Luận án Tiến sĩ Luật học về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong TMĐT Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRUONG DAI HỌC LUAT HÀ NỘI PHAP LUAT VE BẢO VE QUYEN LOI NGƯỜI TIỂU DUNG TRONG THUONG MAI DIEN TU O VIET NAM LUAN AN TIEN Si LUAT HOC Hà Nội - 2022 BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHAP TRUONG DAI HỌC LUAT HÀ NỘI PHAP LUAT VE BAO VE QUYEN LOI NGUOI TIEU DUNG TRONG THUONG MAI DIEN TU O VIET NAM LUAN AN TIEN Si LUAT HOC Chuyén nganh: Luat Kinh té Ma so : 9 38 01 07 Người hướng dẫn khoa hoc: 1. Nguyễn Viết Tý 2s PGS. Nguyén Thi Van Anh Hà Nội - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện. Mọi số liệu, kết quả nghiên cứu đã công bố được tham khảo trong luận án đều trung thực và trích dẫn nguồn tài liệu đúng quy định.

Những kết quả nghiên cứu của luận án chưa từng được công bố trong bất cứ công trình của tác giả nào khác. Nghiên cứu sinh Nguyễn Ngọc Quyên MỤC LỤC 981001777. Tính cấp thiết của dé tain. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài.

Đối tượng và phạm Vi nghiên €Ứ. Phương pháp nghiÊn CỨU. Những đóng góp mới của luận AN. Ý nghĩa khoa học và thực tien.

Kết cầu của luận áin.-- 2< 5£ 5£ << ©s£ s£EsES£EseEsEEEseEsessesesersessessree 6 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN DEN DE TÀI 00. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Các công trình nghiên cứu ly luận về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thương MAL đÌIỆH (UW. cv tt ng vu 7 1.

Các công trình nghiên cứu thực trạng pháp luật Việt Nam về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thương mại điện tử. Các công trình nghiên cứu hoàn thiện pháp luật về bảo vệ quyên lợi người tiêu dùng trong thương mại AICN fỨ. Danh gia kêt quả nghiên cứu của các công trình nghiên cứu liên quan đến đê tài luận GI ceceececscscscscsesssesssesesesessvsvesesesssesesevsvsvevevsvavsvacstscsvscscscscseseseaes 17 2. Định hướng nghiên cứu của luận ấï.

Cơ sở lý thuyết của luận án. Các lý thuyẾt nghién CÍIH. -- - + 5e+s‡Sk‡EE+E+EEEEEEEEEEEEE1211211111211 x6 26 3. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyét nghiÊH CUCU .---- 2-5 5s+cs+csssa 27 KET LUẬN PHAN TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU.

29 Chương 1: LÝ LUẬN VE BẢO VỆ QUYEN LỢI NGƯỜI TIỂU DUNG TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYEN LỢI NGƯỜI TIEU DUNG TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ. Lý luận về thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thương Mai ÏỆTI ẦÚY. Ly luận vé thương mại AiCN te. Lý luận về bảo vệ quyên lợi người tiêu dùng trong thương mai điện tử 1.

Lý luận về pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thương Hid) điện TP sa sec sen sạn drngHn Ha n0: g0nn cnn 57 1. Khái niệm pháp luật bảo vệ quyên lợi người tiêu dùng trong thương /1z78:i12/0. Đặc điểm pháp luật bảo vệ quyên lợi người tiêu dùng trong thương 7278272707728 PP. Cấu trúc nội dung và cấu trúc hình thức của pháp luật bảo vệ quyên lợi người tiêu dùng trong thương mại điện tử ở Việt Nam.

Pháp luật quốc tế và pháp luật một số nước trên thé giới về bảo vệ quyên lợi người tiêu dùng trong thương mại điện tử.-- - 5: scs+sa70 KET LUẬN CHƯNG .- 2£ <s£ se sEs£ se sEseEsEseEseseEsesersesersese 79 Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VẺ BẢO VỆ QUYEN LỢI NGƯỜI TIỂU DUNG TRONG THUONG MẠI ĐIỆN TỬ. Thực trạng pháp luật Việt Nam về quyền của người tiêu dùng trong frrữnig ng GIÊN LŨ su can auaneondibiiibiHesi‹0l4619461156016515659663340256211G0H0H60100116084 81 2. Quyên được cung cấp thông tÌH.---- se Ss+St+E‡EEE2EEEerkerrkered 83 2. Quyên được bảo vệ thông tỈH.

