ ngộ độc thực phẩm trên địa bàn Thành phố Hà Nội từ năm 2017 - 2022 65 Bảng 2.8 Các hình thức tuyên truyền giáo dục pháp luật về ATTP đã triển khai trên địa bàn Thành phố Hà Nội từ năm 2017 - 2022 75 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Số hiệu Tên biểu đồ Trang Biểu đồ 2.1 Thống kê địa điểm đi chợ của NTD tại Thành phố Hà Nội và Huế từ T12/2019 – T03/2020 76 Biểu đồ 2.2 Tỷ lệ đơn thư phản ánh, yêu cầu, kiến nghị của NTD tại các tỉnh, thành phố ở Việt Nam năm 2020 77 Biểu đồ 2.3 Tỷ lệ đơn thư phản ánh, yêu cầu, kiến nghị của NTD tại các tỉnh, thành phố ở Việt Nam năm 2021 77 Biểu đồ 2.4 Tỷ lệ đơn thư phản ánh, yêu cầu, kiến nghị của NTD tại các tỉnh, thành phố ở Việt Nam năm 2022 77 Biểu đồ 2.5 Phân bổ yêu cầu, kiến nghị, khiếu nại của NTD gửi tới Cục CT&BVNTD theo lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ năm 2020 79 Biểu đồ 2.6 Phân bổ yêu cầu, kiến nghị, khiếu nại của NTD gửi tới Cục CT&BVNTD theo lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ năm 2021 80 Biểu đồ 2.7 Phân bổ yêu cầu, kiến nghị, khiếu nại của NTD gửi tới Cục CT&BVNTD theo lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ năm 2022 81 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Pháp luật về Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (BVQLNTD) các nước trên thế giới cũng như ở Việt Nam chủ yếu điều chỉnh quan hệ giữa các chủ thể là người tiêu dùng (NTD), cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội.

Trong đó, NTD được coi là chủ thể giữ vị trí trung tâm, sức mua của NTD là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, đồng thời cũng là động lực quan trọng của sự phát triển kinh tế. Tuy nhiên, trên thực tế trong quan hệ này, NTD lại luôn đứng ở thế yếu và chịu nhiều thiệt thòi, do nhóm này thường nhận thức chưa đầy đủ các quyền lợi của mình và luôn nằm trong tình trạng bất cân xứng về thông tin, hiểu biết, cũng như khả năng kiểm tra chất lượng hàng hóa, dịch vụ. Luật BVQLNTD được thông qua ngày 17/11/2010 nhưng đến nay, những hành vi xâm phạm quyền lợi của NTD vẫn đã và đang diễn ra ngày càng nhiều. Việc nước ta ban hành Luật BVQLNTD được đánh giá là có nhiều sự tiến bộ, song vì nhiều lý do khác nhau, Luật BVQLNTD năm 2010 vẫn chưa thực sự là một công cụ hữu hiệu để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho NTD hiện nay.

Đến tháng 06/2023, Luật BVQLNTD năm 2023 đã chính thức được ban hành, trong đó có những nội dung điều chỉnh sửa đổi mới nhằm khắc phục các bất cập vướng mắc trong quy định cũ và sắp tới sẽ có hiệu lực thi hành từ 01/07/2024 kỳ vọng sẽ giúp bảo vệ quyền lợi cho NTD được tốt hơn. Trong giai đoạn này, Luật BVQLNTD năm 2010 vẫn còn hiệu lực, các vấn đề khó khăn, vướng mắc vẫn đang xảy ra và một trong các lĩnh vực mà NTD bị vi phạm quyền và lợi ích rất đáng quan tâm đó là an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP), bởi lẽ đây là lĩnh vực thiết yếu trong đời sống của mỗi cá nhân. Mặc dù trong những năm gần đây, các tỉnh thành trên cả nước đều triển khai thi hành pháp luật về ATVSTP và được lãnh đạo các cấp, các ngành quan tâm, coi trọng, tuy nhiên, tình hình mất vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn còn diễn biến phức tạp. Theo báo cáo của Cục An toàn thực phẩm, trong 10 tháng đầu năm 2021, cả 1 nước xảy ra 77 vụ ngộ độc thực phẩm với tổng số 1.900 người mắc.

Trong 10 tháng đầu năm 2021, các đoàn thanh tra, kiểm tra của Trung ương và địa phương đã tiến hành kiểm tra 342.621 cơ sở thực phẩm, phát hiện 39.563 cơ sở vi phạm về an toàn thực phẩm (ATTP). Các vi phạm chủ yếu về điều kiện vệ sinh cơ sở, không có giấy chứng nhận tập huấn kiến thức ATTP hoặc tập huấn không đầy đủ; thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hết hạn sử dụng.