Quản lý quy hoạch sử dụng đất của Thành phố Hà Nội - Luận án Tiến sĩ

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH VŨ KỲ LONG QUẢN LÝ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ HÀ NỘI - 2025 MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT. Các công trình nghiên cứu về quản lý quy hoạch sử dụng đất. Các công trình nghiên cứu về tiêu chí đánh giá và các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý quy hoạch sử dụng đất.

Đánh giá tình hình nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT CẤP TỈNH. Cơ sở lý luận về quản lý quy hoạch sử dụng đất. Quản lý quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh.

Kinh nghiệm quản lý quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh và bài học rút ra cho quản lý quy hoạch sử dụng đất của thành phố Hà Nội. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phƣơng pháp nghiên cứu định tính. Phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng.

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng sử dụng đất của thành phố Hà Nội. Thực trạng quản lý quy hoạch sử dụng đất của thành phố Hà Nội giai đoạn 2011 - 2020. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý quy hoạch sử dụng đất của thành phố Hà Nội.

Đánh giá chung về quản lý quy hoạch sử dụng đất của thành phố Hà Nội. PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI. Phƣơng hƣớng quản lý quy hoạch sử dụng đất của thành phố Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2050. Giải pháp hoàn thiện quản lý quy hoạch sử dụng đất của thành phố Hà Nội .148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .163 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Cụm từ tiếng Anh Cụm từ tiếng Việt ANOVA Analysis of variance Phân tích phƣơng sai EFA Exploratory Factor Analysis Phân tích nhân tố khám phá Food and Agriculture Tổ chức Lƣơng thực và Nông nghiệp FAO Organization of the United Liên Hợp Quốc Nations Geographic Information GIS Hệ thống thông tin địa lý System Gross Regional Domestic GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn Product HĐND Hội đồng nhân dân KMO Kaiser - Meyer - OlKIN NĐ Nghị định NQ Nghị quyết OLS Ordinary Least Square Hồi quy bình quân nhỏ nhất Statistical Package for the Chƣơng trình phân tích thống kê trong SPSS Social Sciences khoa học xã hội UBND Ủy ban nhân dân VIF Variance Inflation Factor Hệ số lạm phát phƣơng sai DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.

Kết quả tổng hợp đánh giá tính hiệu quả của việc thực thi quy hoạch sử dụng đất Thành Đô. Kết quả thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2011 - 2015. Kết quả thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2016 - 2020. Kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2011 - 2020.

Các yếu tố giả định ảnh hƣởng đến quản lý quy hoạch sử dụng đất. Hiện trạng sử dụng đất của thành phố Hà Nội năm 2023. Kết quả đánh giá chất lƣợng văn bản về quy hoạch sử dụng đất tại thành phố Hà Nội……………………………………………………………. Yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng thực hiện quy hoạch sử dụng đất tại thành phố Hà Nội.

Yếu tố ảnh hƣởng đến công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong thực hiện quy hoạch sử dụng đất tại thành phố Hà Nội. Kết quả điều tra ngƣời sử dụng đất về công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong thực hiện quy hoạch sử dụng đất tại thành phố Hà Nội. Kết quả phân tích độ tin cậy - Cronbach’s Alpha của các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý quy hoạch sử dụng đất thành phố Hà Nội……………………120 Bảng 4. Kết quả kiểm định KMO và Bartlett’s Test các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý quy hoạch sử dụng đất thành phố Hà Nội.

Kết quả tổng phƣơng sai giải thích các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý quy hoạch sử dụng đất thành phố Hà Nội. Kết quả Trọng số tải của ma trận xoay các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý quy hoạch sử dụng đất thành phố Hà Nội. Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý quy hoạch sử dụng đất trên địa bàn thành phố Hà Nội .125 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Khung phân tích của luận án.

Hệ thống quy hoạch sử dụng đất theo Luật Đất đai 2024. Sơ đồ tổ chức việc lập và thẩm định quy hoạch sử dụng đất. Quy trình xây dựng bộ câu hỏi của phiếu điều tra. Quy trình nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý quy hoạch sử dụng đất tại Hà Nội.

Kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất của các nhóm đất chính giai đoạn 2011 - 2020. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên thiên nhiên quý giá, mang ý nghĩa chính trị, kinh tế và văn hóa, đặc biệt tại Việt Nam – một quốc gia có lịch sử hơn 4000 năm dựng nƣớc và giữ nƣớc. Với diện tích hạn chế, việc phân bổ và sử dụng đất hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo lợi ích trƣớc mắt và lâu dài, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng nhu cầu của các ngành, lĩnh vực. Tại Hà Nội, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đất đai không chỉ là nguồn lực phát triển mà còn là biểu tƣợng của sự hiện đại hóa và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, công tác quản lý quy hoạch sử dụng đất tại Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức. Ở Việt Nam, “đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nƣớc làm đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý” [50]. Việc ban hành Luật Đất đai 2024 cùng với Luật Quy hoạch, đặt ra các yêu cầu mới về quản lý đất đai minh bạch, hiệu quả và bền vững. Đối với Hà Nội, việc đáp ứng các quy định pháp lý này là cần thiết để đảm bảo sự phát triển cân bằng giữa kinh tế, xã hội và môi trƣờng.

Các mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030, cũng đòi hỏi Hà Nội phải tối ƣu hóa quản lý đất đai để giảm thiểu ô nhiễm và nâng cao chất lƣợng sống. Việc hỏi ý kiến cộng đồng trong quá trình xây dựng và triển khai quy hoạch cũng cần đƣợc chú trọng để đảm bảo sự đồng thuận, tránh các phản ứng tiêu cực từ ngƣời dân. Đề tài luận án này sẽ cung cấp cơ sở khoa học và giải pháp thực tiễn để Hà Nội đáp ứng các yêu cầu pháp lý mới và hƣớng tới phát triển bền vững. Thực tiễn cho thấy, công tác quản lý quy hoạch luôn đƣợc quan tâm, ngày càng hoàn thiện, không còn mang tính áp đặt mà ngày càng linh hoạt, phù hợp với định hƣớng phát triển của quốc gia.

Tuy nhiên, quá trình quản lý về quy hoạch sử dụng đất không thể tránh đƣợc những tồn tại chƣa đƣợc giải quyết triệt để, nhƣ hệ thống quy hoạch chƣa bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ; Chất lƣợng quy hoạch chƣa cao, thiếu tầm nhìn dài hạn, chƣa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững; hiện nay chƣa có cơ chế hữu hiệu và chƣa kiên quyết xử lý các dự án chậm tiến độ hoặc không đƣa đất vào sử dụng. Theo Nghị quyết số 39/2021/QH15 ngày 13/11/2021 của Quốc hội [49] đã ban hành về Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021 - 2 2030, theo đó định hƣớng Thủ đô trở thành đô thị thông minh, hiện đại, xanh, sạch, đẹp, an ninh, an toàn. Với vai trò là trung tâm đầu não quốc gia, trái tim của cả nƣớc; trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ và hội nhập quốc tế; trở thành đô thị thông minh, hiện đại, xanh, sạch, đẹp, an ninh, an toàn; phát triển nhanh, bền vững, có sức lan toả để thúc đẩy vùng Đồng bằng Sông Hồng, kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nƣớc cùng phát triển [17]. Hà Nội đƣợc định hƣớng trở thành thành phố công nghiệp hiện đại với thu nhập trung bình cao vào năm 2030, đồng thời đóng góp vào chiến lƣợc phát triển quốc gia đến năm 2045.

Quản lý quy hoạch sử dụng đất hiệu quả là yếu tố then chốt để đạt đƣợc các mục tiêu này. Nếu Hà Nội không giải quyết tốt các vấn đề đất đai, sẽ không chỉ ảnh hƣởng đến Thủ đô mà còn tác động tiêu cực đến sự phát triển chung của cả nƣớc. Trong giai đoạn 2011 - 2020, Thành phố Hà Nội đã tổ chức lập quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và đã đƣợc thông qua tại Nghị quyết số 06/NQ-CP ngày 09/01/2013 của Chính phủ. Công tác quản lý quy hoạch cấp tỉnh đƣợc UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo sâu sát và kịp thời nên đã xây dựng đƣợc phƣơng án quy hoạch sử dụng đất để phân bổ cho các ngành, chỉ đạo các địa phƣơng thực hiện nghiêm túc theo quy hoạch đƣợc phê duyệt, góp phần vào duy trì tốc độ phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

Hà Nội với dân số đông và dự báo tiếp tục tăng do nhập cƣ, đặt ra áp lực lớn lên quỹ đất hạn chế, đặc biệt ở khu vực nội thành. Áp lực này đòi hỏi quy hoạch sử dụng đất khoa học để đáp ứng nhu cầu nhà ở, công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp, đồng thời tránh lãng phí tài nguyên và xung đột đất đai. Nếu không có quy hoạch hiệu quả, Hà Nội có nguy cơ đối mặt với tình trạng phân bổ quỹ đất không hài hòa, tắc nghẽn giao thông, ô nhiễm môi trƣờng, vi phạm nghiêm trọng trong quản lý và sử dụng đất. Đây là vấn đề hết sức cấp thiết cần phải có giải pháp quản lý đất đai, đảm bảo cân bằng giữa phát triển đô thị và bảo vệ tài nguyên, tạo nguồn lực phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng nhu cầu sử dụng đất của các ngành, lĩnh vực và các đối tƣợng khác nhau.

Do đó, việc phân bổ đất đai là điều cần thiết, nhằm sử dụng nguồn tài nguyên đất đai hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả, có vai trò bảo đảm 3 lợi ích trƣớc mắt và lâu dài của đất nƣớc.