Luận án Tiến sĩ: Sự phát triển của Hiến pháp trong tiến trình Dân chủ hóa ở Đông Á
Luận văn ThS: Sự phát triển hiến pháp trong tiến trình dân chủ hóa Đông Á. Phân tích chuyên sâu, luận án TS Luật 62 38 01 01.
Luan An
Luận án tiến sĩ
Năm xuất bản
Số trang
193
Thời gian đọc
29 phút
Lượt xem
0
Lượt tải
0
Phí lưu trữ
50 Point
Tổng quan nhanh
- Chủ đề:
- Hiến pháp & Dân chủ hóa Đông Á: Tổng quan nghiên cứu
- Số trang:
- 193 trang
- Trường:
- Đại học Quốc gia Hà Nội
- Chuyên ngành:
- Lý luận và Lịch sử Nhà nước và Pháp luật
- Tác giả:
- Lã Khánh Tùng
- Năm:
- 2015
Tóm tắt nội dung luận án
I.Hiến pháp Dân chủ hóa Đông Á Tổng quan nghiên cứu
Luận án tập trung phân tích sự tương tác giữa phát triển hiến pháp và tiến trình dân chủ hóa ở Đông Á. Các trường hợp nghiên cứu chính bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, và Đài Loan. Nghiên cứu làm rõ cách thức hiến pháp hình thành, phát triển từ biến động chính trị và dân chủ hóa. Luận án cũng xác định vai trò của hiến pháp trong củng cố thể chế dân chủ, nguyên tắc phân quyền. Hiệu quả của cơ chế bảo hiến trong thực tiễn cũng được làm rõ. Mục tiêu chính là lý giải sự khác biệt trong thiết kế hiến pháp và hiệu quả của nó tại khu vực này. Đây là một đóng góp quan trọng cho lĩnh vực luật hiến pháp so sánh. Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về Hiến pháp Đông Á. Nó làm nổi bật các động lực đằng sau chuyển đổi dân chủ và tầm quan trọng của các cấu trúc pháp lý tối cao trong khu vực. Việc hiểu rõ những yếu tố này là cần thiết để đánh giá toàn diện các hệ thống chính trị Đông Á.
1.1. Mục tiêu và phạm vi luận án
Luận án tập trung phân tích sự tương tác giữa phát triển hiến pháp và tiến trình dân chủ hóa ở Đông Á. Các trường hợp nghiên cứu chính bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, và Đài Loan. Nghiên cứu làm rõ cách thức hiến pháp hình thành, phát triển từ biến động chính trị và dân chủ hóa. Luận án cũng xác định vai trò của hiến pháp trong củng cố thể chế dân chủ, nguyên tắc phân quyền. Hiệu quả của cơ chế bảo hiến trong thực tiễn cũng được làm rõ. Mục tiêu chính là lý giải sự khác biệt trong thiết kế hiến pháp và hiệu quả của nó tại khu vực này. Đây là một đóng góp quan trọng cho lĩnh vực luật hiến pháp so sánh.
1.2. Các công trình nghiên cứu trước đây
Phần này tổng quan các nghiên cứu liên quan tại Việt Nam và quốc tế. Các công trình trước đây cung cấp cái nhìn ban đầu về Hiến pháp Đông Á và các quá trình chuyển đổi dân chủ. Tuy nhiên, một phân tích toàn diện về tương tác hai chiều còn hạn chế. Luận án xây dựng trên nền tảng này, lấp đầy khoảng trống nghiên cứu. Nó đặc biệt tập trung vào việc làm sáng tỏ các đặc điểm riêng của dân chủ hóa khu vực. Sự phát triển của hiến pháp được xem xét trong bối cảnh lịch sử và văn hóa phức tạp. Luận án xác định rõ ràng những đóng góp mới so với các nghiên cứu hiện có.
II.Cơ sở Lý luận Hiến pháp Dân chủ và Dân chủ hóa
Chương này thiết lập nền tảng lý luận cho nghiên cứu. Nó định nghĩa các thuật ngữ cốt lõi như Hiến pháp, Dân chủ và Dân chủ hóa, giúp làm rõ phạm vi và trọng tâm của luận án. Các khái niệm này là kim chỉ nam để phân tích chuyển đổi dân chủ ở Đông Á. Luận án cũng đi sâu vào mối quan hệ phức tạp, tác động qua lại giữa hiến pháp và quá trình dân chủ hóa. Hiến pháp không chỉ là một văn bản pháp lý. Nó là một công cụ mạnh mẽ thúc đẩy các thể chế dân chủ và bảo vệ quyền con người. Ngược lại, những biến động trong tiến trình dân chủ hóa cũng định hình sự phát triển của hiến pháp. Giả thuyết khoa học được đặt ra nhằm kiểm chứng những tương tác này. Các phương pháp nghiên cứu được chọn lựa cẩn thận để đảm bảo tính khách quan và khoa học. Chủ nghĩa hợp hiến và Nhà nước pháp quyền được coi là mục tiêu cuối cùng của quá trình này.
2.1. Khái niệm Hiến pháp Dân chủ và Dân chủ hóa
Chương này định nghĩa các thuật ngữ trọng tâm. Hiến pháp là văn bản pháp luật tối cao, quy định tổ chức nhà nước, quyền và nghĩa vụ công dân. Dân chủ là một hình thái chính trị, nơi quyền lực thuộc về nhân dân. Dân chủ hóa là quá trình chuyển đổi một hệ thống chính trị từ độc đoán sang dân chủ. Nó bao gồm cải cách chính trị, mở rộng quyền công dân. Các khái niệm này là nền tảng cho việc phân tích chuyển đổi dân chủ ở Đông Á. Hiểu rõ các định nghĩa giúp đánh giá chính xác sự phát triển của hiến pháp.
2.2. Mối quan hệ giữa Hiến pháp và Dân chủ hóa
Luận án khẳng định mối quan hệ tác động qua lại. Hiến pháp có thể thúc đẩy dân chủ hóa bằng cách thiết lập thể chế dân chủ, bảo vệ quyền con người. Ngược lại, quá trình dân chủ hóa tạo ra nhu cầu sửa đổi, phát triển hiến pháp mới. Mối quan hệ này phức tạp, đa chiều. Nó không phải là một chiều hay tuyến tính. Phân tích sự tương tác này giúp hiểu rõ hơn về chủ nghĩa hợp hiến. Sự phát triển của hiến pháp là yếu tố then chốt trong xây dựng nhà nước pháp quyền.
2.3. Giả thuyết khoa học và phương pháp nghiên cứu
Luận án đặt ra giả thuyết về sự tương tác hai chiều. Dân chủ hóa ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của hiến pháp. Đồng thời, hiến pháp đóng vai trò củng cố dân chủ. Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận luật hiến pháp so sánh. Các phương pháp khác bao gồm phân tích lịch sử, phân tích định tính. Cách tiếp cận này giúp làm sáng tỏ các mô hình và khác biệt trong khu vực. Dữ liệu từ các bản hiến pháp và bối cảnh chính trị được phân tích kỹ lưỡng.
III.Dân chủ hóa ảnh hưởng Hiến pháp Đông Á ra sao
Tiến trình dân chủ hóa ở Đông Á là một hiện tượng đa dạng, được định hình bởi nhiều yếu tố lịch sử, văn hóa và địa chính trị. Chương này phân tích các đặc điểm riêng của quá trình này, bao gồm cả nguyên nhân và nội dung dân chủ hóa. Sự dân chủ hóa khu vực này không đồng nhất, với các quốc gia trải qua những con đường khác nhau, từ cải cách chính trị nhanh chóng đến những tiến bộ chậm hơn. Những biến động này đã tác động mạnh mẽ đến sự phát triển của hiến pháp. Các cuộc cách mạng và cải cách đã dẫn đến việc ban hành hiến pháp mới hoặc sửa đổi sâu rộng các bản hiến pháp hiện có, nhằm phản ánh các giá trị dân chủ và tăng cường quyền công dân. Phân tích chia quá trình này thành các giai đoạn lịch sử quan trọng, làm rõ sự tiến hóa của Hiến pháp Đông Á. Đồng thời, luận án cũng thực hiện so sánh với Việt Nam, cung cấp những bài học thực tiễn quý giá cho quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền và cải cách thể chế dân chủ ở Việt Nam.
