Xuất xứ hàng hóa xuất khẩu - Pháp luật và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT NGUYỄN KHÁNH LINH XUẤT XỨ CỦA HÀNG HÓA XUẤT KHẨU – PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT NGUYỄN KHÁNH LINH XUẤT XỨ CỦA HÀNG HÓA XUẤT KHẨU – PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI VIỆT NAM Ngành: Luật Kinh tế Mã số: 8380107 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRỊNH THỤC HIỀN TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu thực sự của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực. Luận văn được viết dựa trên sự tổng hợp, so sánh phân tích, kế thừa các tài liệu khoa học đã có và từ công việc hàng ngày của tác giả. Không thể có sự sao chép sai quy định và/hoặc thiếu trích dẫn.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm nếu có gì sai trái. TÁC GIẢ NGUYỄN KHÁNH LINH DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ACIA: Hiệp định đầu tư toàn diện Asean (Asean Comprehensive Investment Agreement) AFAS: Hiệp định khung Asean về Dịch vụ (Asean Framework Agreement on Services) AFTA: Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (Asean Free Trade Area) AHTN: Danh mục thuế quan hài hòa Asean (Asean Harmonized Tariff Nomenclature) AJCEP: Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Asean - Japan (Asean - Japan Comprehensive Economic Partnership) AKFTA: Hiệp định mậu dịch tự do Asean - Korea (Asean - Korea Free Trade Agreement) ASEAN: Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (Association of South East Asian Nations) ATIGA: Hiệp định Thương mại hàng hóa Asean (Asean Trade in Goods Agreement) AWB: Vận đơn hàng không (Air waybill) BCT: Bộ Công thương B/L: Vận đơn đường biển (Bill of lading) BTM: Bộ Thương mại CC: Chuyển đổi Chương (Change in Chapter) CIF: tiền hàng, bảo hiểm, cước phí (Cost, Insurance, Freight) CISG: Công ước của Liên Hợp Quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods) C/O: Giấy chứng nhận Xuất xứ hàng hóa CPTTP: Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương CR: Phản ứng hóa học (Chemical Reaction) CTC: Chuyển đổi mã của hàng hóa (Change in Tariff Classification) CTH: Chuyển đổi nhóm CTSH: Chuyển đổi phân nhóm (Change in Tariff Sub-Heading) DMI: Mức tối thiểu (De Minimis) EPA: Economic Partnership Agreement EU: European Union EVFTA: Free Trade Agreement between The Socialist Republic of Viet Nam and European Union EXW: Giao tại xưởng (Ex Work) FOB: Giao hàng lên tàu FTA: Hiệp định Thương mại tự do FTAs: Các Hiệp định Thương mại tự do (Free Trade Agreements) GATT: General Agreement On Tariff And Trade GSP: Hệ thống ưu đãi tổng quát GSTP: Hệ thống ưu đãi thương mại toàn cầu (Global System of Trade Preferences) HĐTM: Hiệp định thương mại HS: Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa INCOTERMS: Điều khoản thương mại quốc tế (International Commercial Terms) L/C: Thư tín dụng (Letter of Credit) LDCs: Các nước kém phát triển (Least Developed countries) LVC: Local Value Content NAFTA: Hiệp định Mậu dịch Tự do Bắc Mỹ NĐ: Nghị định PCI: Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (Provincial Competitiveness Index) PE: Được sản xuất toàn bộ từ nguyên liệu có xuất xứ PSR: Quy tắc xuất xứ đối với sản phẩm cụ thể QĐ: Quyết định QTXX: Quy tắc xuất xứ RCEP: Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (Regional Comprehensive Economic Partnership Agreement) ROO: Hiệp định về quy tắc xuất xứ (Agreement on Rules of Origin) RTA: Hiệp định Thương mại Khu vực (Regional Trade Agreement) RTAs: Các Hiệp định Thương mại Khu vực (Regional Trade Agreements) RVC: Hàm lượng Giá trị Khu vực SP: Quy trình sản xuất cụ thể TCXX: Tiêu chuẩn/Tiêu chí xuất xứ TT: Thông tư UCP: Quy tắc và Thực hành thống nhất Tín dụng chứng từ (The Uniform Customs and Practice for Documentary Credits) UNCITRAL: Ủу ban Liên hợp quốc ᴠề Luật Thương mại quốc tế (United Nationѕ Commiѕѕion On International Trade Laᴡ) USAID: Cơ quan Phát triển Quốc tế của Hoa Kỳ (United States Agency for International Development) VCCI: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (Vietnam Chamber of Commerce and Industry) VNM: Value of Non – Originating Material WO: Xuất xứ toàn bộ/thuần túy (Wholly Obtained) WO-AK: Xuất xứ toàn bộ/thuần túy thuộc các nước Asean và/hoặc Hàn Quốc (Wholly Obtained – Asean and/or Korea) WTO: Tổ chức Thương mại Thế giới XXHH: Xuất xứ hàng hóa DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Trang Hình 1 Hình minh họa thông tin có liên quan trên nhãn, bao bì sản 32 phẩm Hình 2 Hình minh họa mã vạch quốc gia trên nhãn, bao bì sản phẩm 33 Sơ đồ 3 Sơ đồ phân loại quy tắc xuất xứ theo mục đích 83 Sơ đồ 4 Sơ đồ phân loại quy tắc xuất xứ theo nội dung các tiêu chí 84 Hình 5 Biểu đồ cấp C/O ưu đãi giai đoạn 2016-2021 85 Bảng 6 Số liệu cấp C/O theo từng mẫu ưu đãi giai đoạn 2016-2021 86 Hình 7 Hình minh họa kim ngạch xuất khẩu có C/O ưu đãi giai đoạn 87 2016-2021 Bảng 8 Số liệu cấp C/O không ưu đãi tại VCCI giai đoạn 2016-2021 88 Bảng 9 Tổng hợp quy định về xuất xứ của vật liệu đóng gói và bao bì 98 trong các FTA Bảng 10 Tổng hợp quy định về phụ kiện, phụ tùng và dụng cụ trong các 99 FTA MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài:. Tình hình nghiên cứu:.

