Luận án tiến sĩ: Xử lý chuyển hướng người dưới 18 tuổi phạm tội trong luật hình sự Việt Nam - Mai Thị Thủy (2022)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP. HỒ CHÍ MINH MAI THỊ THỦY XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2022 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP. HỒ CHÍ MINH MAI THỊ THỦY XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ MÃ SỐ: 9.04 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.

NGUYỄN THỊ PHƯƠNG HOA 2. HOÀNG THỊ TUỆ PHƯƠNG TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2022 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin nêu trong luận án là trung thực.

Các trích dẫn trong luận án đều được chú thích đầy đủ và chính xác. Các kết quả nghiên cứu trong luận án chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án MAI THỊ THỦY luan an DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BLHS Bộ Luật Hình sự BLTTHS Bộ Luật Tố tụng hình sự CHLB Cộng hòa Liên bang CQTHTT Cơ quan tiến hành tố tụng CQĐT Cơ quan điều tra CRC Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em năm 1989 CYPFA Đạo luật về Trẻ em, Người chưa thành niên và Gia đình năm 1989 ECOSOC Hội đồng Kinh tế và Xã hội Liên hợp quốc FGC Hội nghị nhóm gia đình GSGD Giám sát, giáo dục HĐXX Hội đồng xét xử JDA Đạo luật về người chưa thành niên phạm pháp năm 1908 LHQ Liên hợp quốc NCTN Người chưa thành niên NTHTT Người tiến hành tố tụng TAND Tòa án nhân dân TANDTC Tòa án nhân dân tối cao TNHS Trách nhiệm hình sự TPPH Tư pháp phục hồi UBND Ủy ban nhân dân UBQTE Ủy ban Quyền trẻ em UNODC Văn phòng Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm VKS Viện kiểm sát XHCN Xã hội chủ nghĩa XLCH Xử lý chuyển hướng YCJA Đạo luật tư pháp hình sự người chưa thành niên năm 2002 YJC Ủy ban tư pháp thanh niên YOA Đạo luật người chưa thành niên phạm tội năm 1982 luan an MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU .1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI.

Khái niệm, đặc điểm, điều kiện áp dụng và phân loại biện pháp xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Khái niệm xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Đặc điểm của xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Điều kiện áp dụng xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.

Phân loại biện pháp xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Cơ sở của việc quy định xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Cơ sở lý luận, kinh tế và thực tiễn của việc quy định xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trên thế giới. Cơ sở của việc quy định xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong luật hình sự Việt Nam.

Phân biệt xử lý chuyển hướng với một số khái niệm có liên quan. Phân biệt xử lý chuyển hướng với tư pháp phục hồi. Phân biệt xử lý chuyển hướng với các biện pháp không giam giữ. Lợi ích và hạn chế của xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.

Lợi ích của xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Hạn chế của xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội .69 Kết luận Chương 1 .74 luan an CHƯƠNG 2. PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VỀ XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI. Quy định của pháp luật Canada.

Quy định của pháp luật Bang Georgia (Hoa Kỳ). Quy định của pháp luật Cộng hòa Liên bang Đức. Những điểm tương đồng và khác biệt trong quy định của pháp luật Canada, Bang Georgia (Hoa kỳ) và Cộng hòa Liên bang Đức về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Những điểm tương đồng.

Những điểm khác biệt .97 Kết luận Chương 2. QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG. Lịch sử quy định của pháp luật hình sự Việt Nam giai đoạn trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 2015 về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam giai đoạn trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985.

Quy định của Bộ Luật hình sự năm 1985. Quy định của Bộ Luật hình sự năm 1999. Quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Các biện pháp xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.

Điều kiện áp dụng xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Thời điểm và thẩm quyền áp dụng xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Nghĩa vụ, thời hạn thực hiện nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của việc vi phạm nghĩa vụ của người dưới 18 tuổi phạm tội được xử lý chuyển hướng. Thủ tục áp dụng xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội124 3.

Thực tiễn xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội và nguyên nhân của các hạn chế, bất cập. Thực tiễn xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Nguyên nhân của các hạn chế, bất cập .135 Kết luận Chương 3. ĐỊNH HƯỚNG VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN VỀ XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI.