Quyển sửa đổi và hủy bỏ hợp đông do lỗi kỹ thuật. Quyên đơn phương chấm diet hợp đng. Thực trạng pháp luật Việt Nam về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh đối với người tiêu dùng trong thương mại điện tử. Trách nhiệm bảo vệ thông tin của người tiêu dùng.

Trách nhiệm cung cấp thông tin cho người tiêu dùng. Trách nhiệm cung cấp bằng chứng giao dich cho người tiêu dùng. Trách nhiệm bảo đảm chat lượng hàng hoá, dịch Vụ. Trách nhiệm đối với diéu khoản hop đồng không công bằng.

Hệ thong cơ quan, tô chức về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thương mại điện tử tại Việt Nam. Hệ thống cơ quan Nha HIÓC. Các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyên lợi người tiêu dùng. Phương thức giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, ca nhân kinh doanh trong thương mại điện ẦỬ.

Phuong thức giải quyết tranh chap bằng thương lượng. Phương thức giải quyết tranh chấp bằng hòa giải. Phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Phương thức giải quyết tranh chấp bằng tòa đm.

Xử lý vi phạm pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thương mại AiEMN tW. Chế tài AGN SU cececcccscscscssssssssesesssessssvesesessvevsvevsvavscavacacavacavavavavacacacacees 151 2. Chế tài hành CNINN cecccccccscscccscssscscscscscssssvscscssssssevscssssssvecscscssseecscsesees 152 2. Chế tài hÌnh SU cecccccccccsesesescsssesesescsvsvsvecesscescsssvevessesssescstsvavsvssacseseees 156 KET LUẬN CHƯNG 2.

< 5£ << £ se EsES£EsESeEsESEsEsEsesersesersesee 158 Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYEN LỢI NGƯỜI TIỂU DUNG TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ NÂNG CAO HIỆU QUÁ THỰC THỊ PHÁP LUẬT TẠI VIỆT NAM. Định hướng hoàn thiện pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong fiương Tai MGW UP :c:sescesesnssenioossenseeonoenoiianidooidgetrdiutodngiiotdgtioGigiS60i0g560050006668 160 3. Giải pháp hoàn thiện pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trung fiương Mal điền: ĐH sseseseeoeeeneanansantienntdhingDidtiyagtttintinigViioESESS413004I30008907Sã8 165 3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thương mại điện ẤỬ.

<5 55 55s ssse9 177 KET LUẬN CHƯNG 43.--- 5-5 <©s° S2 s2 se EsESsEseEseEsessssersessessrse 186 KET LUẬN CUA LUẬN AN .-s-c< se EssEssEssEssEssEssEksEssEsrsrssesssee 187 DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO.- 2° se s=<es2=sessessesee 189 DANH MỤC CÁC TỪ VIET TAT BVQLNTD Bao vệ quyền lợi người tiêu dùng EU European Union (Liên minh Châu Âu) LHQ Liên Hợp Quốc ND 52/2013/NĐ-CP Nghị định 52/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 16 tháng 05 năm 2013 về Thương mại điện tử ND 85/2021/NĐ-CP Nghị định 85/2021/NĐ-CP của Chính phủ ngày 25 tháng 09 năm 2021 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 52/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 16 tháng 05 năm 2013 về Thương mại điện tử NTD Người tiêu dùng OECD Organisation for Economic Co-operation and Development (Tổ chức Hop tác va Phát triển kinh tế) TMDT Thương mại điện tử UBND Uỷ ban nhân dân UNCITRAL United Nations Commission on International Trade Law (Ủy ban Luật Thuong mại Quốc tế của Liên hợp quốc) MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Bao vệ NTD dang là van đề được cả xã hội quan tâm vì tam ảnh hưởng và tác động của nó đến đời sống người dân. NTD là bên yếu thế trong mối quan hệ với thương nhân, họ không có đủ thông tin, kiến thức và điều kiện như thương nhân nên họ cần được bảo vệ bằng một lĩnh vực pháp luật đặc thù, đó chính là lý do ra đời pháp luật BVQLNTD. Đặc biệt trong thời ky bùng nổ công nghệ thông tin, việc trao đổi mua bán hàng hóa, dịch vu đã được nâng lên một hình thức mới cao hon đó chính là TMDT.

Giờ đây NTD chỉ cần ở nhà, truy cập mạng internet là đã có thé chọn những món đồ ưng ý vào bất kế thời gian nào và người bán ở khắp nơi trên thế giới. TMĐT khiến cho việc mua hàng hóa của NTD trở nên dễ dàng và thuận tiện hơn, nhưng điểm mạnh cũng chính là điểm yếu của TMĐT, chính việc NTD mua hàng hóa chủ yêu dựa vào thông tin mà thương nhân cung cấp chứ không được trực tiếp kiểm tra, trải nghiệm sản phẩm đã khiến cho việc mua bán mang đầy những rủi ro về phía NTD. Tại Việt Nam, TMĐT đã bắt đầu được các tô chức, cá nhân kinh doanh đầu tư phát triển khi nền tảng công nghệ thông tin và trình độ sử dụng internet của người dân tăng cao trong những năm gần đây. Theo thống kê của Bộ Công Thương trong Báo cáo thương mại điện tử Việt Nam năm 2017 thì 92% số người được khảo sát cho biết họ sử dụng internet hàng ngày và 30% thời gian sử dụng internet được dùng cho mua bán cá nhân.

Con số này cho thấy số lượng người sử dụng Internet và có tham gia vào việc mua bán trên mạng là khá cao và có xu hướng tăng lên trong những năm trở lại đây. Bên cạnh đó, cũng theo Báo cáo này thì những lo ngại phố biến của NTD khi tham gia TMĐT chính là việc khó kiểm định chất lượng sản phẩm, không đủ thông tin để ra quyết định, cách thức đặt hàng rắc roi, kết nỗi internet chậm v. Những lo ngại này cũng chính là những yếu thế mà NTD phải đối mặt khi tham gia TMĐT không chỉ tại Việt Nam mà còn trên phạm vi toàn thế giới. Tuy nhiên, NTD Việt Nam vẫn đặt niềm tin vào việc mua bán hàng hóa, dịch vụ thông qua TMĐT khi có tới 88% số người được hỏi cho biết sẽ vẫn tiếp tục thực hiện những giao dịch điện tử, chỉ có 12% số người được hỏi quay lại với cách thức giao dịch truyền thống.

Đây là con số khả quan đối với tương lai của TMĐT tại Việt Nam và đây cũng chính là thách thức đặt ra cho các cơ quan quản lý nhà nước và thương nhân, làm thé nào để có thé BVQLNTD một cách tốt nhất khi họ tham gia TMĐT, có thế mới khiến cho đông đảo NTD tin tưởng vào phương thức giao dịch mới mẻ này. Việc bảo vệ NTD trong TMĐT có thé được thực hiện băng nhiều biện pháp, công cụ khác nhau nhưng bảo vệ NTD băng pháp luật là biện pháp, công cụ hữu hiệu nhất. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam lại chưa có đủ quy định cụ thê để BVQLNTD trong giao dịch với tô chức, cá nhân kinh doanh thông qua phương tiện điện tử. Trên thực tế hiện nay, việc bảo vệ NTD trong TMĐT còn rất nhiều khó khăn, do trình độ chuyên môn của NTD, do lỗi của tô chức, cá nhân kinh doanh và đặc biệt là thiếu cơ sở pháp lý.

Tuy đã có nhiều văn bản điều chỉnh về việc giao kết hợp đồng điện tử nhưng chưa có văn bản nào quy định cụ thể về bảo vệ NTD trong TMDT, quyền và nghĩa vụ của NTD, trách nhiệm của tô chức, cá nhân kinh doanh khi tham gia TMĐT cũng như các phương thức giải quyết khi phát sinh tranh chấp. Thực trạng này đòi hỏi phải xây dựng một cơ chế pháp lý day đủ và hoàn thiện nhăm BVQLNTD trong TMĐT ở Việt Nam hiện nay.