3.1. Đặc điểm tiến trình dân chủ hóa khu vực
Tiến trình dân chủ hóa Đông Á mang nhiều đặc điểm riêng. Nhiều quốc gia trải qua chuyển đổi từ chế độ độc đoán. Yếu tố văn hóa, lịch sử và ảnh hưởng quốc tế định hình quá trình này. Dân chủ hóa không diễn ra đồng nhất. Một số quốc gia có chuyển đổi nhanh chóng. Một số khác có tiến trình chậm hơn, đôi khi bị đình trệ. Nghiên cứu làm rõ các nguyên nhân và nội dung dân chủ hóa. Ví dụ, Nhật Bản trải qua cải cách sau chiến tranh. Hàn Quốc và Đài Loan dân chủ hóa từ cuối thập kỷ 1980. Trung Quốc duy trì mô hình riêng.
3.2. Ảnh hưởng của dân chủ hóa đến phát triển Hiến pháp
Dân chủ hóa trực tiếp thúc đẩy sự phát triển của hiến pháp. Các cuộc cách mạng, cải cách chính trị thường dẫn đến hiến pháp mới. Hiến pháp được sửa đổi để phản ánh các giá trị dân chủ. Nó tăng cường quyền công dân, thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực. Giai đoạn giữa thế kỷ 19 đến 1945, khủng hoảng chính trị buộc tìm kiếm mô hình mới. Giai đoạn 1945-1987, hiến pháp được xây dựng lại dưới ảnh hưởng của Đồng Minh. Giai đoạn từ 1987 đến nay, hiến pháp tiếp tục được điều chỉnh theo yêu cầu dân chủ hóa khu vực.
3.3. So sánh với Việt Nam Bài học thực tiễn
So sánh với Việt Nam mang lại cái nhìn sâu sắc. Việt Nam cũng đang trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền, mở rộng dân chủ. Các bài học từ Hiến pháp Đông Á có giá trị tham khảo. Đặc biệt về cách thức hiến pháp thích ứng với chuyển đổi dân chủ. Việc hiểu rõ những thành công và thách thức giúp Việt Nam hoạch định chính sách phù hợp. Các kinh nghiệm về cải cách chính trị và xây dựng thể chế dân chủ là vô cùng hữu ích.
IV.Hiến pháp thúc đẩy Dân chủ hóa khu vực Đông Á
Hiến pháp đóng vai trò không thể thiếu trong việc thúc đẩy và củng cố dân chủ hóa. Nó là nền tảng cho việc thiết lập phân quyền, một nguyên tắc cốt lõi của mọi thể chế dân chủ. Các bản Hiến pháp Đông Á thể hiện sự đa dạng trong cách tiếp cận phân quyền, từ đó đảm bảo trách nhiệm giải trình của công quyền và củng cố chủ nghĩa hợp hiến. Ngoài ra, hiến pháp là văn bản pháp lý tối cao bảo vệ quyền con người. Các điều khoản về quyền con người Đông Á đã phát triển mạnh mẽ, từ quyền dân sự, chính trị đến các quyền kinh tế và xã hội. Cơ chế bảo hiến đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo các quyền này được thực thi, đồng thời giữ vững nguyên tắc phân quyền và tính hợp hiến của hệ thống pháp luật. Một cơ chế bảo hiến mạnh mẽ là yếu tố quyết định sự thành công của chuyển đổi dân chủ, góp phần xây dựng một Nhà nước pháp quyền vững chắc và thúc đẩy cải cách chính trị toàn diện.
4.1. Phân quyền Hiến pháp và Thể chế dân chủ
Hiến pháp đóng vai trò trung tâm trong thiết lập phân quyền. Nó quy định rõ ràng quyền hạn của các nhánh quyền lực. Phân quyền là yếu tố thiết yếu của thể chế dân chủ. Các bản hiến pháp Đông Á cho thấy đa dạng trong mô hình phân quyền. Một số quốc gia áp dụng mô hình tam quyền phân lập rõ ràng. Một số khác có cơ chế kiểm soát và cân bằng riêng. Phân tích phân quyền trong hiến pháp hiện hành là trọng tâm. Hiến pháp đảm bảo trách nhiệm giải trình của công quyền. Chủ nghĩa hợp hiến được củng cố thông qua các quy định này.
