Giao dịch dân sự vô hiệu và hậu quả pháp lý - Luận án Nguyễn Văn Cường

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYÊN VĂN CƯỜNG GIAO DICH DAN SỰ VŨ HIỆU VÀ VIỆC GIAI QUYẾT HẬU QUA PHAP LY CUA GIAO DICH DÂN SỰ VÔ HIỆU Chuyên ngành : Luật dân sự Mã số : 62.01 - THƯ VIÊN TRUONG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NC PHÒNG GV “Et LUẬN AN TIẾN SĨ LUAT HOC Người hướng dan khoa hoc: 1.TS Hoàng Thế Liên 2. Dinh Ngọc Hiện HÀ NỘI - 2005 LỜI CAM ĐOAN Toi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIA LUẬN AN Nguyễn Văn Cường MUC LUC Trang - DAU | Chương Ï: NHỮNG VAN ĐỀ LÝ LUẬN VE GIAO DỊCH DÂN SU 7 VÔ HIỆU VÀ HẬU QUÁ PHÁP LÝ GIAO DỊCH DÂN SỰ VÔ HIỆU Khái niệm. đặc điểm pháp lý của giao dịch dân sự và giao dịch Te. dân sự vô hiệu 1. Khái quát chung về hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu 1.

Quy định về giao dịch dân sự vô hiệu trong pháp luật Việt Nam ‘qua các thời ky 1. Các uy định giao dich dân su vô hiệu trong pháp luật một số 61 nước trên ur€ giới Chương 2: XÁC ĐỊNH GIAO DỊCH DÂN SỰ VÔ HIỆU VÀ HẬU QUÁ 78 PHAP LÝ CUA GIAO DỊCH DÂN SỰ VÔ HIEU THEO QUY ĐỊNH HIỆN HÀNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM Decl Xác định giao dịch dân sự vô hiệu theo các quy định hiện hành d&TM của pháp luật Việt Nam Ld. Các căn cứ luật định về giao dịch dân sự vô hiệu 102 « 2.5: Hậu quả pháp lý của giao dịch dân su vô hiệu 120 + 2. Vấn dé bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình khi giao 126, dich dân sir bị tuyên bố là vô hiệu Chương 3: THỤC TRANG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐỂ TUYÊN BỐ 135% GIAO DỊCH ĐÂN SỰ VÔ HIỆU.

GIẢI QUYẾT HẬU QUÁ PHÁP LÝ CUA GIAO DICH DAN SỰ YÔ HEU. NHỮNG VƯỚNG MAC VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT 3. Thực trạng việc áp dụng pháp luật. tuyên bố giao dịch dân sự vỏ hiệu và giải quyết hậu quả pháp lý giao dịch dân sự vô hiệu tại Tòa án nhân dan 3.

Một số vướng mắc thường gặp trong quá trình giải quyết giao 137 dịch dân sự vô hiệu và xu lý giao dịch dan sự vô hiệu tại Tòa án nhân dân 3. Kiến nghị sửa đổi một số điều luật liên quan đến quy định về giao l7l4~ dịch dân sự vô hiệu và hậu quả pháp lý giao dịch dân sự vô hiệu KẾT LUẬN 184 NHỮNG CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC 186 « CÔNG BỐ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 187 NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN BLDS : Bộ luật dân sự TAND : Tòa án nhân dân TANDTC : Tòa án nhân dan tối cao VKSND : Viện Kiểm sát nhân dan VKSNDTC : Viện Kiểm sát nhân dân tối cao XHCN : Xã hội chu nghĩa MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Gizo dịch dan sự là một trong những phương thức hữu hiệu cho cá nhân, pháp nhân. hộ gia đình.

tổ hợp tác xác lập và thực hiện các quyền nghĩa vu dan sự nhằm thỏa mãn các nhu cầu trong sinh hoạt, tiêu dùng va trong sản xuất, kinh doanh. Giao dịch dân sự càng có ý nghĩa quan trọng trong điều kiện của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở nước ta trong giai đoạn hiện nay. Xuất phát từ tầm quan trọng và ý nghĩa thiết thực của giao dịch dân sự, Bộ luật dân sư (BLDS) nước ta đã quy định cụ thể, chi tiết, chặt chẽ và tương đối hoàn thiện về việc xác lập, thực hiện cũng như các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự. Các quy định đó của BLDS đã tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng và an toàn cho các chủ thể tham gia giao dịch dân sự, tạo nên sự ổn định của cíc quan hệ tài sản trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần vào quá trình hội nhập khu vực và thế giới.