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:. Mục tiêu nghiên cứu:. Phương pháp nghiên cứu:. Ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn của đề tài:.

Bố cục luận văn: .4 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VÀ PHÁP LUẬT VỀ XUẤT XỨ HÀNG HÓA TẠI VIỆT NAM. Xuất xứ hàng hóa (Origin of goods). Quy tắc xuất xứ. Tiêu chuẩn xuất xứ (The Origin Criteria).

Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (Certificate of Origin). Các trường hợp không cần giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Hiệu lực của giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Ý nghĩa của xuất xứ hàng hóa.

Ý nghĩa với cơ quan quản lý nhà nước. Ý nghĩa với thương nhân. Ý nghĩa với người tiêu dùng. Pháp luật liên quan đến xuất xứ hàng hóa.

Hệ thống văn bản pháp luật XXHH xuất khẩu của Việt Nam. Nguyên tắc áp dụng pháp luật XXHH xuất khẩu. Bộ máy tổ chức thực thi pháp luật liên quan đến XXHH xuất khẩu. Quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa xuất khẩu.

Thẩm quyền cấp, xác nhận giấy chứng nhận XXHH xuất khẩu. Cơ quan giải quyết khiếu nại, tranh chấp về xác định XXHH xuất khẩu. Xử lý vi phạm pháp luật về XXHH xuất khẩu .23 Kết luận Chƣơng 1: .26 CHƢƠNG 2 THỰC TIỄN XEM XÉT VÀ CẤP CHỨNG NHẬN XUẤT XỨ HÀNG HÓA XUẤT KHẨU TẠI VIỆT NAM. Thực tiễn về xuất xứ hàng hóa xuất khẩu.

