Luận án thạc sĩ pháp luật về lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam - Phạm Thị Đoan Trang

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THỊ ĐOAN TRANG PHÁP LUẬT VỀ LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI LÀM VIỆC CÓ THỜI HẠN TẠI VIỆT NAM Ngành: Luật kinh tế Mã số: 8380107 LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS LÊ MAI THANH HÀ NỘI, 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Lê Mai Thanh.Vì vậy tôi xin chịu trách nhiệm hoàn toàn về công trình nghiên cứu của mình. Học viên Phạm Thị Đoan Trang luan an LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS. Lê Mai Thanh, người đã chỉ bảo và hướng dẫn tôi tận tình trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài này. Xin cám ơn Ban giám hiệu, Ban đào tạo sau đại học, các thầy, cô thuộc khoa luật Kinh tế - Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội và Nhân văn đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thiện Luận văn.

Xin chân thành cảm ơn tập thể Lãnh đạo Phòng Việc làm - An toàn lao động thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Thành phố Hồ Chí Minh và Ban Giám đốc trung tâm ngoại ngữ Liên Lục Địa (ICLC), nơi tôi đang công tác, đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và thực hiện Luận văn. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 05 tháng 3 năm 2019 Học viên Phạm Thị Đoan Trang luan an MỤC LỤC Danh mục các chữ viết tắt. i Chương 1: LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI LÀM VIỆC CÓ THỜI HẠN. Khái quát chung lao động nước ngoài làm việc có thời hạn và nhu cầu điều chỉnh pháp luật.

Khái niệm và đặc điểm pháp luật về lao động nước ngoài làm việc có thời hạn. Nội dung pháp luật về lao động nước ngoài làm việc có thời hạn. Nguồn pháp luật về lao động nước ngoài làm việc có thời hạn. 20 Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI LÀM VIỆC CÓ THỜI HẠN TẠI VIỆT NAM.

Thực trạng pháp luật về tuyển dụng lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam. Thực trạng pháp luật về quyền và nghĩa vụ lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam. Thực trạng pháp luật quản lý, thanh tra và xử lý lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam. 44 Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI LÀM VIỆC CÓ THỜI HẠN TẠI VIỆT NAM.

Phương hướng hoàn thiện pháp luật về lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam. Giải pháp hoàn thiện pháp luật đối với lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam. 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 69 luan an Danh mục các chữ viết tắt Chữ viết tắt Nội dung đầy đủ ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái CPTPP Bình Dương EPC Tổng thầu Hợp đồng, thiết kế, cung ứng FDI Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài FTA Hiệp định thương mại tự do HĐLĐ Hợp đồng lao động LĐNN Lao động nước ngoài LĐ-TB&XH Lao động - Thương binh và Xã hội NNN Người nước ngoài QLNN Quản lý nhà nước UBND Ủy ban nhân dân luan an luan an Mở đầu 1.

Tính cấp thiết của đề tài Hội nhập kinh tế quốc tế giúp các quốc gia xích lại gần nhau hơn trong sự hợp tác cùng có lợi nhưng cũng khiến các quốc gia phải đối mặt với nhiều thách thức. Trong xu thế đó, cùng với dòng di chuyển của hàng hóa và vốn, di chuyển lao động là điều không tránh khỏi. Người nước ngoài đến Việt Nam làm việc có thời hạn không phải là điều mới mẻ và đã có nhiều văn bản pháp luật điều chỉnh đối tượng này. Bộ luật Lao động được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 18 tháng 6 năm 2012 đã có những quy định riêng cho một số loại lao động đặc thù, trong đó có lao động nước ngoài tại Việt Nam.

Hướng dẫn thực hiện Bộ luật Lao động là những nghị định, thông tư được sửa đổi, bổ sung và thay thế nhiều lần cho phù hợp với tình hình thực tế. Tuy nhiên, tình hình kinh tế - xã hội và thực trạng lao động của Việt Nam luôn thay đổi, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới, đặc biệt khi Việt Nam tham gia Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh Châu Âu (đã được phê chuẩn) khiến Việt Nam phải chịu sự ràng buộc với những cam kết của mình. Một tất yếu xảy ra khi chúng ta chưa chuẩn bị tốt cho cuộc hội nhập quốc tế là các văn bản pháp luật điều chỉnh những vấn đề phát sinh sau hội nhập. Một khối lượng lớn lao động nước ngoài vào Việt Nam làm việc có thời hạn dưới nhiều hình thức nhưng các văn bản pháp luật hiện hành chưa bao quát hết những vấn đề mà thực tiễn đòi hỏi.