Định hướng về hoàn thiện pháp luật và áp dụng xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Kiến nghị xây dựng Chương “Biện pháp xử lý chuyển hướng” trong Luật Tư pháp người chưa thành niên. Kiến nghị hoàn thiện các quy định của pháp luật tố tụng hình sự có liên quan.

Kiến nghị nâng cao hiệu quả áp dụng xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.171 Kết luận Chương 4 .177 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ PHỤ LỤC 1. DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1: Số liệu người dưới 18 tuổi phạm tội được Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát miễn trách nhiệm hình sự trong giai đoạn điều tra và truy tố từ năm 2016 – 2021. Bảng 2: Hình thức xử lý của Tòa án đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trên cả nước từ năm 2018 – 2021. DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC Phụ lục 1: Tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện thống kê theo loại tội phạm tại Việt Nam từ năm 2018 – 2021.

Phụ lục 2: Tình hình người dưới 18 tuổi phạm tội bị Tòa án xét xử thống kê theo 4 tội danh phổ biến nhất tại Việt Nam từ năm 2016 – 2021. Phụ lục 3: Khảo sát chuyên gia và những người hoạt động thực tiễn về một số vấn đề liên quan đến xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. luan an 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Xử lý chuyển hướng (XLCH) là cách xử lý đối với người chưa thành niên (NCTN) phạm tội được giới thiệu bởi pháp luật quốc tế bên cạnh cách xử lý chính thức.1 Hiện nay, XLCH là xu hướng chung trong chính sách xử lý đối với NCTN phạm tội của nhiều quốc gia trên thế giới.

Do đó, nghiên cứu về XLCH đối với người dưới 18 tuổi phạm tội có tính cấp thiết cả về phương diện chính trị, lý luận, pháp lý và thực tiễn. Thứ nhất, luận án thể hiện được quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về chăm sóc, giáo dục, bảo vệ người dưới 18 tuổi; yêu cầu cải cách tư pháp và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Trong suốt quá trình xây dựng và phát triển, Đảng và Nhà nước ta luôn đặc biệt quan tâm đến vấn đề chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em và NCTN. Điều này được thể hiện đầy đủ và nhất quán trong các văn kiện quan trọng của Đảng và Nhà nước như Chỉ thị số 20-CT/TW ngày 5/11/2012 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em trong tình hình mới; các Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, XII, XIII của Đảng đều khẳng định việc bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em là nhiệm vụ trọng tâm.

Ngoài ra, Chương trình số 08-CTr/BCĐCCTPTW ngày 28/2/2021 của Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp trung ương về Chương trình công tác năm 2021 đã phân công cho Ban cán sự đảng Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) chỉ đạo, nghiên cứu xây dựng “Đề án xây dựng Luật Tư pháp NCTN” với mục đích xây dựng một đạo luật chuyên biệt về tư pháp NCTN nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống vi phạm pháp luật của NCTN, bảo vệ tốt nhất các quyền, lợi ích của NCTN, trong đó, có xây dựng một Chương riêng về XLCH. Một trong các yêu cầu của chiến lược cải cách tư pháp quy định tại Mục 2 Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 2/6/2005 của Bộ chính trị là nhằm mục tiêu: “Sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến lĩnh vực tư pháp phù hợp với mục tiêu của chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Coi trọng việc hoàn thiện chính sách hình sự và thủ tục tố tụng tư pháp, đề cao hiệu quả phòng ngừa và tính hướng thiện trong việc xử lý người phạm tội”. Tuy BLHS năm 2015 đã có những quy định để chuyển người dưới 18 tuổi phạm tội ra khỏi thủ tục tố tụng hình sự nhưng những quy định này vẫn chưa hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu cải cách tư pháp và 1 Đoạn 13 Bình luận chung số 24 năm 2019 của Ủy ban quyền trẻ em về Các quyền của trẻ em trong Hệ thống tư pháp trẻ em.

luan an 2 cần phải được tiếp tục hoàn thiện.