Luận án thạc sĩ luật học cầm cố và thế chấp để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự

BỘ GIÁO ĐỤC & ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠT HỌC LUAT HÀ NỘI ae ds di Ác dc: deo dị & Pham Cong Lac | TRY a ĐH „ HAND | THE VISÑI GIAG WHEHY | « (AAZ3 | CAM CO VA THE CHAP DE BAO DAM THUC HIEN NGHIA VU DAN SU Chuyên ngành: Luật Dan sự. LUẬN ÁN THAC SỈ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học PTS Dinh Van Thanh Ha nội - Nam 1996. Tính cấp thiết của đề tài. Bộ Luật Dân sự đầu tiên của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam được Quốc hội khóa VIH kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 28-10-1995 và có hiệu lực từ ngày 1-7-1996 đánh đấu một bước quan trọng trong quá trình lập pháp của Nhà nước Việt nam thống nhất và XHCN.

Bộ luật đã thể chế hóa đường lối của Dang trong quá trình đổi mới, với mục tiêu và động lực chính của sự phát triển là vì con người do con người, dat con người vào vị trí trung (am, piải phóng sức lao động khơi đậy mỗi tiểm năng của mỗi cá nhân. mỗi tập thể lao động, và của cả cộng đồng dan tộc: động viên và tạo mọi điều kiện cho mọi người Việt nam phát huy ý chí tự lực. tự cường về việc xây dung Tổ quốc, ra sức làm giầu cho mình và cho đất nước. Trong đó mọi người tự do kinh doanh theo pháp luật, được bảo hộ quyền sở hữu và thu nhập hợp pháp.

Nền kinh tê có nhiều thành phần với nhiều dang sở hữu và hình thức kinh doanh. Mọi đơn vị kinh tế déu hoạt động theo cơ chế tự chủ kinh doanh, hợp tác và cạnh tranh với nhau bình đẳng trước pháp luẠt `. Nghiên cứu các chế định pháp lý trong BLDS là việc làn cần thiết không của riêng ai. Đây là công việc rất năng nề đòi hỏi phải tập trung công sức, trí lực của các nhà khoa học pháp lý cũng như những cơ quan thi hành pháp luật bởi BLDS là bộ luật có tầm quan trọng sau Hiến pháp.

Nghiên cứu những quy định về bao dam thực hiện nghĩa vụ dân su nói chung và cầm cố, thế chấp nói riêng là việc làm cần thiết theo phương hướng nói trên. Các biện pháp bảo dam thực hiện nghĩa vụ dan sự được quy định tại Mục 5, Chương 1, Phần thứ ba BLDS đã kết tinh những thành tựu của khoa học pháp lý nhân loại, cũng như của ông cha ta trong i wo" h "`. (Chiến lược phát triển ổn định kink tế xã hỏi đến nam 2000, NHÀ xuất hắn Sự THÁI: T991, việc điều chỉnh các quan hệ hợp đồng với tư cách là căn cứ chủ yêu, phổ biến, hợp pháp làm phát sinh các quan hệ dân sự. Dam bao an toàn cho các quan hệ nghĩa vụ là bảo đấm sự ổn định của giao lưu dân sự thông qua hợp đồng.

Thực tế trong những năm đầu của thời kỳ đổi mới đã chứng tỏ rằng thiếu những quy định của pháp luật dan sự nói chung, của các biện pháp bao dam nói riêng đã dẫn đến hậu quả tai hại, đặc biệt trong lưu thông, và kinh doanh tiền tệ của ngân hàng, tổ chức tín dụng và các cá nhân, làm thiệt hại cho từng chủ thể tham gia cñng như trong toàn xã hội. 2/ Tình hình nghiên cứu chế đỉnh ''Các biên pháp bdo dam" Có thể nói rằng cho đến thời điểm này chưa có bất cứ một công trình khoa học nào nghiên cứu một cách hệ thống về cầm cố, thế chấp kể từ khi BLDS ban hành ngày 28/10/1995. Tuy nhiên cầm cố, thế chấp là những biện pháp dược dé cập đến trong tất cả các bộ dân luật của các nước trên thế giới. Nhưng BLDS của các nước được ban hành đã quá lâu: Pháp (1804): Đức (1896); Thái Lan (1925); Dân luật Bắc (1931); Dan luật Sài Gòn (1972).