4.2. Quyền con người Đông Á và bảo hiến
Bảo vệ quyền con người là một chỉ số quan trọng của dân chủ. Hiến pháp ghi nhận và bảo vệ các quyền tự do cá nhân. Các điều khoản về quyền con người Đông Á đã phát triển đáng kể. Từ quyền dân sự, chính trị đến kinh tế, xã hội, văn hóa. Cơ chế bảo hiến là công cụ bảo vệ các quyền này. Nó đảm bảo các quy định hiến định được thực thi trong thực tiễn. Tòa án Hiến pháp hoặc Hội đồng Hiến pháp đóng vai trò then chốt.
4.3. Cơ chế bảo hiến thúc đẩy chuyển đổi dân chủ
Cơ chế bảo hiến không chỉ bảo vệ quyền con người. Nó còn là trụ cột của Nhà nước pháp quyền. Bảo hiến đảm bảo tính tối cao của hiến pháp. Nó giữ gìn các nguyên tắc phân quyền. Cơ chế này kiểm soát tính hợp hiến của các đạo luật. Nó cũng bảo đảm sự công bằng trong các nguyên tắc bầu cử. Một cơ chế bảo hiến hiệu quả giúp duy trì sự ổn định chính trị. Nó thúc đẩy quá trình chuyển đổi dân chủ bền vững. Nghiên cứu so sánh cơ chế bảo hiến giữa các quốc gia Đông Á.
V.Luật hiến pháp so sánh Các đặc điểm khu vực
Chương này thực hiện phân tích luật hiến pháp so sánh, làm nổi bật sự đa dạng trong các mô hình hiến pháp và quá trình dân chủ hóa khu vực. Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đại diện cho các trường hợp chuyển đổi dân chủ thành công, với các hiến pháp hiện đại hóa, thiết lập thể chế dân chủ vững chắc và cơ chế bảo hiến mạnh mẽ. Ngược lại, Hiến pháp Trung Quốc cung cấp một ví dụ về cách một hiến pháp hoạt động trong một bối cảnh chính trị đặc thù, chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa xã hội và hệ thống tập trung quyền lực. Việc so sánh này không chỉ làm rõ sự khác biệt trong thiết kế hiến pháp và thực tiễn vận hành mà còn chỉ ra những nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự đa dạng trong tương tác giữa hiến pháp và dân chủ hóa. Các yếu tố như vai trò của xã hội dân sự, ảnh hưởng từ bên ngoài, và các giá trị văn hóa đã tạo nên những con đường phát triển độc đáo cho từng quốc gia trong quá trình xây dựng chủ nghĩa hợp hiến.
5.1. Mô hình hiến pháp tại Nhật Bản Hàn Quốc Đài Loan
Nhật Bản có hiến pháp hòa bình sau Thế chiến II. Nó thiết lập chế độ đại nghị, bảo vệ quyền con người rộng rãi. Hàn Quốc và Đài Loan phát triển hiến pháp trong quá trình dân chủ hóa khu vực. Cả hai đều có hiến pháp hiện đại, với cơ chế bảo hiến mạnh mẽ. Các hiến pháp này thể hiện sự chuyển đổi dân chủ thành công. Chúng đặc trưng bởi sự phân quyền rõ ràng, hệ thống kiểm soát quyền lực. Các thể chế dân chủ được củng cố vững chắc.
5.2. Hiến pháp Trung Quốc và bối cảnh đặc thù
Trung Quốc đại diện cho một mô hình hiến pháp khác. Hiến pháp của nước này chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa xã hội. Nó có những quy định về quyền và nghĩa vụ công dân. Tuy nhiên, hệ thống chính trị tập trung quyền lực vào Đảng Cộng sản. Điều này tạo ra một cách tiếp cận khác đối với chủ nghĩa hợp hiến. Việc so sánh giúp làm rõ sự đa dạng trong Hiến pháp Đông Á. Luận án phân tích bối cảnh chính trị đặc thù của Trung Quốc.
