Luận án tiến sĩ Luật học - Nguyễn Ngọc Cường: Pháp luật quản trị ngân hàng thương mại ở Việt Nam

ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT NGUYEN NGỌC CƯỜNG LUAN AN TIEN Si LUAT HOC HA NOI - 2018 ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT NGUYEN NGỌC CƯỜNG Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số: 9380101.05 LUẬN ÁN TIEN SĨ LUẬT HOC Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÊ THỊ THU THUỶ HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận án chưa được công bố trong bat kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.

NGƯỜI CAM ĐOAN Nguyễn Ngọc Cường LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu của các thay cô giáo, bạn bè và gia đình. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tôi xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới: Ban chủ nhiệm Khoa Luật, Phong Đào tạo và Công tác hoc sinh sinh viên Khoa Luật, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các thay giáo, cô giáo đang công tác và giảng day tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, đặc biệt là các thay cô cua bộ môn Luật kinh doanh đã giảng dạy và chỉ bảo tôi những kiến thức quý báu trong quá trình học tập, giúp tôi trang bị đây đủ kiến thức để nghiên cứu và hoàn thành đề tài nghiên cứu. Đặc biệt, với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin cảm ơn PGS.TS Lê Thi Thu Thuy, đã tận tình hướng dan, động viên tinh thần và giúp đỡ tôi hoàn thành Luận án này.

Qua đây, tôi cũng xin được cảm on gia đình cùng bạn bè đã luôn giúp do, động viên và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập cũng như hoàn thành luận án tiễn sĩ của mình. MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục bảng, sơ đồ MO DAU. | Chương 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYET VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài.

_ Các công trình nghiên cứu về quản trị ngân hàng thương mại. Các công trình nghiên cứu những van dé lý luận của pháp luật về quản trị ngân hang thương Tmi.- --- 6 + 2xx ng rnrit 17 1. Các công trình nghiên cứu thực trạng pháp luật và các giải pháp hoàn thiện pháp luật về quản trị ngân hàng thương mại ở Việt Nam. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp nghién CỨU. 31 Chương 2: NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE QUAN TRI NGÂN HÀNG THUONG MAI VA PHAP LUAT VE QUAN TRI NGAN HANG I);099) 100,7. Những van đề lý luận về quan trị ngân hàng thương mại. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản trị ngân hàng thương mại.

Các nguyên tac của quan trị ngân hàng thương mại. Các mô hình quản tri ngân hàng thương mạai. Những van đề lý luận của pháp luật về quan trị ngân hàng thương mại. Khái niệm, đặc điểm của pháp luật về quan trị ngân hàng thương mại.

Cấu trúc của pháp luật về quản trị ngân hang thương mạii. Những yếu tô ảnh hưởng đến pháp luật về quản trị ngân hàng thương mại .77 KET LUẬN CHƯNG 2. - 6 ctStSEESEE2EEEEEEEEESEEEEEEEEEESEEEEEEEEEEEEESEEkrrkrrkrrree 83 Chương 3: THUC TRẠNG PHÁP LUẬT VE QUAN TRI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM. Về bảo vệ quyền và các lợi ích của cỗ đông ngân hàng thương mai.

Về cách thức tổ chức quan trị nội bộ của ngân hàng thương mạii. Vai trò, nhiệm vụ của các cơ quan quản tri trong ngân hang thương mại. Tiêu chuẩn bố nhiệm, tránh nhiệm và quyền lợi của lãnh đạo ngân ibu1sj1n0ii 150i 0P 0010077. Hoạt động quan lý rủi ro trong ngân hang thương mai.

Công bố thông tin và minh bạch hóa hoạt động của các ngân hàng THUONG MAD 00000. Về cơ quan giám sát nhà nước đối với hoạt động quản trị ngân hàng thương mại.- - s5 SH HT HH HH nh ngưng 117 3. Về giải quyết tranh chấp liên quan đến hoạt động quản trị ngân )01101010//)140071)80880Ẻn. 125 Chương 4: ĐỊNH HƯỚNG, ĐÈ XUẤT HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ MOT SO GIẢI PHAP NANG CAO HIỆU QUA ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VE QUAN TRI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM.

Định hướng hoàn thiện pháp luật về quản trị ngân hàng thương Mai 6 Viet NAM 0. Một số đề xuất nhằm hoàn thiện các nội dung của pháp luật Việt Nam hiện hành về quản trị ngân hàng thương mại. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về quản trị ngần hàng thương mại ở Việt NÑam.111 xerere 153 DANH MỤC CONG TRÌNH KHOA HỌC CUA TÁC GIA LIÊN QUAN DEN LUẬN ÁN.1 E1 eerree 155 DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO.--22- 22 2+£22EE+eEEEeerrrxee 156 DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐÒ Số hiệu x Tên bang, sơ đồ Tran bảng, sơ đồ 6» 8 Bang 3.1 | Các quyền cô đông ngân hang theo pháp luật Việt Nam 85 Sơ đồ 2.1 | Mô hình quản trị của ngân hàng JP morgan chase 47 Sơ đồ 2.2 | Mô hình quản trị của Ngân hàng Sumitomo Mitsui Banking Corporation 48 Sơ đồ 3.1 | Mô hình quản trị Ngân hàng thương mại theo pháp luật Việt Nam 92 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hệ thống các ngân hàng thương mại là trung tâm và là trụ cột của nền kinh tế quốc gia, thúc đây sự phát triển của tất cả các chủ thể khác trong nên kinh tế, qua đó thúc day sự phát triển của cả nền kinh tế.

Mọi nền kinh tế muốn đạt được sự tăng trưởng bền vững đều phải dựa vào sự ôn định của toàn bộ hệ thống ngân hàng thương mại. Do đặc thù của ngành ngân hàng, sự ôn định của cả hệ thống ngân hàng phụ thuộc sâu sắc vào sự ôn định của từng ngân hàng thương mại đơn lẻ. Sự ổn định của mỗi ngân hàng thương mại đạt được khi ngân hàng đó được quản trị hiệu quả. Do vậy, quản trị ngân hàng thương mại đóng vai trò quan trọng đối với mọi nên kinh tế trong công cuộc tăng trưởng bền vững.

Nền kinh tế Việt Nam không phải ngoại lệ. Sự tăng trưởng bền vững của nên kinh tế Việt Nam phụ thuộc sâu sắc vào hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại. Nhận thức rõ được quy luật đó, Chính phủ Việt Nam đã có những động thái tích cực trong việc nâng cao hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại trong những năm vừa qua. Tuy nhiên, cũng trong giai đoạn nay, hàng loạt vụ việc bê bối trong lĩnh vực quản trị ngân hàng đã xảy ra.

Ví dụ như vụ việc của bà Huỳnh Thị Huyền Như tại ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam, vụ việc của ông Phạm Công Danh tại ngân hàng thương mại cổ phần Xây dựng, vụ việc tại ngân hàng thương mại cô phần Đại Tín V. Các vụ việc nói trên không chỉ gây thiệt hại số tiền không lồ của xã hội, của người nộp thuế mà còn gieo rắc sự mất niềm tin vào hệ thống ngân hàng thương mại trong xã hội Việt Nam qua đó de doa đến sự 6n định của nền kinh tế và xã hội Việt Nam. Dé xảy ra những vụ việc gây thiệt hại nghiêm trọng này có một phần trách nhiệm rất lớn ở những hạn chế của pháp luật về quản trị ngân hàng thương mại. Do vậy, cần phải có những nghiên cứu khoa học đánh giá pháp luật về quản trị ngân hàng thương mại ở Việt Nam hiện nay xem đã phù hợp với sự phát triển kinh tế, xã hội ở Việt Nam hay chưa, còn những điểm nào chưa hoàn thiện, phương hướng hoàn thiện, giải pháp hoàn thiện như thé nào.

Hơn nữa, trên bình diện thế giới, sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu những năm 2007 đến 2009, vấn đề nâng cao hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại là mối quan tâm hàng đầu của các nhà nghiên cứu khoa học, trong đó có các nhà nghiên cứu khoa học pháp lý. Những năm gần đây, có nhiều công trình khoa học tập trung phân tích những nguyên nhân dẫn đến hiệu quả quản trị yếu kém tại các ngân hàng, qua đó chỉ ra được những yêu cầu mới, những nội dung mới của pháp luật về quản trị ngân hàng thương mại. Trong bối cảnh đó, pháp luật Việt Nam về quản trị ngân hàng thương mại đã bắt kịp sự thay đổi của pháp luật thế giới hay chưa? Cần phải hoàn thiện như thế nào? Đi tìm lời giải cho những câu hỏi trên đây, nghiên cứu sinh đã chọn đề tài nghiên cứu có tên gọi “Pháp luật về quản trị ngân hàng thương mại ở Việt Nam”. Đề tài dựa trên cơ sở nghiên cứu, học hỏi những kinh nghiệm của pháp luật quốc tế về quản tri ngân hàng thương mai, hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống lý luận về pháp luật quản trị ngân hàng thương mại, đánh giá thực trạng pháp luật về quản trị ngân hàng thương mại Việt Nam, đưa ra những định hướng, giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật về quản trị ngân hàng thương mại Việt Nam, nâng cao hiệu quả điều chỉnh pháp luật về quản trị ngân hàng thương mai, góp phần bảo vệ sự ồn định của nên kinh tế, xã hội nước nhà.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Luận án hướng tới mục đích góp phần hoàn thiện pháp luật hiện hành về quản trị ngân hàng thương mại ở Việt Nam qua đó phần nào hạn chế được những hậu quả xã hội phát sinh từ việc quản tri ngân hàng kém hiệu quả. Nhiệm vụ nghiên cứu Đề đạt được mục đích nêu trên, đề tài có nhiệm vu cụ thé sau đây: - Làm rõ những vấn đề lý luận về quản trị ngân hàng thương mại như: khái niệm, đặc điểm, các mô hình quản tri ngân hàng thương mai; vai trò của quản tri ngân hàng thương mại; chỉ rõ những điểm khác biệt và những điểm tương đồng giữa quản trị ngân hàng thương mại và quản trị công ty nói chung. Từ những kết quả nghiên cứu nói trên, nghiên cứu sinh đưa ra được hướng tiếp cận nghiên cứu pháp luật về quản trị ngân hàng thương mại ở Việt Nam.

- Làm rõ khái niệm, đặc điểm và cau trúc của pháp luật về quản trỊ ngân hàng thương mại; phân tích những nội dung pháp luật này trong mối tương quan so sánh với những nội dung pháp luật về quản trị công ty cô phần; làm rõ những yếu t6 ảnh hưởng đến pháp luật quản trị ngân hàng thương mai.