Luận án trình tự thủ tục đấu thầu xây lắp theo pháp luật

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ HOÀNG ANH TRÌNH TỰ, THỦ TỤC ĐẤU THẦU XÂY LẮP THEO PHÁP LUẬT ĐẤU THẦU Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI – NĂM 2023 1 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ HOÀNG ANH TRÌNH TỰ, THỦ TỤC ĐẤU THẦU XÂY LẮP THEO PHÁP LUẬT ĐẤU THẦU Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Ngành: Luật Kinh tế Mã số: 9.07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. BÙI NGUYÊN KHÁNH HÀ NỘI – NĂM 2023 2 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin, số liệu nêu trong Luận án là trung thực. Các luận điểm khoa học được kế thừa trong Luận án được trích dẫn nguồn gốc rõ ràng.

Kết quả nghiên cứu của Luận án chưa từng được công bố trong công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Lê Hoàng Anh 3 MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết nghiên cứu. 37 Kết luận Chương 1. 44 Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÌNH TỰ, THỦ TỤC ĐẤU THẦU XÂY LẮP VÀ PHÁP LUẬT VỀ TRÌNH TỰ, THỦ TỤC ĐẤU THẦU XÂY LẮP. Những vấn đề lý luận về trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp.

Những vấn đề lý luận pháp luật về trình tự, thủ tục trong đấu thầu xây lắp…. 64 Kết luận Chương 2. 78 Chương 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ TRÌNH TỰ, THỦ TỤC ĐẤU THẦU XÂY LẮP VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Thực trạng quy định pháp luật về trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp ở Việt Nam hiện nay.

Thực tiễn thực hiện pháp luật về trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp ở Việt Nam hiện nay. 98 Kết luận Chương 3. 121 Chương 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT, NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ TRÌNH TỰ, THỦ TỤC ĐẤU THẦU XÂY LẮP Ở VIỆT NAM. Định hướng hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp ở Việt Nam.

Giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp ở Việt Nam. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp ở Việt Nam. 139 Kết luận Chương 4. 149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ .152 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

153 5 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT XHCN: Xã hội chủ nghĩa MĐTQG: Mạng đấu thầu quốc gia WTO: Tổ chức Thương mại Thế giới TBMT: Thông báo mời thầu HSDT: Hồ sơ dự thầu HSMT: Hồ sơ mời thầu KH&ĐT: Kế hoạch và Đầu tư TNHH: Trách nhiệm hữu hạn BIDV: Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam 6 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Đấu thầu là một hoạt động của nền kinh tế thị trường, nó tuân theo các quy luật khách quan của thị trường như quy luật cung - cầu, quy luật giá cả - giá trị và quy luật cạnh tranh. Thông qua hoạt động đấu thầu, bên mời thầu có nhiều cơ hội để lựa chọn những nhà thầu phù hợp với mình, mang lại hiệu quả cao nhất với giá cả cạnh tranh nhất. Đồng thời nhà thầu có nhiều cơ hội để cạnh tranh nhằm đạt được các hợp đồng để có thể cung cấp các hàng hóa sản xuất ra, cung cấp các kiến thức mà mình có hoặc các dịch vụ mà mình có khả năng đáp ứng nhằm tối đa hóa lợi nhuận.

Thông qua đấu thầu, các hoạt động kinh tế đều được kích thích phát triển như các ngành sản xuất trực tiếp, các ngành công nghiệp phụ trợ, chế biến, xây dựng, tư vấn. Ở Việt Nam hiện nay, việc xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật là rất cần thiết cho sự phát triển của nền kinh tế quốc dân. Để thực hiện một dự án đầu tư xây dựng cơ bản theo cơ chế mới, người ta có thể áp dụng một trong ba phương thức chủ yếu, đó là: tự làm, chỉ định thầu và đấu thầu. Trong đó, phương thức đấu thầu đang được áp dụng rộng rãi với hầu hết các dự án đầu tư xây dựng cơ bản.

