Luận án tiến sĩ thủ tục trở lại quốc tịch Việt Nam - Nghiên cứu thực tiễn tỉnh Tiền Giang (2020)

NGUYỄN THỊ THANH THỦY VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ THANH THỦY THỦ TỤC TRỞ LẠI QUỐC TỊCH VIỆT NAM LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN TỈNH TIỀN GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC KHÓA IX ĐỢT 1 NĂM 2018 HÀ NỘI, 2020 luan an HÀ NỘI năm VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ THANH THỦY THỦ TỤC TRỞ LẠI QUỐC TỊCH VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN TỈNH TIỀN GIANG Ngành: Luật Hiến pháp và Luật hành chính Mã số: 83.102 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. ĐINH NGỌC VƯỢNG HÀ NỘI, 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, chưa được công bố trên bất kỳ phương tiện nào. Các thông tin, số liệu sử dụng trong đề tài được dẫn nguồn cụ thể theo quy định hiện hành của Học viện. Tôi xin chịu trách nhiệm hoàn toàn về mặt pháp lý và đạo đức đối với lời cam đoan này.

Người cam đoan Nguyễn Thị Thanh Thủy luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN TRỞ LẠI QUỐC TỊCH VIỆT NAM .Khái niệm quốc tịch .Khái niệm trở lại quốc tịch Việt Nam. Thẩm quyền giải quyết và trình tự thực hiện trở lại quốc tịch Việt Nam. 18 Chương 2 THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT THỦ TỤC TRỞ LẠI QUỐC TỊCH VIỆT NAM Ở TỈNH TIỀN GIANG.

Khái quát quá trình phát triễn của Luật quốc tịch Việt Nam. Thực trạng công dân Việt Nam ở tỉnh Tiền Giang yêu cầu trở lại quốc tịch Việt Nam. Thực hiện quy định của pháp luật về điều kiện, thủ tục trở lại quốc tịch Việt Nam. Điều kiện, thủ tục nhập quốc tịch Việt Nam đối với trẻ vị thành niên mang quốc tịch nước ngoài khi cha hoặc mẹ xin hồi hương về Việt Nam.

Thẩm quyền giải quyết và trình tự thực hiện trở lại quốc tịch Việt Nam. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng .62 Chương 3: NHỮNG GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HÓA GIẢI QUYẾT THỦ TỤC TRỞ LẠI QUỐC TỊCH VIỆT NAM. Giải pháp về giải quyết thủ tục trở lại quốc tịch Việt Nam. Giải pháp về giải quyết thủ tục nhập quốc tịch Việt Nam đối với trẻ vị thành niên mang quốc tịch nước ngoài khi theo cha hoặc mẹ xin hồi hương về Việt Nam.

71 luan an KẾT LUẬN. 76 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 77 luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN CP Chính phủ HĐBT Hội đồng Bộ trưởng NĐ Nghị định NQ Nghị quyết QT Quốc tịch QTVN Quốc tịch Việt Nam SL Sắc lệnh TVQH Thường vụ Quốc hội TW Trung ương luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam đang từng bước hội nhập vào nền kinh tế quốc tế, việc công dân Việt Nam kết hôn với công dân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Việc họ sang đó định cư, sinh sống, làm ăn đã trở nên hết sức phổ biến. Đó cũng là một trong những điều kiện hết sức thuận lợi, giúp cho công dân Việt xuất cảnh sang các quốc gia khác để học tập, làm ăn sinh sống. Bên cạnh đó, sau khi có công việc ổn định họ có thể gửi tiền lo cho gia đình sống ở Việt Nam cũng góp phần ổn định kinh tế. Tuy nhiên, đó chỉ là một mặt của việc xuất cảnh sang nước ngoài.

Trong những năm gần đây, tình trạng đăng ký kết hôn với một số người nước ngoài tại một số nước Châu Á vì tham vọng muốn đổi đời đã ồ ạt kết hôn với người nước ngoài với mong muốn là có thể theo chồng định cư nước ngoài của một số phụ nữ Việt Nam đặc biệt là có hoàn cảnh khó khăn muốn có thu nhập cao để nuôi sống gia đình hoặc của những người lười lao động chỉ thích hưởng thụ. Tuy nhiên, không ít trường hợp trong số họ kết hôn với người nước ngoài do người quen giới thiệu hoặc thông qua dịch vụ môi giới. Họ quyết định kết hôn một cách vội vàng, nhanh chóng trong khi thời gian tìm hiểu, quen biết quá ngắn, chưa được tư vấn đầy đủ, thiếu những kiến thức cần thiết về pháp luật về hôn nhân và gia đình, phong tục tập quán của nước sở tại, chưa tìm hiểu về hoàn cảnh cá nhân, hoàn cảnh gia đình của người nước ngoài, thậm chí chưa một lần gặp mặt. Đặc biệt, họ không chú trọng việc học tiếng nước ngoài nên khi kết hôn không biết hoặc biết rất ít tiếng nước ngoài.

Phần lớn thì sau khi kết hôn, do không biết tiếng nước ngoài và không có tay nghề lao động nên công dân Việt Nam theo chồng định cư nước ngoài nhưng chủ yếu ở nhà nội trợ, lo chăm sóc gia đình, một số ít may mắn tìm được việc 1 luan an làm ở một số công ty, nhà hàng, quán ăn. Một số người có chồng nước ngoài ở lại Việt Nam làm ăn sinh sống tại các Khu công nghiệp hoặc các công ty, doanh nghiệp tại Việt Nam. Nhưng sau khi đặt chân tới nhà chồng, họ đã bị gia đình chồng bạc đãi và bị hành hạ, đánh đập dã man bởi người chồng mà mình đặt nhiều niềm tin, hi vọng sẽ mang đến cho mình hạnh phúc. Lúc này đây, mong muốn lớn nhất của họ lúc này là muốn được trở về Việt Nam, về với quê hương như trước.

Thời gian gần đây, nhiều bài chí, đài truyền thanh, truyền hình cũng đã đưa tin rất nhiều về những cô dâu Việt Nam kết hôn, định cư sang những vùng lãnh thổ như Cộng hoà nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc), Trung Hoa dân quốc (Đài Loan), Đại Hàn Dân Quốc (Hàn Quốc) bị hành hạ, đánh đập mà không có cách nào để trở về nước. Một vấn đề quan trọng, khiến phụ nữ Việt Nam gặp khó khăn khi muốn hồi hương là công dân Việt Nam muốn nhập quốc tịch nước ngoài (ở một số quốc gia chỉ áp dụng nguyên tắc một quốc tịch): Cộng hòa liên bang Đức, Cộng hòa Pháp, Cộng hoà nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc), Trung Hoa dân quốc (Đài Loan), Đại Hàn Dân Quốc (Hàn Quốc). thì bắt buộc phải xin thôi quốc tịch hiện tại. Điều đó dẫn đến việc sau khi được hồi hương về nước họ và con cái của họ muốn học hành, trở lại làm ăn sinh sống lâu dài tại Việt Nam sẽ gặp rất nhiều khó khăn nếu như vẫn mang quốc tịch nước ngoài.

Cùng với các văn bản pháp luật quy định về lĩnh vực hộ tịch điều chỉnh việc đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài thì việc ban hành các văn bản quy định về vấn đề quốc tịch cũng được chú trọng nhằm kịp thời điều chỉnh các mối quan hệ liên quan đến việc thôi, nhập, trở lại quốc tịch…. Trước đây, tác giả có thời gian công tác tại Sở Tư pháp tỉnh Tiền Giang phụ trách lĩnh vực hành chính tư pháp, nuôi con nuôi, quốc tịch, lý lịch tư 2 luan an pháp…. Trong đó, lĩnh vực quốc tịch tuy chiếm một phần vụ việc được giải quyết. Tác giả thấy được một số khó khăn bất cập cũng được đề xuất kiến nghị trong Báo cáo Tổng kết thi hành Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008 và các văn bản quy định chi tiết thi hành.

Bằng những nghiên cứu và khả năng của mình, tác giả xin thực hiện đề tài “Thủ tục trở lại quốc tịch Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tiền Giang” để thấy được những khó khăn mà những cá nhân đã thôi quốc tịch Việt Nam hồi hương về Việt Nam sinh sống muốn trở lại quốc tịch Việt Nam sẽ gặp phải trên thực tế. Tình hình nghiên cứu đề tài Hiện nay có rất nhiều bài nghiên cứu, bài viết, luận văn liên quan đến quốc tịch nhưng các đề tài chủ yếu tập trung vào các vấn đề về Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008 sửa đổi bổ sung năm 2014 (Luật Quốc tịch), so sánh Luật Quốc tịch qua các thời kỳ; Chính sách pháp luật đối với người có hai quốc tịch; Quy định về giữ quốc tịch Việt Nam… Về vấn đề này, tác giả Trần Lan Phương Linh đã viết bài “Pháp luật một số nước về vấn đề đa quốc tịch và kiến nghị hoàn thiện pháp luật quốc tịch của Việt Nam” đăng trên Website của Lãnh sự Việt Nam. Bài viết, tác giả phân tích về vấn đề áp dụng nguyên tắc một quốc tịch hay đa quốc tịch các quốc gia. Trong bài viết, tác rõ phân tích về việc cá nhân có hai hay đa quốc tịch thì sẽ được Nhà nước bảo hộ như thế nào? Khi xảy ra xung đột quốc tịch với các quốc gia? Bài viết cũng nêu ra thực trạng áp dụng nguyên tắc chủ đạo “một quốc tịch” và những kiến nghị về việc hoàn thiện pháp luật quốc tịch Việt Nam.

Riêng vấn đề trở lại quốc tịch Việt Nam, tác giả Nguyễn Thị Hồng Yến có bài viết “Về vấn đề trở lại quốc tịch Việt Nam” đăng trên Tạp chí luật học số 06/2009. Nội dung bài viết đã nêu lên thực trạng giải quyết vấn đề trở lại quốc tịch Việt Nam sau gần 10 năm kể từ khi Luật Quốc tịch năm 1998 có 3 luan an hiệu lực thi hành và một số điểm mới trong quy định về việc trở lại quốc tịch Việt Nam theo Luật Quốc tịch 2008 so với Luật Quốc tịch năm 1998. Bài viết “Vấn đề xin trở lại quốc tịch Việt Nam của phụ nữ Việt Nam kết hôn với công dân Đài Loan - Cần giải quyết trên tinh thần nhân đạo” đăng trên website: daibieunhandan.vn ngày 23/7/2012 của của tác giả Trần Phương Linh. Trong bài viết, tác giả đã nêu lên thực trạng, khó khăn của các cô dâu Việt sau khi lấy chồng Đài Loan khó khăn, vướng mắc khi người Việt Nam định cư ở nước ngoài đã thôi quốc tịch Việt Nam nhưng đáp ứng đủ điều kiện nhập quốc tịch nước ngoài cụ thể là quốc tịch Trung Quốc (Đài Loan) gặp phải và khó khăn khi những cô dâu Việt sống trên lãnh thổ Đài Loan phải hồi hương về Việt Nam mới được trở lại quốc tịch Việt Nam với những quy định pháp luật còn bất cập trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến quốc tịch.

Mặc dù vậy, đề tài liên quan đến việc giải quyết các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn thi hành pháp luật liên quan việc trở lại quốc tịch Việt Nam của những cô dâu Việt lấy chồng người Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc… và những khó khăn về điều kiện, thủ tục mà những cô dâu này có thể gặp phải khi muốn hồi hương về nước chưa được nhiều tác giả chú trọng nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3.