5.3. Sự tương tác Hiến pháp Dân chủ hóa đa dạng
Sự tương tác giữa hiến pháp và dân chủ hóa không phải lúc nào cũng giống nhau. Các yếu tố lịch sử, văn hóa, địa chính trị tạo ra sự khác biệt. Nghiên cứu chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt. Ví dụ, vai trò của xã hội dân sự trong dân chủ hóa. Hay tầm ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài. Sự đa dạng này là điểm nhấn của nghiên cứu. Nó cung cấp cái nhìn toàn diện về chuyển đổi dân chủ khu vực.
VI.Kết luận Chuyển đổi dân chủ Nhà nước pháp quyền
Luận án này đóng góp quan trọng vào sự hiểu biết về Hiến pháp Đông Á và mối quan hệ phức tạp giữa hiến pháp và dân chủ hóa. Các kết quả chính khẳng định sự tương tác hai chiều: dân chủ hóa thúc đẩy sự phát triển của hiến pháp, và hiến pháp là công cụ thiết yếu để củng cố các thể chế dân chủ. Nghiên cứu làm rõ các đặc điểm riêng của từng quốc gia, từ đó cung cấp một cái nhìn tổng quan sâu sắc về chủ nghĩa hợp hiến trong khu vực. Luận án không chỉ hoàn thành các mục tiêu nghiên cứu mà còn mở ra nhiều hướng nghiên cứu tiếp theo, bao gồm việc phân tích các yếu tố kinh tế, xã hội và công nghệ ảnh hưởng đến dân chủ hóa. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu là vô cùng lớn, đặc biệt đối với các quốc gia đang trong quá trình chuyển đổi, như Việt Nam, trong nỗ lực xây dựng Nhà nước pháp quyền và cải cách chính trị. Việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế là chìa khóa để thúc đẩy quá trình phát triển dân chủ một cách bền vững.
6.1. Đóng góp của nghiên cứu và kết quả chính
Luận án đóng góp vào hiểu biết về Hiến pháp Đông Á. Nó làm sâu sắc thêm nhận thức về mối quan hệ hiến pháp - dân chủ hóa. Các kết quả chính khẳng định sự tương tác hai chiều. Dân chủ hóa thúc đẩy phát triển hiến pháp. Đồng thời, hiến pháp là công cụ củng cố thể chế dân chủ. Nghiên cứu làm rõ các đặc điểm riêng của từng quốc gia. Nó cung cấp một cái nhìn tổng quan về chủ nghĩa hợp hiến khu vực.
6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và ý nghĩa thực tiễn
Luận án mở ra các hướng nghiên cứu mới. Có thể mở rộng phân tích các yếu tố khác ảnh hưởng đến dân chủ hóa. Ví dụ, kinh tế, xã hội, công nghệ. Nghiên cứu cũng có ý nghĩa thực tiễn lớn. Nó cung cấp các bài học cho các quốc gia đang trong quá trình chuyển đổi. Đặc biệt là các quốc gia mong muốn xây dựng Nhà nước pháp quyền.
6.3. Xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam
Bài học từ Đông Á có giá trị đặc biệt cho Việt Nam. Việt Nam đang trong quá trình cải cách chính trị và pháp luật. Việc tham khảo các mô hình Hiến pháp Đông Á là cần thiết. Nghiên cứu giúp định hướng xây dựng thể chế dân chủ. Nó hỗ trợ phát triển một Nhà nước pháp quyền vững mạnh. Việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế giúp đẩy nhanh quá trình này.
Mục lục chi tiết luận án
Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Tải đầy đủ (193 trang)Trích đoạn nội dung luận án
Tải xuống để đọc toàn bộĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT ---***--- LÃ KHÁNH TÙNG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HIẾN PHÁP TRONG TIẾN TRÌNH DÂN CHỦ HÓA Ở ĐÔNG Á LUẬN ÁN TIẾN SỸ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2015 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT ---***--- SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HIẾN PHÁP TRONG TIẾN TRÌNH DÂN CHỦ HÓA Ở ĐÔNG Á Chuyên ngành: Lí luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật Mã Số: 62 38 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SỸ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.Nguyễn Đăng Dung HÀ NỘI - 2015 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa được công bố trong các công trình khoa học khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Lã Khánh Tùng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.
