Luận án tiến sĩ luật học tội không chấp hành án theo luật hình sự Việt Nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT NGUYỄN THỊ THU HUYỀN Téi kh«ng chÊp hµnh ¸n theo LuËt h×nh sù ViÖt Nam Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự Mã số: 60 38 01 04 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN NGỌC CHÍ HÀ NỘI - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƢỜI CAM ĐOAN NGUYỄN THỊ THU HUYỀN MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các từ viết tắt Danh mục các bảng MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỘI KHÔNG CHẤP HÀNH ÁN. KHÁI NIỆM VÀ CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA TỘI KHÔNG CHẤP HÀNH ÁN.

Khái niệm Tội không chấp hành án. Một số đặc điểm của Tội không chấp hành án. SỰ CẦN THIẾT VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC QUI ĐỊNH TỘI KHÔNG CHẤP HÀNH ÁN TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM. Sự cần thiết của việc qui định Tội không chấp hành án trong Luật hình sự Việt nam.

Ý nghĩa của việc qui định Tội không chấp hành án trong luật hình sự. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN TỘI KHÔNG CHẤP HÀNH ÁN THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ NĂM 1945 ĐẾN NAY. Tội không chấp hành án trƣớc khi có Bộ Luật hình sự 1985. Tội không chấp hành án theo quy định của Bộ luật hình sự 1985.

Tội không chấp hành án theo Bộ luật hình sự năm 1999. 25 Chương 2: QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ HIỆN HÀNH VỀ TỘI KHÔNG CHẤP HÀNH ÁN. TỘI KHÔNG CHẤP HÀNH ÁN THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ 1999, PHÂN BIỆT VỚI MỘT SỐ TỘI KHÁC. Khách thể.

Mặt khách quan. Mặt chủ quan. Phân biệt Tội không chấp hành án với một số tội phạm khác có liên quan. HÌNH PHẠT VÀ CÁC BIỆN PHÁP TƢ PHÁP.

Các biện pháp tƣ pháp. 56 Chương 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ LÝ TỘI KHÔNG CHẤP HÀNH ÁN. THỰC TRẠNG XỬ LÝ TỘI KHÔNG CHẤP HÀNH ÁN. CƠ SỞ CỦA CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ LÝ TỘI KHÔNG CHẤP HÀNH ÁN.

Hiến pháp 2013 - Cơ sở Hiến định cho việc quy định Tội không chấp hành án. Xuất phát từ tình hình tội xâm phạm hoạt động tƣ pháp nói chung và Tội không chấp hành án hiện nay ở Việt Nam. HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT. Những định hƣớng chung.

Đề xuất sửa đổi, bổ sung điều luật quy định về Tội không chấp hành án đƣợc quy định trong Bộ luật hình sự. CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA VIỆC ÁP DỤNG PHÁP LUẬT CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI KHÔNG CHẤP HÀNH ÁN. Tăng cƣờng công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật. Đẩy mạnh công tác hƣớng dẫn và áp dụng pháp luật.

Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lƣợng của đội ngũ cán bộ thuộc các cơ quan tƣ pháp. Tăng cƣờng sự phối hợp giữa các cơ quan có liên quan đến việc giải quyết các vụ án. Tăng cƣờng công tác kiểm tra, giám sát đối với các hoạt động tƣ pháp, các cơ quan tƣ pháp và cán bộ thuộc cơ quan tƣ pháp. Xây dựng án lệ.

Tăng cƣờng sự lãnh đạo của Đảng đối với các cơ quan tƣ pháp. 85 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 87 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BLHS: Bộ luật hình sự CTTP: Cấu thành tội phạm QHNQ: Quan hệ nhân quả TNHS: Trách nhiệm hình sự XHCN: Xã hội chủ nghĩa DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang Bảng 2.1: Thống kê khung hình phạt tù có thời hạn Điều 304 BLHS 1999 55 Bảng 3.1: Số liệu tình hình xét xử tội phạm trên toàn quốc từ năm 2011-2015 63 Bảng 3.2: Số liệu các vụ án xâm phạm hoạt động tƣ pháp đã bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử trong 05 năm 2011 -2015 64 Bảng 3.3: Số liệu các vụ án Tội không chấp hành án đã bị khởi tố, xét xử 05 năm 2011 -2015 65 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong hệ thống các cơ quan nhà nƣớc, các cơ quan tƣ pháp giữ vị trí quan trọng đặc biệt, là công cụ đắc lực để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Hoạt động của các cơ quan tƣ pháp là điều kiện cần thiết để đảm bảo duy trì công lý nói chung cũng nhƣ để đảm bảo sự hoạt động của các cơ quan nhà nƣớc khác. Với tính chất quan trọng nhƣ vậy, hoạt động của các cơ quan tƣ pháp cần thiết phải đƣợc bảo vệ bằng luật hình sự trong những trƣờng hợp nhất định. Hoạt động của các cơ quan tƣ pháp có ý nghĩa quan trọng trong hoạt động chung của bộ máy nhà nƣớc, nó không chỉ góp phần bảo đảm cho hoạt động của xã hội (Nhƣ việc đấu tranh chống các loại tội phạm nhằm bảo đảm an ninh – trật tự an toàn xã hội, bảo vệ lợi ích của Nhà nƣớc, quyền và lợi ích hợp pháp của mọi tổ chức và công dân), mà còn góp phần vào công tác đấu tranh và phòng ngừa tội phạm, giáo dục công dân ý thức tuân thủ pháp luật. Đây là lý do đòi hỏi phải có những biện pháp cần thiết cũng nhƣ các quy phạm pháp luật phù hợp bảo đảm cho hoạt động đúng đắn của các cơ quan tƣ pháp, chống lại mọi hành vi xâm hại việc thực hiện chức năng của các cơ quan này.

Điều 106 của Hiến pháp 2013 đã nêu rõ: "Bản án, quyết định của Tòa án nhân dân có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành" [37, Điều 106]. Bản án, quyết định của Tòa án đƣợc thi hành chính là lúc công lý đƣợc thực hiện trong cuộc sống. Nhiệm vụ của giai đoạn này nhằm mục đích cảm hoá tƣ tƣởng, giáo dục nhân cách, văn hóa, kỹ năng lao động nhằm mục đích làm cho ngƣời thụ án trở thành một công dân tốt cho xã hội và góp phần răn đe, ngăn ngừa chung, các phần dân sự trong bản án hình sự, hôn 1 nhân gia đình, dân sự, kinh tế. đƣợc thực hiện góp phần nâng cao nhận thức của mọi công dân, tổ chức xã hội về sự công bằng của xã hội cũng nhƣ ý thức trách nhiệm của mọi ngƣời trong việc tuân thủ pháp luật.

Việc chấp hành bản án là giai đoạn cuối cùng của quá trình giải quyết một vụ án, chấp hành bản án, quyết định của tòa án có mối quan hệ hữu cơ với giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử. Nếu việc chấp hành bản án không đƣợc thực thi thì toàn bộ hoạt động của cơ quan điều tra, truy tố, xét xử trƣớc đó cũng trở nên vô nghĩa. Nếu nhƣ một bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật không đƣợc chấp hành hoặc chấp hành không nghiêm thì trật tự kỷ cƣơng xã hội bị vi phạm, quyền lực Nhà nƣớc bị xem thƣờng. Chính vì vậy, việc bảo đảm hiệu lực của các bản án, quyết định của Tòa án là một yêu cầu khách quan trong hoạt động quản lý Nhà nƣớc.

Tội không chấp hành án đƣợc quy định trong chƣơng các tội xâm phạm hoạt động tƣ pháp (Điều 304) của Bộ luật hình sự năm 1999. Hành vi không chấp hành án là hành vi xâm hại đến hoạt động đúng đắn của các cơ quan tƣ pháp. Chính vì vậy, Tội không chấp hành án đã gây những tổn hại không nhỏ đến việc thực hiện chức năng và uy tín của các cơ quan tƣ pháp. Hiện nay, tình hình tội phạm nói chung và Tội không chấp hành bản án nói riêng đang ngày càng diễn biến phức tạp.

Đặc biệt là Tội không chấp hành bản án đang có chiều hƣớng gia tăng, điều này đã gây bức xúc trong dƣ luận. Thực tiễn cho thấy nhiều tổ chức, cá nhân vì chạy theo lợi nhuận đã thực hiện hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng về việc không chấp hành án. Những hành vi này cần bị xử lý hình sự để răn đe, giáo dục, phòng ngừa chung, đáp ứng yêu cầu phòng ngừa và đấu tranh đối với tội phạm nói chung và Tội không chấp hành án nói riêng. Mặc dù đã đƣợc quy định thành một điều luật riêng (Điều 304) tại Bộ luật Hình sự năm 1999, điều này đã tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan tiến 2 hành tố tụng trong việc áp dụng pháp luật đối với loại tội phạm này, nhƣng trên thực tiễn thi hành đã chỉ ra, bên cạnh mặt tích cực còn bộc lộ những hạn chế nhƣ: a.

Qua theo dõi các địa phƣơng thì thấy rằng, rất ít các vụ việc không chấp hành án đƣợc xử lý hình sự theo quy định tại Điều 304 Bộ luật Hình sự. Trên thực tế hành vi không chấp hành án vẫn xảy ra mà chƣa bị xử lý về hình sự dẫn đến bỏ lọt tội phạm. Nhiều bản án về tội phạm này chƣa đúng với tính chất mức độ phạm tội ảnh hƣởng đến tính nghiêm minh của pháp luật, tạo ra sự mất bình đẳng trong xã hội làm mất lòng tin của nhân dân vào hệ thống pháp luật hình sự; c. Hình phạt áp dụng đối với ngƣời phạm tội chƣa phản ánh đúng với tính chất phạm tội của họ, chƣa đảm bảo chính sách xử lý nghiêm minh đối với các trƣờng hợp phạm tội có tính chất nghiêm trọng hơn, gây khó khăn cho các cho các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc áp dụng thống nhất quá trình xử lý vụ việc; d.

Các hành vi cấu thành Tội không chấp hành án còn quy định chƣa đầy đủ, ví dụ nhƣ: hành vi tẩu tán tài sản. Những hạn chế nêu trên đã gây ra các hậu quả xã hội nhƣ: làm giảm hiệu lực thi hành của các quyết định và bản án đã có hiệu lực của tòa án, đồng thời làm vô hiệu hóa các hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng.