Luận án tiến sĩ: Pháp luật về kiểm soát vốn tại các DNNN - Vũ Thị Nhung, Đại học Luật Hà Nội (2016)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI VŨ THỊ NHUNG PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT VỐN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP CÓ 100% VỐN NHÀ NƯỚC LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI VŨ THỊ NHUNG PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT VỐN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP CÓ 100% VỐN NHÀ NƯỚC CHUYÊN NGÀNH: LUẬT KINH TẾ MÃ SỐ: 62 38 01 07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1.TS DƯƠNG ĐĂNG HUỆ 2. BÙI NGỌC CƯỜNG HÀ NỘI - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, bản luận án "Pháp luật về kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp có 100% vốn nhà nước" là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, tư liệu, dẫn chứng được sử dụng trong luận án là trung thực, có nguồn gốc, xuất xứ đầy đủ, rõ ràng và được ghi rõ trong danh mục các tài liệu tham khảo. Những kết luận khoa học của luận án là mới và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học của tác giả nào khác.

Tôi xin chịu trách nhiệm trước pháp luật về lời cam đoan trên ! Hà Nội, ngày 10 tháng 6 năm 2016 Tác giả luận án NCS. Vũ Thị Nhung DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CTCP : Công ty Cổ phần DN : Doanh nghiệp DNNN : Doanh nghiệp nhà nước NHNN : Ngân hàng nhà nước NXB : Nhà xuất bản TNHH : Trách nhiệm hữu hạn TPP : Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương LDN : Luật Doanh nghiệp WTO : Tổ chức thương mại thế giới MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Tổng quan tình hình nghiên cứu.

Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài. Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Hướng tiếp cận của Luận án. 25 Kết luận chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT VỐN VÀ PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT VỐN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP 100% VỐN NHÀ NƯỚC.

Khái quát về vốn nhà nước và kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Khái niệm về vốn nhà nước đầu tư vào các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Khái niệm kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Những yếu tố ảnh hưởng tới việc kiểm soát vốn nhà nước tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước.

Cơ sở lý luận của việc kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Xuất phát từ quyền của chủ sở hữu. Xuất phát từ chức năng quản lý nhà nước về kinh tế. Xuất phát từ yêu cầu hạch toán kinh doanh của doanh nghiệp.

Pháp luật về kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước ở Việt Nam và một số nước trên thế giới. Pháp luật về kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước ở Việt Nam. Pháp luật về kiểm soát vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp một số nước trên thế giới. 67 Kết luận chương 2.

THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT VỐN VÀ THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT VỐN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP 100% VỐN NHÀ NƯỚC. Các phương thức kiểm soát vốn nhà nước tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Kiểm soát vốn thông qua đại diện của chủ sở hữu nhà nước. Kiểm soát thông qua hoạt động của Tổng Công ty đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC).

Kiểm soát vốn thông qua hoạt động kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp. Kiểm soát vốn thông qua hoạt động kiểm toán. Kiểm soát vốn thông qua hoạt động giám sát đầu tư, tài chính và các hoạt động khác có liên quan. Thực tiễn thực hiện pháp luật về kiểm soát vốn nhà nước tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước.

Những kết quả đạt được của hoạt động kiểm soát vốn nhà nước. Một số nhận xét, đánh giá. 119 Kết luận chương 3. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT VỐN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP 100% VỐN NHÀ NƯỚC.

Căn cứ của việc đề ra quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về kiểm soát vốn nhà nước tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước125 4. Căn cứ vào kế hoạch tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước. Căn cứ từ thực tiễn hoạt động của các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Quan điểm hoàn thiện pháp luật về kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước.

Hoàn thiện pháp luật về kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước phải đặt trong tổng thể hoàn thiện pháp luật về tài chính, kế toán, thống kê, kiểm toán. Hoàn thiện pháp luật về kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước một mặt đảm bảo quyền năng của chủ sở hữu, mặt khác phải đảm bảo quyền tự chủ tài chính, tự do kinh doanh của doanh nghiệp. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về kiểm soát vốn nhà nước tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Hoàn thiện pháp luật về kiểm soát vốn nhà nước tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước.