Sự phát triển của hiến pháp trong tiến trình dân chủ hóa ở Đông Á qua các công trình của các tác giả Việt Nam. Sự phát triển của hiến pháp trong tiến trình dân chủ hóa ở Đông Á qua các công trình của các tác giả nước ngoài. 20 Kết luận Chương 1. 34 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HIẾN PHÁP TRONG TIẾN TRÌNH DÂN CHỦ HÓA Ở ĐÔNG Á.
Hiến pháp, sự phát triển của hiến pháp, dân chủ và dân chủ hóa: khái niệm và nội dung. Mối quan hệ tác động qua lại giữa hiến pháp, sự phát triển của hiến pháp với dân chủ và dân chủ hóa. Giả thuyết khoa học. Phương pháp nghiên cứu.
49 Kết luận Chương 2. 51 CHƯƠNG 3: SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA DÂN CHỦ HÓA ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN CỦA HIẾN PHÁP Ở ĐÔNG Á. Nguồn gốc, đặc điểm và nội dung của dân chủ hóa ở Đông Á. Nguồn gốc, các nguyên nhân và nội dung dân chủ hóa.
Đặc điểm của dân chủ hóa. Nội dung của dân chủ hóa.66 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Sự ảnh hưởng của dân chủ hóa đến sự phát triển của hiến pháp ở Đông Á. Giai đoạn giữa thế kỷ 19 đến năm 1945: khủng hoảng của mô hình chính trị cũ và việc tìm kiếm mô hình mới.
Giai đoạn năm 1945 đến năm 1987. Giai đoạn năm 1987 đến nay. So sánh với Việt Nam. 103 CHƯƠNG 4: SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA PHÁT TRIỂN HIẾN PHÁP ĐẾN DÂN CHỦ HÓA Ở ĐÔNG Á.
Phân quyền trong hiến pháp Đông Á. Một số đặc điểm của phân quyền tại các quốc gia Đông Á. Phân quyền trong các bản hiến pháp hiện hành. Quyền con người trong hiến pháp.
Cơ chế bảo hiến với việc thúc đẩy dân chủ. Cơ chế bảo hiến bảo vệ các quyền con người. Cơ chế bảo hiến với nguyên tắc phân quyền. Cơ chế bảo hiến với việc bảo đảm các nguyên tắc bầu cử.
So sánh với Việt Nam. 151 Kết luận Chương 4. 157 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 161 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
180 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CHDCND : Cộng hòa Dân chủ Nhân dân DCCH : Dân chủ Cộng hòa ĐBND : (Đại hội) Đại biểu nhân dân (của địa phương Trung Quốc) ĐBNDTQ : (Đại hội) Đại biểu nhân dân toàn quốc (của Trung Quốc) ĐH : Đại học FEC : Far Eastern Commission - Uỷ ban Viễn Đông (của phe Đồng Minh) GHQ : General Headquarters - Tổng Hành dinh lực lượng chiếm đóng (của phe Đồng Minh tại Nhật Bản) NXB : Nhà xuất bản SWNCC : State-War-Navy Coordinating Committee - Uỷ ban điều phối hậu chiến (của chính phủ Hoa Kỳ) TAHP : Tòa án Hiến pháp XHCN : Xã hội Chủ nghĩa TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Khái quát sự tương tác giữa tiến trình chính trị/ dân chủ hóa (chịu sự ảnh hưởng của kinh tế, xã hội, văn hóa, quốc tế…) và hiến pháp (các quy định về phân quyền, bảo hiến, nhân quyền…). 97 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Giới thiệu về công trình nghiên cứu Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng đến xây dựng nhà nước pháp quyền, mở rộng dân chủ và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc hiểu biết về các mô hình thể chế chính trị và pháp lý của các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là các quốc gia có nhiều nét tương đồng về văn hóa, xã hội, địa lý, là rất cần thiết. Luận án này nghiên cứu so sánh sự phát triển của hiến pháp các quốc gia trong khu vực Đông Á, có sự tập trung vào bốn (4) trường hợp Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (địa vị pháp lý của Đài Loan được lý giải chi tiết tại mục 3.2 - về đối tượng nghiên cứu), trong tiến trình dân chủ hóa chính trị và xã hội.
