Phòng ngừa tội phạm do nữ giới ở Việt Nam - Luận án Tiến sĩ Lý Văn Quyển (ĐH Luật HN)

1 Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o bé t− ph¸p tr−êng ®¹i häc luËt hµ néi lý v¨n quyÒn phßng ngõa téi ph¹m do n÷ giíi thùc hiÖn ë ViÖt Nam luËn ¸n tiÕn sÜ luËt häc Hµ néi - 2014 2 Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o bé t− ph¸p tr−êng ®¹i häc luËt hµ néi lý v¨n quyÒn phßng ngõa téi ph¹m do n÷ giíi thùc hiÖn ë ViÖt Nam Chuyªn ngµnh : Téi ph¹m häc vµ phßng ngõa téi ph¹m M· sè : 62 38 01 05 luËn ¸n tiÕn sÜ luËt häc Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: PGS.TS Lª ThÞ S¬n PGS.TS D−¬ng TuyÕt Miªn Hµ néi - 2014 3 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c sè liÖu nªu trong luËn ¸n lµ trung thùc. Nh÷ng kÕt luËn khoa häc cña luËn ¸n ch−a tõng ®−îc ai c«ng bè trong bÊt kú c«ng tr×nh nµo kh¸c. T¸c gi¶ luËn ¸n Lý V¨n QuyÒn 4 Môc lôc Trang PHẦN MỞ ĐẦU 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4 PHẦN NỘI DUNG 27 Chương 1: TÌNH HÌNH TỘI PHẠM DO NỮ GIỚI THỰC HIỆN Ở 27 VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2003 - 2012 1.

Thực trạng của tội phạm do nữ giới thực hiện ở Việt Nam giai 27 đoạn 2003 - 2012 1. Diễn biến của tội phạm do nữ giới thực hiện ở Việt Nam giai 56 đoạn 2003 - 2012 Chương 2: NGUYÊN NHÂN CỦA TỘI PHẠM DO NỮ GIỚI THỰC 71 HIỆN Ở VIỆT NAM 2. Nguyên nhân về kinh tế - xã hội. Nguyên nhân về văn hóa, giáo dục 79 2.

Nguyên nhân trong quản lý Nhà nước về an ninh, trật tự, an toàn 89 xã hội 2. Nguyên nhân trong hoạt động chống tội phạm và giáo dục, cải 93 tạo phạm nhân nữ. Chương 3: DỰ BÁO TÌNH HÌNH TỘI PHẠM VÀ CÁC BIỆN PHÁP 102 PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM DO NỮ GIỚI THỰC HIỆN Ở VIỆT NAM 3. Dự báo tình hình tội phạm do nữ giới thực hiện 102 3.

Các biện pháp phòng ngừa tội phạm 106 PHẦN KẾT LUẬN 144 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ 149 LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 150 PHỤ LỤC 157 5 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BLHSVN : Bộ luật Hình sự Việt Nam BLTTHS : Bộ luật Tố tụng Hình sự GS : Giáo sư HSST : Hình sự sơ thẩm MĐGTBQ : Mức độ gia tăng bình quân NCTNPT : Người chưa thành niên phạm tội Nxb : Nhà xuất bản PGS. : Phó giáo sư Tr. : Trang TS : Tiến sĩ TAND : Tòa án nhân dân TANDTC : Tòa án nhân dân tối cao THCS : Trung học cơ sở THTP : Tình hình tội phạm UBND : Ủy ban nhân dân VKSND : Viện kiểm sát nhân dân VKSNDTC : Viện kiểm sát nhân dân tối cao 6 DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng 1.1 Số bị cáo nữ đã bị xét xử sơ thẩm ở Việt Nam giai đoạn 29 2003 - 2012 1.2 Chỉ số người phạm tội nữ (2003 - 2012) 30 1.3 Chỉ số người phạm tội nam (2003 - 2012) 31 1.4 Cơ cấu của tội phạm do nữ giới thực hiện theo các nhóm tội 36 1.5 Cơ cấu của tội phạm do nam giới thực hiện theo các nhóm tội 37 1.6 Cơ cấu của tội phạm do nữ giới thực hiện theo tội danh 39 1.7 Cơ cấu của tội phạm do nữ thực hiện theo địa bàn phạm tội 42 1.8 Cơ cấu của tội phạm do người nữ giới thực hiện theo 4 loại 42 tội phạm 1.9 Cơ cấu của tội phạm do nữ giới thực hiện theo hình thức 43 thực hiện tội phạm 1.10 Cơ cấu theo loại hình phạt 44 1.11 Cơ cấu theo động cơ phạm tội 45 1.12 Cơ cấu theo độ tuổi 46 1.13 Cơ cấu theo nghề nghiệp 47 1.14 Cơ cấu theo trình độ học vấn 48 1.15 Cơ cấu theo tái phạm 49 1.16 Cơ cấu theo hoàn cảnh kinh tế 50 1.17 Cơ cấu theo hậu quả của tội phạm 52 1.18 Cơ cấu theo loại nạn nhân 53 1.19 Diễn biến của số người phạm tội nữ ở Việt Nam giai đoạn 57 2003 - 2012 1.20 So sánh diễn biến của số người phạm tội nữ và số người 59 phạm tội nam ở Việt Nam giai đoạn 2003 - 2012 1.21 Diễn biến của tội phạm do nữ giới thực hiện ở Việt Nam giai 61 đoạn 2003 - 2012 theo các chương của BLHS 1.22 Diễn biến của các tội phạm do nữ giới thực hiện phổ biến 63 nhất ở Việt Nam giai đoạn 2003 - 2012 1.23 Diễn biến của số người phạm tội nữ là người chưa thành 67 niên ở Việt Nam giai đoạn 2003 - 2012 7 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Số hiệu Tên biểu đồ Trang biểu đồ 1.1 So sánh số bị cáo nữ và số bị cáo nam đã bị xét xử sơ thẩm 29 ở Việt Nam giai đoạn 2003 - 2012 1.2 Cơ cấu của tội phạm do người nữ giới thực hiện theo 4 loại 43 tội phạm 1.3 Cơ cấu của tội phạm do nữ giới thực hiện theo hình thức 43 thực hiện tội phạm 1.4 Cơ cấu theo loại hình phạt 44 1.5 Cơ cấu theo động cơ phạm tội 45 1.6 Cơ cấu theo độ tuổi 46 1.7 Cơ cấu theo nghề nghiệp 47 1.8 Cơ cấu theo trình độ học vấn 48 1.9 Cơ cấu theo tái phạm 49 1.10 Cơ cấu theo hoàn cảnh kinh tế 50 1.11 Cơ cấu theo hậu quả của tội phạm 52 1.12 Cơ cấu theo loại nạn nhân 54 1.13 Diễn biến của số người phạm tội nữ ở Việt Nam giai đoạn 57 2003 - 2012 1.14 So sánh diễn biến của số người phạm tội nữ và số người 60 phạm tội nam ở Việt Nam giai đoạn 2003 - 2012 1.15 Diễn biến của tội phạm do nữ giới thực hiện ở Việt Nam giai 62 đoạn 2003 - 2012 theo các chương của BLHS, có xu hướng tăng với mức độ cao 1.16 Diễn biến của các tội phạm do nữ giới thực hiện phổ biến 64 nhất ở Việt Nam giai đoạn 2003 - 2012, có xu hướng tăng nới mức độ cao 1.17 Diễn biến của số người phạm tội nữ là người chưa thành 67 niên ở Việt Nam giai đoạn 2003 - 2012 8 DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC Trang Phụ lục 1: Cơ cấu của tội phạm do nữ giới thực hiện theo tội danh 157 Phụ lục 2: Cơ cấu của tội phạm theo giới tính người phạm tội trong 158 từng tội danh Phụ lục 3: Cơ cấu của tội phạm do nữ thực hiện theo địa bàn phạm tội 160 Phụ lục 4: Phiếu trưng cầu ý kiến 162 Phụ lục 5: Kết quả chạy SPSS 368 phiếu hỏi phạm nhân nữ 168 9 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nữ giới ở Việt Nam là một lực lượng căn bản, nguồn nhân tố quan trọng đóng góp vào sự phát triển toàn diện xã hội.

Trải qua hàng nghìn năm xây dựng vì sự toàn vẹn lãnh thổ, đấu tranh chống thiên tai, duy trì nòi giống, phụ nữ Việt Nam luôn phát huy những đức tính quý báu mang đậm bản sắc truyền thống như đức tính tần tảo, chịu khó, biết hi sinh vì chồng con, coi trọng cuộc sống gia đình, coi trọng hôn nhân. Ở Việt Nam, nữ giới chiếm 51% lực lượng lao động trong đó nữ giới ở nông thôn vẫn đóng vai trò chính trong hoạt động sản xuất nông nghiệp; bên cạnh đó, nữ giới (nhất là phụ nữ) vẫn đóng vai trò chính trong công việc gia đình và nuôi dạy con cái, phụng dưỡng cha mẹ khi về già. Xã hội ngày càng phát triển, nữ giới càng có nhiều cơ hội được học tập, công tác, cải thiện vị trí của mình trong gia đình và xã hội, được cống hiến nhiều hơn cho xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm kể trên, trong những năm gần đây, tình hình tội phạm do nữ giới thực hiện đã có xu hướng gia tăng, bộc lộ nhiều đặc điểm nghiêm trọng cả về thực trạng và diễn biến.

Vấn đề nữ giới phạm tội ở Việt Nam đã phản ánh khá rõ những đặc điểm về xã hội Việt Nam những năm gần đây cũng như phản ánh được tính riêng biệt về tâm sinh lí giới nữ của những người phạm tội nữ. Theo số liệu thống kê của Tòa án nhân dân tối cao, trên phạm vi toàn quốc năm 1995 có 4.151 người phạm tội nữ bị xét xử sơ thẩm hình sự thì đến năm 2002 con số này là 5.603 người, tăng lên 135% so với năm 1995 [80]; Năm 2003 trên phạm vi toàn quốc có 6.543 người phạm tội nữ bị xét xử sơ thẩm hình sự thì đến năm 2007 con số này là 7.231 người, tăng lên 111%, năm 2012 con số này là 6.895 người tăng lên 105 % so với năm 2003. Tính trung bình, mỗi năm có khoảng 6.570 người phạm tội nữ bị xét xử sơ thẩm hình sự [81]. Các tội phạm do nữ giới thực hiện ngày càng đa dạng và xảy ra ở tất cả các địa phương nhưng tập trung chủ yếu là Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội.

Các tội phạm do nữ giới thực hiện có mức độ cao hơn cả là tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy; tội đánh bạc; tội trộm cắp tài 10 sản; tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc; tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản; tội chứa mại dâm; tội cố ý gây thương tích; tội cướp giật tài sản; tội cướp tài sản; tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ; tội môi giới mại dâm; tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản; tội giết người; tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả và tội mua bán phụ nữ (nay là tội mua bán người). Trước tình hình tội phạm do nữ giới thực hiện ngày càng phức tạp, hơn nữa từ năm 2003 đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này trên phạm vi cả nước, do vậy việc nghiên cứu một cách toàn diện vấn đề nữ giới phạm tội ở Việt Nam dưới góc độ tội phạm học là cần thiết nhằm tìm ra giải pháp kìm chế sự gia tăng và làm giảm tội phạm nói chung cũng như tội phạm do nữ giới thực hiện nói riêng. Vì vậy, tác giả đã chọn và nghiên cứu đề tài: "Phòng ngừa tội phạm do nữ giới thực hiện ở Việt Nam" làm luận án tiến sĩ. Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của luận án là đưa ra được hệ thống các biện pháp phòng ngừa tội phạm do nữ giới thực hiện để kiềm chế sự gia tăng tội phạm và làm giảm dần nữ giới phạm tội ở Việt Nam trong những năm tiếp theo.