Luận án Tiến sĩ: Quản trị công ty đại chúng theo pháp luật Việt Nam hiện nay - Trần Lương Đức

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN LƢƠNG ĐỨC QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẠI CHÚNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY Ngành: Luật kinh tế Mã số: 9.07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Nhƣ Phát 2. Dƣơng Đức Chính Hà Nội, 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tác giả cam đoan rằng nội dung được trình bày trong luận án “Quản trị công ty đại chúng theo pháp luật Việt Nam hiện nay” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của chính tác giả dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Như Phát và PGS.

Dương Đức Chính. Việc sử dụng kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học và luận điểm các tác giả khác trong luận án này đều được giữ nguyên ý tưởng hoặc trích dẫn phù hợp theo quy định. TÁC GIẢ LUẬN ÁN luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu .2 Cơ sở lý thuyết và câu hỏi, giả thiết nghiên cứu.

28 Chƣơng 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẠI CHÚNG .34 VÀ PHÁP LUẬT VỀ QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẠI CHÚNG .1 Những vấn đề lý luận về quản trị công ty đại chúng .2 Những vấn đề lý luận pháp luật về quản trị công ty đại chúng. 54 Chƣơng 3 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẠI CHÚNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY .1 Thực trạng các quy định pháp luật Việt Nam về quản trị công ty đại chúng.2 Thực trạng thực hiện pháp luật về quản trị công ty đại chúng .104 Chƣơng 4 ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẠI CHÚNG Ở VIỆT NAM.1 Định hướng hoàn thiện pháp luật về quản trị công ty đại chúng. Giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật về quản trị công ty đại chúng.3 Các giải pháp hỗ trợ, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về quản trị công ty đại chúng. 149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC.

151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 152 luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Ban kiểm soát : BKS Công ty cổ phần : CTCP Công ty đại chúng : CTĐC Công bố thông tin : CBTT Đại hội đồng cổ đông : ĐHĐCĐ Điều lệ công ty : ĐLCT Giám đốc : GĐ Giao dịch có khả năng tư lợi : GDCKNTL Hội đồng quản trị : HĐQT Kiểm soát viên : KSV Luật Doanh nghiệp 2014 : LDN 2014 Luật Chứng khoán 2006 (sửa đổi, bổ sung 2010) : LCK 2006 Nghị định 71/2017/NĐ-CP về quản trị công ty đối với công : NĐ 71/2017/NĐ-CP ty đại chúng Quản trị công ty : QTCT Sở Giao dịch Chứng khoán : SGDCK Thông tư 95/2017/TT-BTC hướng dẫn Nghị định : TT 95/2017/TT-BTC 71/2017/NĐ-CP Thông tư 155/2015/TT-BTC về công bố thông tin trên thị : TT 155/2015/TT-BTC trường chứng khoán Thị trường chứng khoán : TTCK Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế :OECD Tổng Giám đốc : TGĐ Trung tâm lưu ký chứng khoán :TTLKCK Ủy ban chứng khoán Nhà nước : UBCKNN luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Quản trị công ty nói chung và quản trị công ty đại chúng nói riêng là vấn đề thiết yếu để đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của công ty. Sự thành bại của một công ty luôn lệ thuộc vào cách thức tổ chức, và quản lý nội bộ của công ty.

Một bộ máy công ty đơn giản, gọn nhẹ, linh hoạt với sự phân công rành mạch chức năng nhiệm vụ, quyền hạn, đồng thời phối hợp ăn khớp, đồng bộ hoạt động của các bộ phận khác, thiết lập được cơ chế giám sát và giảm thiểu mâu thuẫn trong nội bộ là một trong những đảm bảo quan trọng cho hiệu quả kinh doanh của công ty. Đối với những quốc gia có nền kinh tế thị trường mới nổi như Việt Nam, việc tăng cường quản trị công ty có thể phục vụ cho rất nhiều mục đích chính sách công quan trọng. Quản trị công ty tốt sẽ giảm thiểu khả năng tổn thương trước các biến động không mong muốn, củng cố quyền sở hữu, giảm chi phí giao dịch và chi phí vốn, tạo điều kiện cho thị trường chứng khoán phát triển. Ngược lại, một khuôn khổ quản trị công ty yếu kém sẽ làm giảm độ tin tưởng của các nhà đầu tư, không đón nhận được nguồn vốn từ bên ngoài, giảm giá trị kinh tế của công ty và có thể dẫn tới các nguy cơ phá sản hoặc bị thôn tính, sáp nhập, làm tăng rủi ro đối với hệ thống kinh tế quốc gia.