Luận án hướng đến lý giải ba (3) vấn đề: Thứ nhất, sự hình thành và phát triển hiến pháp tại các quốc gia (chế độ) trong khu vực xuất phát từ nguyên nhân nào và đã diễn ra ra sao; phải chăng những biến động chính trị, tiến trình dân chủ hóa tại các quốc gia đã quyết định sự phát triển này. Thứ hai, theo hướng tác động ngược lại, hiến pháp đã đóng góp những gì vào việc củng cố các thiết chế dân chủ, các nguyên tắc phân quyền, bảo đảm trách nhiệm giải trình của công quyền và bảo vệ các quyền tự do cá nhân. Thứ ba, tại các quốc gia, sự tương tác hai chiều này đã diễn ra khác nhau ra sao, đâu là nguyên nhân dẫn đến những khác biệt trong thiết kế trật tự hiến pháp và hiệu quả của hiến pháp, hiệu quả của cơ chế bảo hiến trong thực tiễn. Tác giả chứng minh rằng thực tiễn chính trị các quốc gia Đông Á chịu ảnh hưởng lớn bởi các yếu tố văn hóa, hệ tư tưởng bản địa và du nhập, các biến động quốc tế, cũng như các thay đổi về cấu trúc kinh tế, xã hội, đã là những thành tố làm tiền đề cho tiến trình dân chủ hóa chính trị và xã hội, đến lượt nó, chính tiến trình này đã quyết định sự ra đời và phát triển của các bản hiến pháp.
Tiến trình phát triển dân chủ tại các quốc gia có sự khác biệt nhất 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com định, nhưng nhìn chung (đặc biệt rõ là tại Hàn Quốc và Đài Loan), cải cách hiến pháp theo hướng dân chủ hơn luôn là mục tiêu vận động, đấu tranh của các lực lượng tiến bộ. Kết quả của những vận động đó, cũng như của những cải cách dân chủ, đã được ghi nhận trong hiến pháp quốc gia. Theo chiều tác động ngược lại, hiến pháp đã góp phần củng cố các thiết chế, nguyên tắc dân chủ, sự kiềm chế và đối trọng giữa các nhánh quyền lực, cũng như thúc đẩy sự tôn trọng và bảo vệ các quyền và tự do cá nhân. Tuy nhiên, khả năng tác động ngược lại này là rất khác biệt tại các quốc gia, do bản thân mô hình hiến pháp, cũng như do các yếu tố văn hóa chính trị và điều kiện kinh tế, xã hội.
Xét từ góc độ mở rộng dân chủ, kể từ sau năm 1945, Nhật Bản đã đi đầu với mô hình quân chủ lập hiến với sự tiếp thu chủ nghĩa lập hiến Hoa Kỳ, cũng như nhờ có nền tảng dân chủ từ giai đoạn Minh Trị và giai đoạn dân chủ Taisho (giữa thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX). Hàn Quốc và Đài Loan kế tiếp sau với phong trào dân chủ thập niên 1960 – 1980. Trung Quốc có thể nói là đang đi sau trong tiến trình cải cách chính trị, mở rộng dân chủ và thúc đẩy pháp quyền này. Lý do lựa chọn đề tài Tác giả chọn đề tài so sánh sự phát triển của hiến pháp trong tiến trình dân chủ hóa ở Đông Á xuất phát từ năm (5) lý do chủ yếu sau đây: Thứ nhất, xuất phát từ vai trò quan trọng của hiến pháp trong đời sống mọi quốc gia, Việt Nam không nằm ngoài quy luật cần phải có một bản hiến pháp tốt làm cơ sở cho việc xây dựng nhà nước pháp quyền, mở rộng dân chủ và bảo đảm các quyền của công dân.