Những công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứu nước ngoài về chế định này dựa theo các bộ dân luật cũ. Nhung BLDS mới ra đời trong điều kiện và hoàn cảnh mới, với nền kinh tế có cấu trúc mới, quan hệ xã hội cũng biến đổi nhiều Nga (1994); Trung quốc (1986) đã có những khác biệt so với những quy định của các bộ luật có tính truyền thống. Ở Việt nam- Tiến sĩ Nguyễn Manh Bách có dé cập đến các biện pháp bao dam trong “Pháp luật về hop đồng” (1995) và trước đó ông có cuốn “Nehia vu" (1974) có để cập đến vấn dé này nhưng dua trên BLDS của Phán, dân luật Bắc, Trung, dân luật Sài Gòn và có dé cập chút ít đến những quy định này của pháp lệnh HDDS. Trước khi ban hành BLDS có một số ý kiên đóng góp cho việc xây dựng chế định pháp lý nà, - Nguyễn thái Dương (Pháp luật- dan chủ số 3/953; Nguyễn thị Chính sô-4/95 Ngoài ra có một số sinh viên chọn “Cẩm cố, the chap” làm để tài cho luận văn tốt nghiệp cử nhân luật- Phạm hồng Phúc khoa luật Đại học quốc gia(1995) Vũ thị Hồng Yên Đại học luật Hà nội (1996) nhưng cũng dựa vào pháp lệnh HDDS, dự thảo BLS, nhưng chưa giải quyết được các điều chính yêu về ban chất pháp ly, cũng như không phân tích được các yếu tố của các dạng hợp đồng này.

Thực tế trên cần phải có sư nghiên cứu một cách toàn diện có hệ thông của hai biện pháp bao dam quan trong nhất trong các biện pháp bao dam. Đặc biệt trong điều kiện hiện nay, khi có bộ luật mới ban hành và chưa có một nghiên cứu chính thức nào về BLDS ở đang chuyên sâu cũng như bình luận vấn dé này của BEDS. Muc dich cua nhiêm vu nghiên cứu. Làm sáng tỏ những quy đỉnh về cầm cố, thể chấp theo hướng nghiên cứu, bình luận mọi khía cạnh của vấn đề.

Giải quyết nó trong môi tương quan của các biện pháp bảo dam nói riêng ,cũng như tổng thể của BLDS nói chung. Có thể coi đây là bình luận khoa học dưới góc độ tổng thể của các chế định nay trên cơ sở nghiên cứu các yêu tố cấu thành của nó. Trên cơ sở đó đưa ra các biện pháp để thực hiện cũng như Ap dụng chê định này trong thực tế. Người viết không tham vọng góp ý điều chính hoặc biến đổi những quy định của BLDS, bởi những quy định này rt mới, chưa có thời gian thử nghiệm.

áp dụng trong thực tế mà những quy định này không chỉ đóng vai trò điều chỉnh, áp dụng cho các quan hệ hiện tại mà nó còn định hướng cho các chủ thể 4p dụng trong tương lai, Bởi vậy để áp dung những quy định này cần phải hiểu thấu đáo mọi khía cạnh của nó, đồng thời phải bổ xung những gì mà nêu thiếu nó thì việc ấp dụng không thể thực hiện được hoặc không thể có hiện quả trong việc ấp dụng các quy định này. Với mục dich trên luận ấn này (ap trung nghiên cứu. - Những yếu tố và nội dung cấu thành nên chê dịnh pháp lý dẫn xuất, phụ thuộc này của chê định nghĩa vu dan sự. - Những vướng mắc có thể có khi áp dụng nó trong thực tế và phương hướng, cách thức khắc phục.