Thành lập cơ quan chuyên trách về đại diện chủ sở hữu nhà nước nhằm kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Các giải pháp tăng cường tính công khai thông tin và minh bạch hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước. 151 Kết luận chương 4. 155 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

156 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Tính cấp thiết của đề tài DNNN nắm giữ những ngành kinh tế trọng yếu, then chốt của đất nước, do đó, có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Bên cạnh những thành quả mà các DNNN mang lại cho nền kinh tế, DNNN cũng đã bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém trong nhiều lĩnh vực hoạt động của mình. Một lượng không nhỏ DNNN sản xuất, kinh doanh đạt hiệu quả thấp, chưa phát huy hết vai trò chủ lực trong nền kinh tế, chưa tương xứng với lợi thế và sự đầu tư của nhà nước.

Một số DNNN làm ăn thua lỗ kéo dài, không bảo toàn được vốn nhà nước, thậm chí đã và đang trong tình trạng phá sản. Không ít DNNN có tình trạng đầu tư dàn trải, không tập trung vào ngành nghề kinh doanh chính được nhà nước xác định mà lại đầu tư vào những lĩnh vực có tính rủi ro cao và không thuộc thế mạnh như bất động sản, chứng khoán, ngân hàng. Ngoài ra, cơ chế, chính sách của nhà nước đối với DNNN còn bất cập; các quy định về DNNN chưa đầy đủ, thiếu hệ thống và có nhiều khoảng trống pháp luật, nhất là sau khi Luật Doanh nghiệp 2005 thay thế Luật DNNN 2003 và chuyển toàn bộ DNNN sang hoạt động theo Luật Doanh nghiệp 2005. Tình trạng này đã gây ra không ít khó khăn cho hoạt động của DNNN cũng như công tác quản lý, kiểm soát vốn của chủ sở hữu nhà nước, làm giảm thiểu động lực và trách nhiệm của các DNNN trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tài sản của nhà nước.

Thực tế này đặt ra một yêu cầu rất cấp thiết đối với nhà nước ta là phải tăng cường hoạt động kiểm soát vốn mà nhà nước đã đầu tư tại các doanh nghiệp, đặc biệt là tại những doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, đảm bảo việc sử dụng, quản lí vốn nhà nước được thực hiện đúng mục đích, có hiệu quả kinh tế cao. Nhận thức rõ yêu cầu này, nghiên cứu sinh đã lựa chọn vấn đề “Pháp luật về kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp có 100% vốn nhà nước” làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sỹ. Sự thành công của việc nghiên cứu đề tài này sẽ góp phần khắc phục được các hạn chế, yếu kém của pháp luật hiện hành, giúp Nhà nước nâng cao hiệu quả hoạt động quản lí, sử dụng vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, qua đó nâng cao vị thế của các DNNN trong nền kinh tế quốc dân. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2.

Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của luận án là thông qua việc làm rõ những vấn đề 2 lý luận cơ bản liên quan đến hoạt động kiểm soát vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp 100% vốn nhà nước; phân tích rõ thực trạng các quy định pháp luật về vấn đề này; quán triệt những yêu cầu mới trong chính sách của Đảng và Nhà nước ta về phát triển DNNN, luận án đề xuất một số giải pháp pháp lý nhằm tăng cường hiệu quả của công tác kiểm soát vốn nhà nước tại doanh nghiệp 100% vốn nhà nhà nước 2. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích trên, luận án tập trung giải quyết một số nhiệm vụ cơ bản sau đây: Một là, làm rõ những vấn đề lý luận về pháp luật kiểm soát vốn nhà nước tại các doanh nghiệp mà nhà nước đầu tư 100% vốn ( khái niệm vốn nhà nước? cơ sở của việc kiểm soát vốn nhà nước.) Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật và việc thực hiện pháp luật về kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Từ đó làm rõ những hạn chế, yếu kém của pháp luật hiện hành của nhà nước ta về kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Ba là, đề xuất các nhóm giải pháp nhằm góp phần xây dựng và hoàn thiện pháp luật về kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Xuất phát từ mục đích nêu trên, luận án tập trung nghiên cứu các vấn đề chủ yếu sau đây: Một là, các quan điểm, lý thuyết về kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước ở Việt Nam và trên thế giới; Hai là, hệ thống các văn bản pháp luật của Việt Nam và của một số quốc gia có điều kiện kinh tế - xã hội gần giống với Việt Nam liên quan đến kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước; Ba là, thực tiễn áp dụng pháp luật về kiểm soát vốn tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước ở nước ta trong thời gian qua. Phạm vi nghiên cứu - Hiện nay, Nhà nước ta đầu tư vào nhiều loại hình doanh nghiệp khác nhau và với các mức độ khác nhau.