Nhận biết xuất xứ hàng hóa xuất khẩu. Tình hình cấp giấy chứng nhận hàng hóa xuất khẩu. Trình tự thủ tục đề nghị cấp C/O xuất khẩu nhìn từ góc độ ngƣời xuất khẩu:. Trình tự thủ tục xác định xuất xứ hàng hóa xuất khẩu nhìn từ góc độ cơ quan quản lý nhà nƣớc.

Quy định về điều kiện vận chuyển. Một số quy tắc cụ thể về xác định XXHH hàng xuất khẩu. Quy tắc xác định xuất xứ cho hàng hóa thuần túy. Quy tắc xác định xuất xứ cho hàng hóa không thuần túy.

Quy tắc xác định sản xuất toàn bộ (PE). Các trường hợp ngoại lệ .51 Kết luận Chƣơng 2 .52 CHƢƠNG 3 ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC THI PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ CẤP CHỨNG NHẬN XUẤT XỨ HÀNG HÓA XUẤT KHẨU TẠI VIỆT NAM VÀ KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT. Bất cập từ quy định của pháp luật. Về quan niệm và quy định chung nhằm xác định xuất xứ hàng hóa xuất khẩu.

Về tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình cấp chứng nhận hàng hóa xuất khẩu. Bất cập từ thực thi pháp luật XXHH xuất khẩu. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về xác định XXHH xuất khẩu .69 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài: Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng như hiện nay, Việt Nam ngoài việc là thành viên của tổ chức WTO, chúng ta cũng còn đang được hưởng chế độ GSP của nhiều nước phát triển.

Trong trào lưu tự do hóa thương mại, chúng ta đã và đang tham gia 17 Hiệp định thương mại tự do: 15 FTA đã có hiệu lực và 02 FTA đang đàm phán, với tổng cộng 53 đối tác kinh tế, chiếm phần lớn tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của nước ta. Tự do hóa thương mại không có nghĩa là tự động được hưởng các thuận lợi thương mại bao gồm ưu đãi thuế quan. QTXX được coi là một trong những điều kiện được đặt ra và cần phải được tuân thủ (GSP, FTAs luôn chứa đựng các QTXX). Hiện nay trên thế giới chưa có sự thống nhất, hài hòa về QTXX, do vậy có nhiều QTXX khác nhau, các mẫu C/O khác nhau, với nhiều quy định mới, mức ưu đãi thuế quan đi kèm với các yêu cầu cụ thể về TCXX.

Bên cạnh những thuận lợi từ FTAs Việt Nam cũng gặp nhiều khó khăn, rào cản của chính sách bảo hộ hàng hóa từ các quốc gia khác, tình hình gian lận thương mại thông qua XXHH ngày càng nhiều với diễn biến phức tạp, tinh vi trong khi các biện pháp xử lý vi phạm pháp luật về XXHH thì lại kém hiệu quả. Trong bối cảnh chưa có sự thống nhất hài hòa về XXHH, việc nắm bắt thông tin và áp dụng trong thực tế từ cơ quan thực thi cho tới các thương nhân còn nhiều hạn chế bởi một số nguyên nhân từ thực tiễn, nguyên nhân từ các quy định pháp luật. XXHH mang tính kỹ thuật pháp lý cao, nó phức tạp không chỉ vì bản chất vốn có của nó mà còn liên quan đến các chính sách đối ngoại của các quốc gia, đôi khi nó còn bị các yếu tố chính trị chi phối. Nghiên cứu về XXHH là một nhu cầu cấp thiết đối với các cơ quan quản lý nhà nước trong việc xây dựng và thực thi pháp luật về xuất xứ hàng hóa, một mặt phải đảm bảo tính tương thích với pháp luật quốc tế, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và minh bạch dễ thực hiện và dung hòa lợi ích từ quản lý nhà nước đến quyền lợi chính đáng của thương nhân.