Thực tiễn giải quyết tại Tòa án nhân dân (TAND) thì vấn đề giải quyết các hậu quả khi giao dịch dân sự vô hiệu không thuần túy chỉ căn cứ vào quy định của BLES, mà còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có sự thỏa thuận của các bên khi tham gia giao dịch hoặc phụ thuộc vào thời điểm phát sinh, như giao địch được xác lập trước ngày ban hành Pháp lệnh hợp đồng dân sự, trước khi BLDS có hiệu lực thi hành. Quá trình thực hiện BLDS, bên cạnh những mặt tich cực, còn có thực trạng là các tranh chấp về dân sự, nhất là tranh chấp vé giao dịch dan sự vân có xu hướng gia tăng, trong đó các giao dịch dân sự v hiệu do vi phạm về điều kiện có hiệu lực của giao dịch chiếm ty lệ không rho. Việc tuyên bố giao dịch dán sự vô hiệu và giải quyết hậu quả pháp lý chi giao dich dân sự vô hiệu vẫn là vấn đề phức tạp nhất mà ngành Tòa án dang sặp phải. Có không ít vụ án đã được xét xử nhiều lần, với nhiều cấp xét xử khác nhau (kể cả cấp xét xử cao nhất là Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC)) nhưng cũng vẫn còn những thắc mắc, vẫn có những quan điểm khác nhau, gây ra nhiều tranh luận phức tạp.

Nghiên cứu một cách có hệ thống và toàn diện về giao dịch dân sự vô hiệu, làm rõ những nguyên lý cơ bản và nguyên tắc chung giải quyết hậu quả pháp lý khi giao dịch dân sự bị vô hiệu là một yêu cầu cấp bách hiện nay, nhằm lý giải rõ hơn các vấn đề lý luận đặt ra đối với giao dịch dân sự vô hiệu và giải quyết hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu và từ đó có những kiến nghị góp phần vào việc hoàn thiện pháp luật mà cụ thể là sửa đổi bổ sung quy định về giao dịch dân sự vô hiệu và xây dựng văn bản hướng dan thi hành. Với lý do đó, vấn đề "Giao địch dân sự vô hiệu và việc giải quyết hậu qua pháp lý cua giao dịch dân sự vô hiệu" được chọn làm dé tài nghiên cứu cho việc hoàn thành luận án tiến sĩ luật học theo đúng yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Việc nghiên cứu giao dịch dân sự, giao dịch dân sự vô hiệu và việc giải quyết hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu đã được nhiều nhà khoa học phar lý quan tam trong các thời kỳ, dưới những góc độ khác nhau. Nhìn chung, vấn đề giao dịch dân sự vô hiệu và việc giải quyết hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu chủ yếu được đề cập trong các bài giảng trcng giáo trình luật đân sự của Trường Cao đăng Kiểm sát, Trường Đại học Luậ: Hà Nội, Khoa Luật Đại học Quốc gia, trong một số ấn phẩm như: Bình luận Bộ luật dân sự của Bộ Tư pháp và trong một số bài viết của một số tác giả c góc độ hẹp, đó là: TS.

Bùi Đăng Hiếu: Giao dich ddan sự vô hiệu tương dai và giao dich dan sự vô hiệu tuyệt đối Vũ Mạnh Hùng: Một số ý kiến về lường lối giải quyết hậu quả pháp lý của hợp đồng mua bán nha; Hoang Thị Thanh: Quy định "giao dich dan su vô hiệu do không tuân theo các quy định về hình thức"; Phan Tan Phát: Giao dich dân sự vô hiệu và hậu qua pháp ly của giao dich dan sự vô hiệu do không tuân thủ quy định về hình thức. Cũng có công trình được giải quyết tốt hơn như luận văn thạc sĩ luật học của tác gia Trần Trung Trực: Mộ? số vấn dé giao dich dân sự vô hiện va hậu quả pháp ly của nó. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu và nghiên cứu các công trình có liên quan thì chưa có công trình nào giải quyết vấn đề này một cách toàn diện và thấu đáo. Do vậy, việc nghiên cứu dé tài "Giao dich dân sự vô hiệu và việc giải quyết hậu qua pháp ly cua giao dich dan sự vô hiệu” không bị trùng lap với các công trình đã công bố.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài a) Mục đích nghiên cứu đề tài Việc nghiên cứu đề tài nhằm góp phần làm sáng tỏ khái niệm, đặc điểm pháp lý về giao dịch dân sự, làm rõ chế định giao dịch dân sự vô hiệu trong chế định chung về giao dịch và căn cứ pháp lý xác định giao dịch đân sự vô hiệu và giải quyết hậu quả pháp lý khi giao dịch dân sự vô hiệu. Từ phân tích lịch sử của giao dịch dân sự vô hiệu, nghiên cứu các quy định giao dịch dân sự vô hiệu một số nước trên thế giới làm rõ sự phát triển có tính kế thừa của chế định này ở nước ta. Ngoài ra, khi nghiên cứu thực tiễn áp dụng, đánh giá hiệu quả điều chỉnh của các quy định pháp luật về giao dịch dân sự vô hiệu và việc giải quyết hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu. Trên cơ sở đó, tác gia đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm bao đảm tính khả thi khi áp dụng trong thực tiễn giải quyết các tranh chấp, khiếu kiện tại TAND làm cho pháp luật về giao dịch dân sự thực sự là một trong những "công cụ pháp lý thúc day giao lưu dân sự, tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước".