Hiệu lực kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm tố tụng hình sự Việt Nam | Luận án TS Mai Thanh Hiếu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT MAI THANH HIẾU HIỆU LỰC CỦA KHÁNG CÁO, KHÁNG NGHỊ THEO THỦ TỤC PHÚC THẨM TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI – 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT MAI THANH HIẾU HIỆU LỰC CỦA KHÁNG CÁO, KHÁNG NGHỊ THEO THỦ TỤC PHÚC THẨM TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM Chuyên ngành: Luật hình sự Mã số: 62 38 40 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN NGỌC CHÍ 2. NGUYỄN KHẮC HẢI HÀ NỘI – 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Ngọc Chí và TS.

Nguyễn Khắc Hải. Các kết quả nghiên cứu của luận án chưa được công bố trong bất kì công trình nào. Các số liệu và trích dẫn trong luận án bảo đảm tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và các chuyên đề theo quy định trong khung chương trình đào tạo tiến sĩ ngành Luật hình sự của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của cơ sở đào tạo.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Mai Thanh Hiếu LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy giáo hướng dẫn - PGS. Nguyễn Ngọc Chí và TS. Nguyễn Khắc Hải đã tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận án. Đồng thời, tôi chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo và cán bộ Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu.

Cuối cùng, tôi chân thành cảm ơn các cơ quan, tổ chức, cá nhân, gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã luôn động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình làm luận án. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Mai Thanh Hiếu MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục 1 Danh mục các chữ viết tắt 3 MỞ ĐẦU 4 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 11 LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu trong nước 11 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước 16 1.

Những vấn đề còn tồn tại và những vấn đề được tập trung 21 nghiên cứu, giải quyết trong luận án 1. Giả thuyết khoa học, cơ sở lí thuyết và phương pháp nghiên cứu 24 Kết luận Chương 1 26 Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN 28 VỀ HIỆU LỰC CỦA KHÁNG CÁO, KHÁNG NGHỊ THEO THỦ TỤC PHÚC THẨM TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ 2. Khái niệm hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục 28 phúc thẩm trong tố tụng hình sự 2. Cơ sở hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc 35 thẩm trong tố tụng hình sự 2.

Điều kiện hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục 38 phúc thẩm trong tố tụng hình sự 2. Nội dung hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục 42 phúc thẩm trong tố tụng hình sự 2. Ý nghĩa hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc 55 thẩm trong tố tụng hình sự Kết luận Chương 2 59 1 Chương 3 PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ 61 HIỆU LỰC CỦA KHÁNG CÁO, KHÁNG NGHỊ THEO THỦ TỤC PHÚC THẨM VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH 3. Pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về hiệu lực của kháng cáo, 61 kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm 3.

Thực tiễn thi hành pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về hiệu 86 lực của kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm Kết luận Chương 3 106 Chương 4 YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM HIỆU LỰC 108 CỦA KHÁNG CÁO, KHÁNG NGHỊ THEO THỦ TỤC PHÚC THẨM TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM 4. Yêu cầu bảo đảm hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị theo thủ 108 tục phúc thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam 4. Giải pháp bảo đảm hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị theo 113 thủ tục phúc thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam Kết luận Chương 4 131 KẾT LUẬN 133 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ 136 LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO 137 PHỤ LỤC 151 2 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BLHS Bộ luật hình sự BLTTHS Bộ luật tố tụng hình sự TAND Toà án nhân dân TANDTC Toà án nhân dân tối cao TAQS Toà án quân sự VKSND Viện kiểm sát nhân dân VKSNDTC Viện kiểm sát nhân dân tối cao 3 MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Kháng cáo, kháng nghị hợp pháp theo thủ tục phúc thẩm trong tố tụng hình sự (sau đây gọi tắt là kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm) có hiệu lực phát sinh và giới hạn việc thực hiện thẩm quyền của Toà án cấp phúc thẩm.

Việc nghiên cứu đề tài “Hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam” ở cấp độ luận án tiến sĩ luật học có tính cấp thiết cả về lí luận cũng như thực tiễn vì những lí do sau: Thứ nhất, ý nghĩa quan trọng về pháp lí, chính trị và xã hội của hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm trong tố tụng hình sự Về pháp lí, việc thực hiện hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm góp phần bảo đảm thực hiện đúng thẩm quyền của Toà án cấp phúc thẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể kháng cáo, kháng nghị, phát hiện, khắc phục những sai lầm, vi phạm của Toà án cấp sơ thẩm, qua đó nâng cao trách nhiệm của Toà án cấp sơ thẩm trong việc giải quyết vụ án hình sự. Về chính trị và xã hội, việc thực hiện hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm góp phần bảo đảm yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, bảo đảm quyền con người, quyền tự do, dân chủ của công dân, bảo đảm công bằng xã hội, nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức pháp luật và phòng ngừa tội phạm, góp phần củng cố lòng tin của nhân dân vào hoạt động xét xử của Toà án. Nghiên cứu hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm trong tố tụng hình sự ở cấp độ luận án tiến sĩ luật học góp phần tăng cường ý nghĩa pháp lí, chính trị và xã hội của hiệu lực kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm trong tố tụng hình sự. 4 Thứ hai, sự cần thiết hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm Pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam hiện hành chưa quy định đầy đủ và hợp lí điều kiện hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm: chưa quy định rõ các quyết định sơ thẩm là đối tượng của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm; chưa quy định yêu cầu của kháng cáo, kháng nghị không được vượt quá giới hạn xét xử sơ thẩm; chưa quy định trách nhiệm của Toà án cấp sơ thẩm giao, gửi bản án, quyết định sơ thẩm cho tất cả các chủ thể kháng cáo, kháng nghị; quy định không hợp lí thời điểm bắt đầu tính thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam hiện hành chưa quy định đầy đủ và hợp lí nội dung hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm: chưa quy định Toà án cấp phúc thẩm thực hiện thẩm quyền trong giới hạn xét xử sơ thẩm; chưa quy định đầy đủ các trường hợp Toà án cấp phúc thẩm xem xét và quyết định ngoài phạm vi kháng cáo, kháng nghị; chưa quy định đầy đủ các trường hợp Toà án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng không có lợi cho bị cáo; chưa quy định việc thay đổi, bổ sung kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm không được làm xấu hơn tình trạng của đương sự. Nghiên cứu hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm trong tố tụng hình sự ở cấp độ luận án tiến sĩ luật học góp phần hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm. Thứ ba, sự cần thiết bảo đảm hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm trong thực tiễn thi hành pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam Trong thực tiễn thi hành pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam còn tồn tại tình trạng chưa bảo đảm hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm như: tình trạng tồn đọng án quá hạn tại Toà án cấp phúc thẩm; tình trạng kháng cáo, kháng nghị không hợp pháp do vi phạm điều kiện hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị; tình trạng Toà án cấp phúc thẩm chấp nhận kháng cáo, 5 kháng nghị không hợp pháp trong khi không xem xét hoặc xem xét không đầy đủ nội dung kháng cáo, kháng nghị hợp pháp; tình trạng Toà án cấp phúc thẩm xem xét và quyết định ngoài giới hạn xét xử sơ thẩm, ngoài phạm vi kháng cáo, kháng nghị, làm xấu hơn tình trạng của bị cáo trong khi không có kháng cáo hoặc kháng nghị theo hướng không có lợi cho họ… Nghiên cứu hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm trong tố tụng hình sự ở cấp độ luận án tiến sĩ luật học góp phần bảo đảm hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm trong thực tiễn thi hành pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam. Thứ tư, sự cần thiết phát triển tri thức khoa học luật tố tụng hình sự về hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm Trong khoa học luật tố tụng hình sự Việt Nam hiện nay chưa có công trình nghiên cứu trực tiếp, toàn diện và có hệ thống về hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm.

Trong khoa học luật tố tụng hình sự trên thế giới đã có các công trình nghiên cứu trực tiếp về hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm nhưng còn tồn tại nhiều vấn đề như: thiếu toàn diện và đầy đủ về nội dung và phạm vi nghiên cứu, còn nhiều quan điểm khác nhau về kết quả nghiên cứu. Nghiên cứu hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm trong tố tụng hình sự ở cấp độ luận án tiến sĩ luật học góp phần vào sự phát triển tri thức khoa học luật tố tụng hình sự về hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm.