Luận án tiến sĩ: So sánh hợp đồng dân sự pháp luật Việt Nam và Trung Quốc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ÀO TẠO BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI Chuyên ngành: Luật Dân sự Mã số: 62 38 30 01 LUẬN ÁN TIEN SY LUẬT HOC Ng°ời h°ớng dẫn khoa học: 1- PGS. INH VN THANH 2- TS. BÙI NG HIẾU RUNG TÂM THÔNG TIN TH¯ VIỆ ¡ BAL HỌC LUẬT HÀ NỘI HÀ NỘI - 2010 MỤC LỤC CH¯ NG 1 LÝ LUẬN CHUNG VE HỢP ÔNG DAN SỰ. Khái quát chung về hợp ồng trong pháp luật Trung Quốc.

Khái quát chung về hợp ồng trong pháp luật Việt Nam. Lịch sử phát triển chế ịnh hợp ồng trong pháp luật Trung Quốc và Việt Nam. Nguồn của chế ịnh hợp ồng Trung Quốc và Việt Nam. CHUONG 2 CAC NGUYEN TAC C BAN CUA CHE ỊNH HỢP ỎNG.

Ly luận chung về các nguyên tắc c¡ bản của chế ịnh hợp ồng. Những nguyên tắc c¡ bản của chế ịnh hợp ồng Trung Quốc. Những nguyên tắc c¡ bản của chế ịnh hợp ồng Việt Nam. So sánh nguyên tắc c¡ bản của chế ịnh hợp ồng Trung Quốc và Việt Nam.

Xu thế phát triển của pháp Luật hợp ồng Trung Quốc và Việt Nam. CH¯ NG 3 TRÌNH TỰ GIAO KET HỢP DONG DAN SỰ. Lý luận chung về giao kết hợp ồng dân sự. Trình tự giao kết hợp ồng trong chế ịnh hợp ồng Trung Quốc.

Trình tự giao kết hợp ồng trong chế ịnh hợp ồng Việt Nam. So sánh trình tự giao kết hợp ồng trong pháp luật Trung Quốc và Việt Nam. CH¯ NG 4 HIỆU LỰC CỦA HỢP ÔNG DÂN SỰ 4. Lý luận chung về hiệu lực của hợp ồng dân sự Comme.

Hiệu lực của hợp ồng dân sự trong pháp luật Trung Quốc. Hiệu lực của hợp ồng dân sự trong pháp luật Việt Nam. So sánh hiệu lực của hợp ồng trong pháp luật Trung Quốc và Việt Nam. CHUONG 5 NOI DUNG VÀ HINH THUC CUA HOP ÔNG.

Tống quan về nội dung và hình thức của hợp ồng. Nội dung hợp ồng trong luật hợp ồng Trung Quốc và Việt Nam. Hình thức hợp ồng trong luật hợp ồng Trung Quốc và Việt Nam. 153 CH¯ NG 6 THỰC HIỆN HỢP DONG DAN SỰ VÀ SỰ BẢO TOAN HỢP ỎNG.

Lý luận chung về thực hiện hợp ồng. Thực hiện hợp ồng dân sự theo pháp luật Trung Quốc. Thực hiện hợp ồng dân sự theo pháp luật Việt Nam. 192 CH¯ NG 7 TRÁCH NHIỆM KHI VI PHAM HỢP ÔNG.

Tổng quan về trách nhiệm khi vi phạm hợp ồng. Lý do miễn trách nhiệm trong luật Trung Quốc và Việt Nam. Những hình thái của hành vi vi phạm hợp ồng trong luật Trung Quốc và Việt Nam.-- QC QQ0Ợ Q0 ng ng, cee HH ng HH ng HH HH n Hy ki Hy vi 202 7. Hình thức trách nhiệm vi phạm trong luật Trung Quốc và Việt Nam.

208 DANH MỤC CÁC VN BẢN PHÁP LUẬT.- 2-2225 èẻ 215 DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO.-cc- <<: 217 MỞ ÀU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu ề tài Trung Quốc và Việt Nam từ tr°ớc tới nay có rất nhiều iểm giống nhau về mặt lịch sử và vn hóa, trên các ph°¡ng diện chính trị, kinh tế, vn hóa, tôn giáo và pháp luật. Trong thời ại hiện nay hai n°ớc cùng trên con °ờng di tới chủ ngh)a xã hội d°ới sự lãnh ạo của Dang cộng sản, giống nh° Chủ Tịch Hồ Cam ào ã chỉ ra khi tiếp kiến Thủ t°ớng Việt Nam Nguyễn Tan Ding: “Cùng chung lý t°ởng, cùng chung sự nghiệp, cùng chung vận mệnh”. Rất nhiều diém “cờng chung” nh° thé ã khiến cho chúng ta không thé không cùng nhau góp sức xây dựng một t°¡ng lai tốt ẹp h¡n.