- Nghiên cứu và đưa ra những dé nghị về việc ban hành các văn bản dưới luật cần phải có, cũng như thành lập hoặc giao nhiệm vụ cho các cơ quan chức năng để thực hiện các quy định của chế định này mà thiêu nó, việc áp dụng, thực hiện sẽ không, có hoặc kém hiệu quả. Việc nghiên cứu này chủ yếu giai quyết vấn dé về lý luận những nó có tác dụng giải quyết vấn dé thực tế. Một số ví dụ minh họa về việc Ap dụng những quy định cí về việc giải quyết các tranh chấp phát sinh đã mình họa cho sự cần thiết phải hoàn chính thêm bằng các quy định mới của BLDS. Tuy nhiên để đạt được điều này cần có thời gian và đặc biệt có thời gian để cho những quy định của BLDS đi vào cuộc sống trên cơ sở đó những vướng mắc phát sinh cần kịp thời khắc phục bằng việc sửa đổi.

bổ sung bằng những quy định khác. Phương pháp luân nghiên cứu. Trên cơ sở áp dụng phương pháp phân tích, so sánh với những quy định mới của BLDS về các biện pháp cầm cố, thê chấp với những quy định trước đây và quy định tương ứng của luật pháp một số nước. Cũng như soi roi vào thực tế áp dụng luật pháp của chúng ta hiện nay, để nêu bật ý nghĩa và nội dung của chế định pháp lý dẫn xuất, nhưng quan trọng này.

Phân tích chế định này trong mối liên hệ tổng thể của chế định nghĩa vụ và hợp đồng nói riêng và cả BLDS nói chung để thấy được môi tương quan, sự logic của chế định này. Trên cơ sở đó mới có thể áp dụng luật một cách chính xác và có hiệu quả. 5, Điểm mới và ý nghĩa của luân án. BLDS vừa mới ban hành và bat đầu có hiệu lực từ ngày 1-7-1996 rất cần thiết phải bình luận các chế định của BLDS cũng như từng điền của bộ luật này.

Day là việc lầm cần thiệt mà chưa có cơ quan nào thực hiện (Bộ tư pháp, Vien Nhà nước và pháp luật đang triển khai việc này với đề tài cấp bộ). - Đây là ban luận ấn có tính chất bình luận khoa học đầu tiên về một chế định trong BLDS. Bằng việc bình luận, giải thích, so sánh trong mối liên quan tổng thể với phần thứ ba và cả BLDS. - Trên cơ sở đó chỉ ra những lỗ hổng trong những quy định của BLDS về vấn dé này đồng thời nêu ra những biện pháp khắc phục.

- Việc áp dụng những quy định của BLDS cần phải hoàn thiện những quy chê riêng ( cầm cố, bán đấu giá, đăng ký cầm cố, thế chấp.) và những cơ quan chức năng chuyên biệt hoặc kiêm nhiệm, để thực hiện những nhiệm vụ nêu trên. Tác gia đã cố gắng lý giải và đưa ý kiến của mình về những vấn dé này. Với những kết qua bước đầu trong qua trình nghiên cứu. Tác gia luận ấn hy vọng được sử đụng trong, quá trình giảng dạy, học tập ở các trường, đại học chuyên ngành luật, đồng thời các chủ thể pháp luật dan sự, kinh tế tham khảo khi ký các hợp đồng có sử dụng biện pháp bảo đảm: cầm cố, thé chấp.

Các cơ quan áp dung pháp luật khi vận dụng những quy định mới của BLDS về vấn để này cũng có thể tham khảo để áp dụng giải quyết những vụ việc trong thực tế có thể xây ra. Cơ cấu của ban luân án, Luận án được kết cấu với ba chương cùng Lời nói đầu, Kết luận - Kiến nghị cùng danh mục các dé tài tham khảo.