Ảnh hưởng luật tục đến pháp luật HN&GD DTTS Tây Nguyên - Luận án TS. Nguyễn Thị Vân Anh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYEN THỊ VAN ANH ANH HUONG CUA LUẬT TỤC DEN VIỆC THUC HIEN PHAP LUAT HON NHAN VA GIA ĐÌNH TRONG CAC DAN TỘC THIẾU SO TẠI CHO O TAY NGUYEN HIEN NAY LUAN AN TIEN Si LUAT HOC HA NOI - NAM 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYEN THỊ VAN ANH ANH HUONG CUA LUAT TUC DEN VIEC THUC HIEN PHAP LUAT HON NHÂN VA GIA DINH TRONG CAC DAN TỘC THIẾU SO TẠI CHO O TAY NGUYEN HIEN NAY LUẬN AN TIEN SĨ LUAT HOC Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật Mã số: 62.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Hồi HÀ NỘI - NĂM 2017 LỜI CẢM ƠN Với sự kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn cô PGS. Nguyễn Thị Hồi, người đã tận tình, trực tiếp hướng dẫn tôi hoàn thành dé tài nghiên cứu này. Cảm ơn quý thầy, cô khoa Hành chính nha nước, trường Đại học Luật Hà Nội đã nhiệt tình giảng dạy, cung cấp nhiều kiến thức chuyên ngành và giải thích những vướng mắc trong suốt thời gian diễn ra khóa học.

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến khoa Sau đại học, trường Đại học Luật Hà nội đã tổ chức, quan ly lớp NCSK18 rất chu đáo, tạo điều kiện tốt nhất dé tôi có thé học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Đồng thời, tôi cũng gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến gia đình, bạn bè, những người đã quan tâm, động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Trân trọng! LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận án là trung thực và do tôi trực tiếp khảo sát, tổng hợp.

Những kết luận khoa học chưa từng được ai công bố trong bat kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày thắng năm 2017 Tác gia Nguyễn Thị Vân Anh DANH MỤC TỪ VIET TAT CBCC Cán bộ, công chức CQCS Chính quyền cấp cơ sở DTTS Dân tộc thiểu số DTTSTC Dân tộc thiểu số tại chỗ HDND Hội đồng nhân dân HN&GD Hôn nhân và gia đình HTCT Hệ thống chính trị HTCTCS Hệ thống chính tri cơ sở MTTQ Mặt trận tổ quốc Nxb Nhà xuất bản UBND Ủy ban nhân dân DANH MUC CAC BANG BIEU Bang 1 Số lượng các cặp kết hôn trong nội bộ dân tộc của các dân tộc thiểu số tại chỗ Tây Nguyên Bang 2 Ý kiến người dân theo tín ngưỡng truyền thống về vai trò của già làng trong phân xử các vụ việc duy trì phong tục tập quán dân tộc Bang 3 Mong muốn về nơi ở sau khi kết hôn Bang 4 Tình hình đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đến năm 2015 Bang 5 Chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân xã, phường, thị tran tinh dén nam 2015 Bang 6 Chat lượng hoạt động của Ủy ban nhân dân xã, phường, thi tran tính đến năm 2015 MỤC LỤC 087000137. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU CAC VAN DE CÓ LIÊN QUAN DEN DE TÀI LUẬN AN .--5- 5-5< 5< ©se se EsEEEseEsEsersesrsersesersrse 7 1. Những công trình đã nghiên cứu có liên quan đến đề tài .--se-ss<-ses< 7 1.

Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu .30 Két ludin Chung 07 7. NHUNG VAN DE LY LUAN VE ANH HUONG CUA LUAT TUC DEN VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUAT HON NHÂN GIA ĐÌNH TRONG CAC DAN TOC THIẾU SO TAI CHO Ở TAY NGUYEN. Luật tục về hôn nhân va gia đình của các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyén35 2.2, Thực hiện pháp luật hôn nhân và gia TiO cseenasenseenneniindiditdtniibtiotVaGSatE00618466666 49 2. Khả năng ảnh hưởng của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân gia đình trong các dân tộc thiêu số tại chỗ ở Tây Nguyên.

Cac yếu tô tác động tới ảnh hưởng của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình trong các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên.«- 66 Két ludn ChUONg 1777. THUC TRANG ANH HUONG CUA LUAT TUC DOI VOI THUC HIỆN PHAP LUAT HON NHÂN VA GIA ĐÌNH TRONG CAC DAN TOC THIẾU SO TẠI CHO Ở TAY NGUYEN. Anh hưởng của luật tục các dân tộc thiểu số tại chỗ Tây Nguyên tới việc thực hiện các quy định pháp luật về kết hôn .--ss- s2 s£ s2 s£s££s£Ss£s£££ss£s£ss£s£seszesesse 80 3. Ảnh hưởng của luật tục các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên tới việc thực hiện pháp luật về quan hệ giữa các thành viên trong gia đình.

Ảnh hưởng của luật tục các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên tới việc thực hiện pháp luật về ly hôn, phân chia tài sản và nhận con nuôi. Nguyên nhân những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của luật tục tới việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình trong các dân tộc thiêu số tại chỗ ở Tây Nguyên.113 Két ludin ChUONg c1. QUAN DIEM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY ANH HUONG TÍCH CUC, HAN CHE ANH HUONG TIEU CUC CUA LUAT TUC DEN VIEC THỰC HIEN PHAP LUẬT HON NHÂN GIA DINH TRONG CÁC DÂN TỘC THIẾU SO TẠI CHO Ở TAY NGUYEN HIEN NA. Quan điểm phát huy ảnh hưởng tích cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình trong các dân tộc thiêu số tại chỗ Le TÀI TT 11.- DI saasesnresserterotetiaziotiseOitsikiretxrnseti4010403901930646020529809)1301093201423009610910801000EP 123 4.