Thể chế pháp luật của hai n°ớc Việt Nam - Trung Quốc ều mang tính chất xã hội chủ ngh)a. Thể chế pháp luật xã hội chủ ngh)a là thể chế pháp luật mới mẻ, tr°ớc ây ch°a từng có trên thế giới, và cing chính là thé chế pháp luật tiền bộ nhất, là sự kế thừa và phát huy những iểm °u việt của các chế ộ pháp luật từng có trong xã hội loại ng°ời. Tuy nhiên, vì là thể chế pháp luật ch°a từng xuất hiện tr°ớc ây, nên tất nhiên cing phải ối mặt với rất nhiều vấn ề khó khn, phức tạp cần giải quyết. Ví dụ nh° Trung Quốc ã có rất nhiều bài học sâu sắc trong quá trình xây dựng thể chế pháp luật xã hội chủ ngh)a mà tiêu biếu là cuộc Dai cách mạng vn hóa, chắc rằng Việt Nam trong công cuộc xây dựng thể chế pháp luật xã hội chủ ngh)a cing có rất nhiều kinh nghiệm thành công trên con °ờng xây dựng và phát triển này, ví dụ nh° thành công của hai n°ớc Việt - Trung trong việc xây dựng những hệ thống và biện pháp của nền kinh tế thị tr°ờng d°ới sự quản lý của pháp luật, iều này có thể khng ịnh là vô cùng thành công.

Tóm lại, việc hai n°ớc Trung-Việt học tập lẫn nhau, rút ra bài học từ bên kia và tiến hành thực hiện việc “cùng chung lý t°ởng, cùng chung sự nghiệp” ôi với nhân dân hai n°ớc có ý ngh)a vô cùng quan trọng. Trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị tr°ờng, hai n°ớc Trung-Việt ều phải hoàn thiện hệ thống pháp luật xã hội chủ ngh)a. Luật hợp ồng có vị trí vô cùng quan trọng trong nên kinh tế thị tr°ờng, có thể nói là vị trí quan trọng hàng ầu. Bởi vậy việc nghiên cứu và so sánh Luật hợp ồng trong thé chế luật pháp của hai n°ớc có ý ngh)a vô cùng quan trọng trong việc hai n°ớc cùng học tập những kinh nghiệm từ quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống luật pháp cho nền kinh tế thị tr°ờng.

ây chính là lý do và cn cứ ể tôi chọn ề tài này làm luận án tiến s) của mình. Tình hình nghiên cứu ề tài Chế ịnh hợp ồng °ợc coi là một trong những chế ịnh truyền thống của hệ thống pháp luật Việt Nam và Trung Quốc. Nhiều công trình nghiên cứu khoa học liên quan ến hợp ồng dân sự ã °ợc công bố. Mỗi công trình mang ặc iểm riêng, thể hiện sự tìm tòi của nhà nghiên cứu theo góc ộ riêng của mình.

Việc tông hợp các nghiên cứu có tr°ớc về hợp ồng °ợc coi là cần thiết dé °a ra ánh giá chính xác về thực trạng nghiên cứu dé tài và ể hoạch ịnh h°ớng i cho riêng luận án của mình. Có thé liệt kê một số công trình nghiên cứu về hợp ồng dân sự áng chú ý nh°: (1) Ở Trung Quốc: - Chuyên khảo của V°¡ng Lợi Minh (học giả nỗi tiếng nhất về luật dân sự ở ại lục Trung Quốc): “ Nghiên cứu luật hợp ồng” ã nghiên cứu và phân tích toàn diện tất cả các van ề về luật hợp ồng dân sự nh°: Lý luận chung về hợp ồng; Việc thành lập của hợp ồng; Nội dung và hình thức của hợp ồng; Hiệu lực của hợp ồng; Thực hiện hợp ồng: Sự bảo toàn của hợp ồng; Sự biến ổi và chuyển nhiện của hợp ồng; Chấm dứt của hợp ồng; Trách nhiệm khi vi phạm hợp ồng, vv. - Chuyên khảo của tác giả L°u Khải H°¡ng: “ Luật hợp ồng” (Nhà xuất bản pháp chế Trung quốc 2006) ã phân tích những lý luận về chế ịnh hợp ồng và chế ộ và thực tiễn trong ời sống hiện ại Trung Quốc, trong cuốn sách này còn có nhiều án lệ cụ thé và bình luận. - Chuyên khảo của tác giả Lý khai Quốc: “Luật hợp ồng ” (Nhà xuất bản pháp luật Trung Quốc), trong cuốn sách này ã phân tích các quan iểm của luật gia trong n°ớc và ngoài n°ớc về mỗi vấn ề liên quan tới hợp ồng.

