Luận án tiến sĩ pháp luật quốc tế về quản lý tài nguyên khoáng sản biển và thực tiễn của Việt Nam - Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trường Đại học Luật Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƢ PHÁP TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI PHẠM HỒNG HẠNH PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VỀ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN BIỂN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SỸ LUẬT HỌC Hà Nội - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƢ PHÁP TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI PHẠM HỒNG HẠNH PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VỀ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN BIỂN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆT NAM Chu n ng nh uật quốc t Mã số: 9 38 01 08 LUẬN ÁN TIẾN SỸ LUẬT HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Hồng Thao 2. Nguyễn Thị Thuận Hà Nội - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và trích dẫn nêu trong luận án đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực.

Những kết luận khoa học của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Phạm Hồng Hạnh LỜI CẢM Lời đầu tiên, em xin tỏ lòng biết ơn đặc biệt tới PGS. Nguyễn Hồng Thao và PGS. Nguyễn Thị Thuận, người đã hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện luận án này.

Mặc dù với lịch làm việc dày đặc nhưng Thầy, Cô đã dành cho em những buổi nói chuyện quý báu và những lời khuyên thật bổ ích, truyền cho em những kinh nghiệm và niềm đam mê trong nghiên cứu khoa học. Với tất cả lòng biết ơn, em xin gửi đến những người đã đọc lại, sửa chữa cho bản nháp của luận án, những đồng nghiệp, bạn bè đã giúp đỡ em trong quá trình hoàn thiện luận án. Hơn một lời tri ân, em xin dành cho cha mẹ, gia đình và những người thân yêu. đã luôn bao bọc, đồng hành cùng em trong suốt những năm tháng qua.

Không có họ, em không bao giờ có thể đi đến đích của sự thành công. DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BVMT : Bảo vệ môi trƣờng BTTH : Bồi thƣờng thiệt hại CLCS : Ủy ban ranh giới ngoài thềm lục địa CƢLB : Công ƣớc luật biển HĐTDKT : Hoạt động thăm dò khai thác ISA : Cơ quan quyền lực Vùng ICJ : Tòa án công lý quốc tế Liên hợp quốc KTC : Khai thác chung PVN : Tổng công ty dầu khí Việt Nam QGVB : Quốc gia ven biển TLĐ : Thềm lục địa UNCLOS 1982 : Công ƣớc của Liên hợp quốc về luật biển năm 1982 DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 4.1: Một số sự cố tràn dầu nghiêm trọng phát sinh từ hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí. 117 MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU IÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI.

Các công trình nghiên cứu của nƣớc ngoài. Các công trình nghiên cứu về quy che pháp lý đối với thềm lục địa và tài nguyên khoáng sản trên vùng biển thuộc thẩm quyền tài phán của quốc gia. Các công trình nghiên cứu về quy che pháp lý của phần đáy biển nằm ngoài thẩm quyền tài phán của quốc gia ven biển và vấn đề khai thác tài nguyên trên phần đáy biển nằm ngoài thẩm quyền tài phán của quốc gia. Các công trình nghiên cứu về vấn đề bảo vệ môi trƣờng biển từ hoạt động thăm dò, khai thác t i nguy n khoáng sản biển.

Các công trình nghiên cứu của Việt Nam.Các công trình nghiên cứu về quy che pháp lý đối với thềm lục địa và tài nguyên khoáng sản trên vùng biển thuộc thẩm quyền tài phán của quốc gia 16 1. Các công trình nghiên cứu về quy che pháp lý của phần đáy biển nằm ngoài thẩm quyền tài phán của quốc gia ven biển và vấn đề khai thác tài nguyên trên phần đáy biển nằm ngoài thẩm quyền tài phán của quốc gia. Các công trình nghiên cứu về vấn đề bảo vệ môi trƣờng biển từ hoạt động thăm dò, khai thác tài nguyên khoáng sản biển. Đánh giá chung về những công trình nghiên cứu có li n quan đen đề tài luận án.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyet nghiên cứu của luận án. Những vấn đề tiep tục nghiên cứu trong luận án.24 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1.26 CHƢƠNG 2 LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN BIỂN TRONG PHÁP LUẬT QUỐC TẾ. Khái niệm tài nguyên khoáng sản biển và quản lý tài nguyên khoáng sản biển. Khái niệm tài nguyên khoáng sản biển.

Khái niệm quản lý. Khái niệm quản lý tài nguyên khoáng sản biển. Lý luận pháp luật quốc te về quản lý tài nguyên khoáng sản biển. Lịch sử hình thành, phát triển của pháp luật quốc te về quản lý tài nguyên khoáng sản biển.

Nguồn của pháp luật quốc te về quản lý tài nguyên khoáng sản biển. Nguyên tắc của pháp luật quốc te về quản lý tài nguyên khoáng sản biển 47 2. Nội dung pháp luật quốc tề về quản lý tài nguyên khoáng sản biển. Vai trò của pháp luật quốc te về quản lý tài nguyên khoáng sản biển.54 KẾT LUẬN CHƢƠNG HAI.

58 CHƢƠNG 3 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VỀ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN BIỂN. Quản lý hoạt động thăm dò, khai thác t i nguy n khoáng sản biển. Quản lý hoạt động thăm dò, khai thác t i nguy n khoáng sản tại thềm lục địa. Quản lý hoạt động thăm dò, khai thác t i nguy n khoáng sản tại Vùng – di sản chung của lo i ngƣời.

Đánh giá các quy định của pháp luật quốc te về quản lý hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản biển. Bảo vệ môi trƣờng biển từ hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản. Nghĩa vụ chung trong bảo vệ, gìn giữ môi trƣờng biển. Những biện pháp bảo vệ, gìn giữ môi trƣờng biển từ hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản tại thềm lục địa và Vùng.

Trách nhiệm của các chủ thể trong hoạt động bảo vệ, gìn giữ môi trƣờng biển. Đánh giá các quy định về bảo vệ môi trƣờng biển trong hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản biển. Giải quyet tranh chấp phát sinh từ hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản biển. Nguyên tắc giải quyet tranh chấp.

Biện pháp giải quyet tranh chấp. Viện giải quyet tranh chấp đặc biệt li n quan đen đáy biển.91 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.93 CHƢƠNG 4 PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN DẦU KHÍ CỦA VIỆT NAM. Pháp luật về quản lý tài nguyên dầu khí của Việt Nam. Khái quát tiềm năng dầu khí của Việt Nam.Cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý tài nguyên dầu khí của Việt Nam.

Những nội dung cơ bản của pháp luật Việt Nam về quản lý tài nguyên dầu khí. Thực tiễn thực thi pháp luật về quản lý t i nguy n dầu khí của Việt Nam. Thực tiễn hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí. Bảo vệ môi trƣờng từ hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí.

Giải quyet tranh chấp quốc te trong hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí. Một số giải pháp nâng cao hoạt động quản lý tài nguyên dầu khí của Việt Nam 124 4. Rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý tài nguyên dầu khí và bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền trong thăm dò, khai thác dầu khí. Ký ket các thỏa thuận khai thác chung và thận trọng trong vấn đề thăm dò, khai thác tại khu vực thềm lục địa mở rộng.

Nâng cao hiệu quả tực tiễn trong hoạt động bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền của Việt Nam tr n các vùng biển v tăng cƣờng các hoạt động hợp tác quốc te. Tăng cƣờng các hoạt động chính trị, ngoại giao, pháp lý trong giải quyet các tranh chấp quốc te.136 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4.138 KẾT LUẬN CHUNG. 141 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC IÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.144 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lý do lựa chọn đề tài MỞ ĐẦU Chiếm hơn 71% bề mặt trái đất, từ bao đời nay, biển và đại dƣơng đã trở thành cái nôi cho sự sống của nhân loại.

Bƣớc sang thế kỷ 21, ―Thế kỷ của biển và đại dương‖, khai thác biển ngày càng trở thành vấn đề quan trọng mang tính chiến lƣợc của hầu hết các quốc gia trên thế giới, dù quốc gia có biển hay không có biển. Sự cạn kiệt của những tài nguyên trên đất liền, sự chật chội của không gian kinh tế truyền thống do sự bùng nổ dân số không ngừng gia tăng đã khiến các quốc gia ngày càng quan tâm và hƣớng ra biển. Cùng với những nguồn tài nguyên phong phú khác, khoáng sản biển từ lâu đã mang lại những giá trị kinh tế lớn cho nhiều quốc gia trên thế giới. Với sự hỗ trợ đắc lực của những tiến bộ khoa học kỹ thuật, con ngƣời ngày càng thành công trong việc chinh phục đại dƣơng, làm chủ nguồn tài nguyên biển.

Bên cạnh những ý nghĩa kinh tế to lớn mà biển đem lại, quá trình khai thác tài nguyên của các quốc gia cũng đặt ra không ít vấn đề. Đó là nguy cơ cạn kiệt tài nguyên do khai thác quá mức; những tác động xấu tới môi trƣờng phát sinh từ hoạt động khai thác và đặc biệt là những tranh chấp phát sinh giữa các quốc gia có thể đe dọa đến hòa bình, an ninh thế giới… Vì vậy, cần thiết phải có những quy tắc pháp lý quốc tế thích hợp để quản lý nguồn tài nguyên có giá trị này. Nằm bên bờ Tây của biển Đông, biển lớn nhất trong sáu biển lớn của thế giới, biển Việt Nam khá giàu tài nguyên khoáng sản. Ngoài dầu khí, đến nay, các nhà khoa học đã phát hiện các tích tụ công nghiệp một loạt các khoáng vật quặng và phi quặng (sa khoáng) và các biểu hiện của glauconit, pirit, thạch cao, kết hạch sắt – mangan, cát vôi san hô, trong đó, có một số mỏ sa khoáng có ý nghĩa kinh tế nhƣ các mỏ có chứa Inmenit, Rutin, Monazit, Ziacon và các biểu hiện Manhêtit, Caxiterit, Vàng, Crôm, Corindon, Topa, Spiner [21, tr.

Thềm lục địa Việt Nam có nhiều bể trầm tích chứa dầu khí và có nhiều triển vọng khai thác nguồn khoáng sản này với tổng tiềm năng dầu khí đƣợc dự báo, đánh giá khoảng 3,8 ÷ 4,2 tỷ tấn dầu qui đổi và khoảng 150 tỷ m3 khí [68]. Ngành dầu khí đã phát hiện và đƣa vào khai thác nhiều mỏ dầu khí, đƣa Việt Nam vào hàng ngũ các nƣớc xuất khẩu dầu thô, góp phần rất quan trọng cho sự ổn định, phát triển nền kinh tế quốc dân, bảo đảm an ninh năng lƣợng quốc gia. Trong giai đoạn vừa qua, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN) cũng đã cung cấp gần 35 tỷ m3 khí khô cho sản xuất, 40% sản lƣợng điện của toàn quốc, 35% - 40% nhu cầu u-rê và cung cấp 70% nhu cầu khí hóa lỏng cho phát triển công nghiệp và tiêu dùng dân sinh [69].