Đấu thầu là phương thức giao dịch đặc biệt, người muốn xây dựng một công trình (người gọi thầu) thực hiện công bố trước các yêu cầu và điều kiện xây dựng công trình, còn người dự thầu sẽ công bố giá mà mình muốn nhận; người gọi thầu qua so sánh hồ sơ dự thầu có thể lựa chọn được nhà thầu có lợi nhất cho mình theo các điều kiện do mình đưa ra. Về bản chất, việc lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng là lựa chọn được nhà thầu có đủ điều kiện năng lực thực hiện gói thầu, có các đề xuất về giá dự thầu, tiến độ và các đề xuất mang lại hiệu quả cao nhất cho chủ đầu tư, dự án. Khác với lựa chọn nhà thầu cung cấp hàng hoá là chọn hàng hoá đã có sẵn, người mua có thể tiếp cận bằng trực giác, việc lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng mang bản chất của một chuỗi các hành động nhằm chọn ra người làm ra sản phẩm xây dựng, vấn đề chất lượng, tiến độ, giá cả của sản 1 phẩm, dịch vụ xây dựng phụ thuộc rất nhiều vào nhà thầu sẽ làm ra sản phẩm và quan hệ hợp đồng giữa chủ đầu tư với nhà thầu. Từ nhận thức này, có thể hiểu, nhà thầu là chủ thể trung tâm của hoạt động đấu thầu xây dựng, cần được xem xét kỹ lưỡng cả về tư cách pháp lý và các biểu hiện của năng lực thực tế.

Cho nên, quy trình lựa chọn nhà thầu phải được pháp luật quy định một cách chặt chẽ, tuân theo nhiều bước khác nhau, có sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước. Điều này nhằm đảm bảo kiểm soát việc sử dụng vốn đầu tư xây dựng một cách hiệu quả khi lựa chọn được nhà thầu thực sự có năng lực. Hoạt động đấu thầu nói chung và đấu thầu trong xây lắp nói riêng được áp dụng vào Việt Nam khoảng thời gian hơn 20 năm và đã đóng góp những thành tựu to lớn cho sự phát triển kinh tế của đất nước. Bên cạnh những mặt tích cực mà hoạt động đấu thầu mang lại, thực tế còn tồn tại những tiêu cực như tình trạng đấu thầu thiếu minh bạch, thiếu công bằng, thông đồng giữa bên mời thầu và nhà thầu hoặc giữa các nhà thầu với nhau vẫn diễn ra khá phổ biến.

Rất nhiều các vi phạm xảy ra trong các bước của quy trình đấu thầu. Các quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp được coi là công cụ quan trọng giúp bên mời thầu có thể lựa chọn được nhà thầu xây dựng tốt nhất. Hầu hết các quốc gia và các tổ chức kinh tế lớn đều có những quy định khá chặt chẽ và chuẩn mực về quy trình đấu thầu. Tuy nhiên, những năm qua ở Việt Nam, quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp còn thiếu đồng bộ và chưa hoàn thiện, dẫn đến hậu quả quyền, lợi ích chính đáng của các nhà thầu không được bảo đảm; các hành vi hạn chế cạnh tranh và cạnh tranh không lành mạnh trong đấu thầu xây lắp diễn ra phổ biến; mặc dù tổ chức đấu thầu, nhưng không hướng dẫn để làm rõ các điều kiện và tiêu chuẩn trong hồ sơ mời thầu, dẫn đến không chọn được nhà thầu xứng đáng; hiện tượng tham nhũng, lãng phí và thất thoát vốn đầu tư xây dựng phát sinh; chất lượng công trình không đáp ứng yêu cầu đặt ra.

Do vậy, việc đi sâu nghiên cứu hoàn thiện pháp luật đấu thầu trong lĩnh vực xây dựng, 2 đặc biệt là trình tự, thủ tục trong đấu thầu xây lắp là yêu cầu cấp bách cho quá trình phát triển kinh tế bền vững ở nước ta hiện nay. Với lý do trên, để góp phần vào việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp, nghiên cứu sinh đã lựa chọn đề tài “Trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp theo pháp luật đấu thầu ở Việt Nam hiện nay” để nghiên cứu và làm Luận án Tiến sĩ luật học. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Mục đích của luận án là trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn pháp luật về trình tự, thủ tục trong đấu thầu xây lắp, để từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp ở Việt Nam trong thời gian tới.

Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích trên, nhiệm vụ nghiên cứu của Luận án được xác định cụ thể như sau: Một là, thực hiện tổng quan và đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu các vấn đề liên quan đến đề tài luận án, xác định cơ sở lý thuyết nghiên cứu đối với đề tài luận án, đặt các câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. Hai là, nghiên cứu những vấn đề lý luận để làm rõ khái niệm, đặc điểm, nội dung quy trình thủ tục trong đấu thầu xây lắp; làm rõ khái niệm, nguyên tắc và nội dung của pháp luật về trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp. Ba là, nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về trình tự, thủ tục đấu thầu xây lắp ở Việt Nam hiện nay nhằm chỉ ra những hạn chế, bất cập và nguyên nhân làm cơ sở thực tiễn để đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Bốn là, từ các kết quả nghiên cứu lý luận pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật, Luận án đề xuất các định hướng, giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về trình tự, thủ tục trong đấu thầu xây lắp ở Việt Nam trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.