Như vậy, việc hoàn thiện và tăng cường hệ thống quản trị công ty đóng vai trò vô cùng quan trọng. Đối với các nhà đầu tư, quản trị công ty sẽ góp phần củng cố quyền sở hữu, giảm thiểu các chi phí giao dịch, chi phí vốn và đồng nghĩa với việc đầu tư có hiệu quả. Ở Việt Nam, khuôn khổ pháp lý cho hoạt động quản trị công ty đại chúng cơ bản đã được đề cập trong Luật Doanh nghiệp 2005, Luật Doanh nghiệp 2014; Luật Chứng khoán 2006, Luật sửa đổi bổ sung Luật chứng khoán năm 2012, các nghị định hướng dẫn thi hành Luật doanh nghiệp, Luật chứng khoán…và các văn bản hướng dẫn thi hành, đã thể hiện khá đầy đủ nhu cầu điều chỉnh pháp luật trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, việc triển khai trên thực tế các quy định pháp luật về quản trị công ty đại chúng hiện nay ở nước ta phần nhiều còn những lỗ hổng, chưa thật sự bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của cổ đông và hệ quả là sự phân hoá sâu sắc các nhóm cổ đông trong công ty làm nguồn cho các cuộc thâu tóm, sáp nhập có nguy cơ diễn ra trên 1 luan an diện rộng.

Điều này do nhiều nguyên nhân mà một trong số những nguyên nhân chính lại nằm trong các quy định pháp luật về quản trị của các công ty trong việc ngăn ngừa các xung đột lợi ích một cách hiệu quả. Một số hạn chế nổi bật như: (1) Chưa đảm bảo mọi quyền lợi của cổ đông nói chung, cổ đông thiểu số; (2) Mức độ công khai, minh bạch thông tin chưa được tuân thủ; (3) Chưa kiểm soát được các giao dịch của công ty với các bên có liên quan; (4) Kiểm soát nội bộ còn hình thức và kém hiệu quả Với những phân tích nêu trên có thể thấy những hạn chế của chế định pháp lý về quản trị công ty đại chúng khi triển khai thực hiện ở Việt Nam. Để khắc phục những tồn tại hạn chế này cần nâng cao hiệu quả thực thi các quy định pháp luật về quản trị công ty đối với các công ty đại chúng, tăng cường vai trò và năng lực của cơ quan quản lý thị trường chứng khoán; tiếp tục hoàn thiện chế định pháp luật về quản trị công ty đại chúng. Việc nghiên cứu một cách toàn diện, sâu sắc chế định pháp lý “Quản trị công ty đại chúng theo pháp luật Việt Nam hiện nay” sẽ đóng góp những ý kiến, những luận giải khoa học về quản trị công ty đại chúng, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật về quản trị công ty đại chúng nói riêng và quản trị công ty nói chung tại Việt Nam.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2.1 Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của đề tài là dựa vào kết quả luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn chế định pháp luật về quản trị công ty đại chúng ở nước ta, đồng thời trên cơ sở so sánh, tham khảo cơ chế quản trị công ty đại chúng theo quy định pháp luật của một số nước trên thế giới và thông lệ chung mà đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả pháp luật về quản trị công ty đại chúng ở Việt Nam hiện nay.2 Nhiệm vụ nghiên cứu - Phân tích khái niệm, đặc điểm, nội dung của quản trị công ty và quản trị công ty đại chúng. Phân tích, đánh giá sự cần thiết phải điều chỉnh bằng pháp luật quan hệ quản trị công ty, chế độ pháp lý về quản trị công ty đại chúng trong văn bản luật, nguyên tắc quản trị, cơ cấu tổ chức nội bộ, những ưu nhược điểm của hình thức tổ chức công ty đại chúng, nêu và phân tích về cơ cấu pháp luật về quản trị công ty đại chúng ở Việt Nam trên cơ sở so sánh với các quy định về quản trị công ty đại chúng theo thông lệ và pháp luật quốc tế. 2 luan an - Phân tích, đánh giá quy định pháp luật về quản trị công ty đại chúng ở Việt Nam được quy định trong Luật doanh nghiệp, Luật chứng khoán và các văn bản pháp luật khác có liên quan; thực trạng áp dụng và thực thi các quy định pháp luật này của các công ty đại chúng, các cơ quan tổ chức có liên quan; xác định những điểm mạnh, điểm yếu của những quy định pháp luật này. - Làm rõ sự cần thiết, khách quan phải hoàn thiện pháp luật về quản trị công ty đại chúng, đồng thời đề xuất một số kiến nghị, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị công ty đại chúng theo pháp luật Việt Nam.

Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của luận án 3.1 Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Pháp luật về quản trị công ty nói chung và quản trị công ty đại chúng nói riêng là một lĩnh vực rộng, bao gồm nhiều quy định về nội dung. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu của luận án tiến sĩ, Đề tài giới hạn nội dung nghiên cứu ở việc phân tích, đánh giá quy định pháp luật về quản trị công ty đại chúng được quy định trong Luật doanh nghiệp, Luật chứng khoán, các luật và văn bản luật có liên quan về: quyền cổ đông và bảo vệ quyền cổ đông; bộ máy quản lý và phân chia quyền lực trong công ty; pháp luật ngăn ngừa giải quyết các xung đột lợi ích, giao dịch có tính chất tư lợi; minh bạch và công bố thông tin; thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm. - Về không gian và thời gian Về không gian: Luận án nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn trong và ngoài nước về pháp luật quản trị công ty đại chúng. Bên cạnh đó, nghiên cứu kinh nghiệm trong việc xây dựng và thi hành pháp luật quản trị công ty đại chúng của một số nước trên thế giới và thực trạng quy định pháp luật cũng như thực tiễn thi hành pháp luật về quản trị công ty đại chúng ở Việt Nam.