Trong những thập niên qua, cũng với những chuyển đổi lớn trong phát triển kinh tế, xã hội, Hiến pháp 1992 đã được sửa đổi vào năm 2001, Hiến pháp 2013 được thông qua và bắt đầu có hiệu lực gần đây. Rõ ràng là đất nước đang tiếp tục trong tiến trình chuyển đổi, hướng đến mục tiêu thành một nước công nghiệp, các thể chế chính trị, 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cũng như cấu trúc của nền kinh tế, sẽ tiếp tục cần có những điều chỉnh đáng kể để đáp ứng các nhu cầu phát triển. Việc học tập kinh nghiệm của nước ngoài về thể chế và kinh nghiệm xây dựng hiến pháp là một nhu cầu có tính chất liên tục. Thứ hai, mỗi hiến pháp thuộc về một hoàn cảnh lịch sử cụ thể, luôn nằm trong một bối cảnh, môi trường đan xen tác động của các yếu tố chính trị, kinh tế xã hội và văn hóa.
Đồng thời, hiến pháp luôn là sự giao thoa giữa pháp lý và chính trị, nói cách khác, yếu tố chính trị thường có tác động mang tính quyết định về nội dung và hình thức hiến pháp. Chính trị, hay mức độ dân chủ của một chế độ, luôn có mối quan hệ mang tính bản chất với hiến pháp. Bởi lẽ chức năng cơ bản của hiến pháp (lý tưởng) là hướng đến bảo vệ các quyền tự do cá nhân, thiết lập các thể chế dân chủ. Do đó, tìm hiều lịch sử lập hiến cũng cần phải đặt trong tiến trình phát triển của chính trị, cụ thể ở đây là tiến trình dân chủ hóa - tiến trình chuyển đổi theo hướng tích cực, tiếng nói của người dân được tôn trọng nhiều hơn.
Thứ ba, Việt Nam và các quốc gia Đông Á (Đông Bắc Á) có nhiều nét tương đồng về địa lý, lịch sử và văn hóa, mà rõ nét nhất là ảnh hưởng của Nho giáo và Phật giáo. Các quốc gia trong khu vực Đông Á, từ sau Chiến tranh thế giới thứ II, đặc biệt trong ba thập niên cuối thế kỷ XX, đã có nhiều chuyển biến rất ngoạn mục về kinh tế và xã hội, có thể để lại cho Việt Nam nhiều bài học. Về chính trị, Đông Á đã được một số nhà nghiên cứu nhận xét là khu vực có sự đa dạng về chế độ chính trị nhất trên thế giới hiện nay [137, tr.
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ
Trích dẫn luận án này
Lã Khánh Tùng (2015). Hiến pháp và Dân chủ hóa ở Đông Á: Nghiên cứu Luận án Tiến sĩ [Luận án tiến sĩ, Đại học Quốc gia Hà Nội]. LuanAn.net. https://luanan.net/luat-hoc/su-phat-trien-hien-phap-tien-trinh-dan-chu-hoa-dong-a
Câu hỏi thường gặp
Luận án "Hiến pháp và Dân chủ hóa ở Đông Á: Nghiên cứu Luận án Tiến sĩ" nghiên cứu về vấn đề gì?
Luận văn ThS: Sự phát triển hiến pháp trong tiến trình dân chủ hóa Đông Á. Phân tích chuyên sâu, luận án TS Luật 62 38 01 01.
Luận án "Hiến pháp và Dân chủ hóa ở Đông Á: Nghiên cứu Luận án Tiến sĩ" được bảo vệ tại trường nào?
Luận án này được bảo vệ tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Năm bảo vệ: 2015.
Luận án "Hiến pháp và Dân chủ hóa ở Đông Á: Nghiên cứu Luận án Tiến sĩ" thuộc chuyên ngành gì?
Luận án "Hiến pháp và Dân chủ hóa ở Đông Á: Nghiên cứu Luận án Tiến sĩ" thuộc chuyên ngành Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật. Danh mục: Luật Học.
Luận án "Hiến pháp và Dân chủ hóa ở Đông Á: Nghiên cứu Luận án Tiến sĩ" có bao nhiêu trang?
Luận án "Hiến pháp và Dân chủ hóa ở Đông Á: Nghiên cứu Luận án Tiến sĩ" có 193 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.
Cách tải luận án "Hiến pháp và Dân chủ hóa ở Đông Á: Nghiên cứu Luận án Tiến sĩ" về máy như thế nào?
Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.