Rất áng tiếc rằng các công trình nghiên cứu khoa học nêu trên ch°a °ợc dịch ra tiếng Việt ể các ọc giả Việt Nam tham khảo. Một trong những mục tiêu của luận án này cing nhm chuyên tải phần nào nội dung của các nghiên cứu của các tác giả Trung Quốc ó trong sự so sánh với các nghiên cứu của các tác giả Việt Nam. (2) Những công trình khoa học ở Việt Nam nh°: * Các công trình nghiên cứu chung về hợp ồng dân sự nh°: - Nguyễn Mạnh Bách, Pháp luật về hợp ồng, Nhà xuất bản CTQG, Hà Nội, 1995. - Nguyễn Ngọc iện, Bình luận các hợp ồng thông dụng trong luật dân sự Việt Nam, Nhà xuất bản Trẻ thành phố Hồ Chí Minh; - inh Thị Mai Ph°¡ng, Thống nhất luật hợp ồng ở Việt Nam, Nhà xuất bản T° pháp, nm 2005; - Nguyễn Ngọc Khánh, Chế ịnh hợp ồng trong Bộ luật dân sự Việt Nam, Nhà xuất bản T° pháp, 2007.

- Viện khoa học pháp lí, Bộ t° pháp, Pháp luật về hợp dong dân sự, kinh tế, th°¡ng mại - Những iểm t°¡ng dong và khác biệt (Tài liệu hội thảo khoa học nm 2005); - Luận vn thạc s) luật học của tác giả Trần Hải H°ng: “ổi mới sự iều chỉnh pháp luật về hợp ồng trong Bộ luật Dân sự 2005” - Luận vn thạc s) Luật học nm 1996 của học viên Trần Kim Chi “Một số vấn ề lý luận và thực tiễn về hợp ồng dân sự”. - Luận vn thạc s) Luật học nm 2003 của học viên Hoàng Minh Chiến “Hoàn thiện pháp luật về hợp ồng trong kinh doanh — những vấn ề lý luận và thực tiễn”; Các công trình nêu trên ã ề cập ến các vấn ề lý luận chung có liên quan ến hợp ồng, phân tích các quy ịnh của Bộ luật dân sự 1995 và Bộ luật Dân sự 2005 về hợp ồng dân sự, °a ra những nhận xét và kiến nghị có giá trị tham khảo trong việc hoàn thiện pháp luật hợp ồng dân sự Việt Nam. * Các công trình nghiên cứu vê hiệu lực của hợp ồng nh°: - Luận án tiến s) luật học của tác giả Lê Thị Bích Thọ: “Hợp ồng kinh tế vô hiệu”. - Luận án tiến s) luật học của tác giả Nguyễn Vn C°ờng: “Giao dịch dân sự vô hiệu và hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu”.

Các công trình nêu trên ã phân tích một cách hệ thống các vấn ề liên quan ến hiệu lực của giao dịch dân sự nói chung và hiệu lực của hợp ồng dân sự nói riêng, phân tích các tr°ờng hợp dẫn ến hợp ồng bị vô hiệu, hậu quả pháp lý khi hợp ồng bị vô hiệu, các v°ớng mắc trong việc áp dụng quy ịnh pháp luật giải quyết các tr°ờng hợp vô hiệu của hợp ồng, phân tích những ặc thù trong việc tuyên bố vô hiệu ối với một số hợp ồng kinh tế, s¡ l°ợc quá trình phát triển của các quy ịnh về giao dịch dân sự vô hiệu trong pháp luật Việt Nam qua các thời kỳ, phân tích các quy ịnh về giao dịch dân sự vô hiệu trong pháp luật một số n°ớc trên thé giới, .