Các giải pháp nhằm phát huy ảnh hưởng tích cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình trong các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên hiện nay .-5- 5° s52 s£ se s£s££s£Es£seEs£Sz£seEseseEsesesesse 129 Két ludin Chong 112077. 164 CÔNG TRINH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BO LIEN QUAN DEN DE TÀI DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO MỞ DAU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Hôn nhân và gia đình là những hiện tượng phát sinh trong quá trình phát triển xã hội loài người. Chính vì vậy, ở mọi thời đại, gia đình luôn có vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển xã hội, làm rạng rỡ bản sắc dân tộc.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khăng định “Quan tâm đến gia đình là đúng và nhiễu gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tot, gia dinh tot thì xã hội mới tot. Hat nhân của xã hội là gia đình”. Cũng như những hiện tượng xã hội khác, HN&GD chịu sự tác động có tính quyết định của điều kiện kinh tế xã hội. Lịch sử phát triển của xã hội loài người gắn liền với quá trình phát sinh, thay đổi những hình thái HN&GD.

Đặc biệt từ khi xuất hiện nhà nước, sự liên kết của các cá nhân nhằm xây dựng gia đình được coi là sự kiện pháp lý làm phát sinh, thay đổi quyền và nghĩa vụ giữa các bên trong quan hệ pháp luật. Quan hệ HN&GD không chi thé hiện ý chí của cá nhân mà còn mang ý chí nhà nước. Với tư cách là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt Nam, luật HN&GD điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực HN&GD nhằm xây dựng gia đình no ấm, hạnh phúc, tiễn bộ, bình đăng. Trong giai đoạn hiện nay, việc củng có và xây dựng quan hệ HN&GD là van đề rất quan trọng, một mặt góp phần vào việc ôn định trật tự xã hội, mặt khác tạo cơ sở pháp lý cho việc xác lập quan hệ HN&GD theo đúng quy định của pháp luật, bao đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa.

Tây Nguyên là vùng đặc thù trong cả nước về vị trí địa lý, điều kiện kinh tế - xã hội và dân cư với 54 dân tộc anh em sinh sống, trong đó có 12 dân tộc thiểu số tại chỗ. Mỗi dân tộc đều có những giá trị văn hóa truyền thông, mang bản sắc riêng với hệ thống luật tục giữ vai trò quan trọng trong quá trình tự quản, điều hòa xã hội. Hiện nay, ở Tây Nguyên, trong vùng đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ, luật tục trong lĩnh vực HN&GD vẫn giữ vai trò chủ đạo. Họ hoặc không biết đến những quy định của pháp luật hoặc vẫn chưa hiểu rõ các quy định của pháp luật về chế độ HN&GD, quyền và nghĩa vụ của các chủ thé trong quan hệ HN&GD cũng như các nguyên tắc cơ ban của chế độ HN&GD.

Tén tại van đề này, một phần là do trình độ phát triển của đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ Tây Nguyên vẫn đang còn một khoảng cách đáng ké so với trình độ chung của cả nước. Do đó, việc áp dụng pháp luật vào đời sống của cộng đồng các dân tộc thiểu số nơi đây đã va đang gặp không ít khó khăn. Quy định của pháp luật do nhiều lý do mà chưa thê đến được với toàn thể người dân. Nhưng trên 2 thực tế, nguyên nhân chủ yếu là do chi phối bởi luật tục, thứ đã ăn sâu bam rễ trong tâm trí mỗi người dân làm cho họ tuân theo luật tục như một thói quen, một điều hiển nhiên mà không quan tâm đến pháp luật.

Trong tham luận của Sở Tư pháp tỉnh Đắc Lac tại hội thảo “Mới quan hệ giữa luật tục, hương ước và pháp luật hiện hành” do Viện Khoa học pháp lý tô chức đã nhận định: “có những vụ việc mặc dù Tòa án nhân dân các cấp đã xét xử, nhưng người dân vẫn yêu cau buôn làng xử lại và bản án xét xử theo luật tục được buôn làng chấp nhận hơn bắt kỳ một bản án nào khác”. Vì vậy, vẫn đề đặt ra hiện nay là làm thé nào dé có thê kết hợp hài hòa, có sự hỗ trợ, bổ sung cho nhau giữa luật pháp của Nhà nước và luật tục của buôn làng, nghiên cứu và áp dụng luật tục trong thực tẾ sẽ góp phần rất lớn trong việc ôn định trật tự xã hội ở địa phương. Đánh giá được thực trạng ảnh hưởng của luật tục đối với việc thực hiện pháp luật HN&GD trong cộng đồng người dân tộc thiêu số tại chỗ trên địa bàn Tây Nguyên hiện nay, xác định được những tác động tích cực và tiêu cực của luật tục trong lĩnh vực này và tìm ra giải pháp phát huy ảnh hưởng tích cực, hạn chế, khắc phục và từng bước loại trừ những ảnh hưởng tiêu cực của luật tục, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật HN&GD trong khu vực này là điều cần thiết, có ý nghĩa cả về lý luận lẫn thực tiễn.