Chính vì vậy, pháp luật lao động về người lao động nước ngoài tại Việt Nam được sửa đổi, bổ sung và thay thế nhiều lần nhưng vẫn còn nhiều bất cập, việc thực hiện các quyđịnh đó lại chưa nghiêm túc trên phạm vi cả nước, từ người lao động, chủ sử dụng lao động đến những cơ quan quản lý nhà nước về lao động. 1 luan an Từ tình hình trên, học viên mạnh dạn lựa chọn đề tài “Pháp luật về lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam” làm luận văn thạc sĩ của mình, với mong muốn góp phần vào việc hoàn thiện pháp luật đối với lao động nước ngoài làm việc có thời hạnở nước ta. Tình hình nghiên cứu Nghiên cứu pháp luật về điều kiện đối với lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam là một đề tài khá mới mẻ trên cả bình diện lý luận và thực tiễn. Đã có một số bài báo và một vài công trình nghiên cứu về vấn đề này, như: - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ (2005), “Bảo hiểm xã hội đối với lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam”, của Vụ Bảo hiểm xã hội, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.[48] - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ (2005), “Vấn đề di chuyển thể nhân trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế”, của Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.[49] - “Một số vấn đề pháp lý về người nước ngoài đến làm việc tại Việt Nam” của TS.

Lưu Bình Nhưỡng đăng tải trên Tạp chí Luật học, Số 9/2009; Công trình này đã nghiên cứu một số vấn đề lý luận về lao động nước ngoài, một số hạn chế khi sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam.[38] - “Quyền của người lao động di trú (Công ước của Liên hiệp quốc và những văn kiện quan trọng của ASEAN)” của Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, NXB Hồng Đức, Hà Nội, 2010. Công trình đề cập đến quyền của người lao động di trú, thực trạng quyền của người lao động di trú.[34] - Luận văn Thạc sỹ luật học (2011),“Pháp luật về sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam”, tác giả Trần Thu Hiền, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2011. Công trình này đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam, thực trạng pháp luật về sử dụng lao 2 luan an động nước ngoài tại Việt Nam và các giải pháp hoàn thiện pháp luật về sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam.[31] - “Thực trạng sử dụng lao động nước ngoài trong các doanh nghiệp” của ThS. Nguyễn Thị Thu Hương và ThS.

Nguyễn Thị Bích Thúy đăng tải trên Tạp chí Lao động và Xã hội, số 462/2013. Công trình này đề cập đến thực tiễn sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam trong các doanh nghiệp và đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam.[32] - Luận văn Thạc sỹ luật học (2018),“Pháp luật về quyền của người lao động Việt Nam làm việc bất hợp pháp tại nước ngoài”, tác giả Đỗ Thị Quỳnh Trang, Đại học Luật, Đại học Huế năm 2018. Công trình đề cập đến vấn đề lý luận về bảo vệ quyền của lao động di trú, thực trạng pháp luật về bảo vệ quyền của lao động di trú và các giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo vệ quyền của lao động di trú.[45] Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu đó chủ yếu tiếp cận vấn đề từ khía cạnh xã hội mà chưa quan tâm nhiều đến khía cạnh pháp lý hoặc chỉ tập trung một vấn đề nhỏ về lao động nước ngoài tại Việt Nam. Do vậy, có thể nói rằng, đề tài “Pháp luật về lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam”sẽ có thể kế thừa những kết quả nghiên cứu đã công bố nhưng sẽ phải tiến hành với mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu riêng không mang tính trùng lặp.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu là: Hoàn thiện pháp luật về lao động nước ngoài làm việc cơ thời hạn tại Việt Nam. 3 luan an Nhiệm vụ nghiên cứu là: - Phân tích và làm sáng tỏ lý luận pháp luật và đánh giá thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam. - Đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện pháp luật về lao động nước ngoài làm việc có thời hạntại Việt Nam, cũng như áp dụng có hiệu quả chúng trong thực tiễn đời sống. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu: - Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật về lao động nước ngoài làm việc có thời hạn tại Việt Nam, loại trừ các đối tượng lao động nước ngoài khác như nhóm lao động bất hợp pháp cũng như nhóm di cư và sinh sống lâu dài tại Việt Nam.