Luận án ủy thác thi hành án dân sự theo pháp luật hiện hành - Nghiên cứu thực tiễn TP. Hồ Chí Minh

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN VĂN HÙNG ỦY THÁC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ THEO PHÁP LUẬT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN NAY TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Hà Nội, năm 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN VĂN HÙNG ỦY THÁC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ THEO PHÁP LUẬT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN NAY TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Ngành: Luật Kinh tế Mã số: 838 01 07 PGS. VŨ THỊ HỒNG VÂN Hà Nội, năm 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học từ công sức, suy nghĩ, nghiên cứu của tác giả, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS Vũ Thị Hồng Vân. Các số liệu, các tư liệu, những kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn này là trung thực.

Luận văn chưa từng được công bố dưới bất kỳ hình thức nào. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình. Tác giả Nguyễn Văn Hùng luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ỦY THÁC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ VÀ PHÁP LUẬT VỀ ỦY THÁC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ .1 Khái quát chung về ủy thác thi hành án dân sự .2 Khái quát về pháp luật ủy thác thi hành án dân sự.

15 CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ HIỆN HÀNH VỀ ỦY THÁC THI HÁNH ÁN DÂN SỰ.1 Căn cứ thực hiện ủy thác thi hành án dân sự .2 Các trường hợp thực hiện ủy thác thi hành án .3 Thẩm quyền ủy thác thi hành án dân sự .4 Trình tự, thủ tục ủy thác thi hành án dân sự. 45 CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THI HÀNH VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN, NÂNG CAO HIỆU QỦA THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ ỦY THÁC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TẠI TP. HỒ CHÍ MINH TRONG THỜI GIAN TỚI .1 Thực tiễn thi hành pháp luật về ủy thác thi hành án dân sự tại TP.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về ủy thác thi hành án dân sự tại TP. HCM trong thời gian tới.

86 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 87 luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Từ viết tắt Từ được viết tắt 01 XHCN Xã hội chủ nghĩa 02 CQQLNN Cơ quan quản lý Nhà nước 03 UBND Ủy ban nhân dân 04 KTTT Kinh tế thị trường 05 BA Bản án 06 QĐ Quyết định 07 TA Tòa án 08 TAND Tòa án nhân dân 09 VKSND Viện kiểm sát nhân dân 10 THA Thi hành án 11 THADS Thi hành án dân sự 12 CQTHA Cơ quan Thi hành án 13 CQTHADS Cơ quan Thi hành án dân sự 14 CHV Chấp hành viên luan an MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thi hành án dân sự là công tác phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội, trực tiếp ảnh hưởng đến quyền cơ bản của con người (quyền về tài sản, nhân thân của các bên đương sự và những người có liên quan). Việc tổ chức thi hành bản án, quyết định của Tòa án sẽ làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ của các bên có liên quan theo bản án, quyết định của Tòa án và theo quy định của pháp luật.

Để thi hành bản án, quyết định của Tòa án, cơ quan THADS, CHV phải thực hiện rất nhiều các biện pháp nghiệp vụ như: Giao quyết định thi hành án; Xác minh điều kiện thi hành án của đương sự như: Nơi có tài sản, nơi làm việc, nơi cư trú hoặc nơi có trụ sở; Ủy thác thi hành án… Thực tế hiện nay, một cá nhân có thể có đăng ký thường trú tại địa chỉ này nhưng lại tạm trú, sinh sống, làm việc tại một địa chỉ khác, hoặc có tài sản ở nhiều địa phương khác nhau. Mặt khác, cơ quan hành chính Nhà nước lại được phân quyền theo lãnh thổ nên chỉ thực hiện hoạt động của mình trên lãnh thổ phân định, việc thực hiện hoạt động THADS trở nên khó khăn hơn khi tính chất đa lãnh thổ của các vụ việc trở nên phức tạp hơn, khi đương sự có nhiều nơi cư trú, nhiều nơi có tài sản. Do đó, chế định ủy thác THADS được đặt ra là một yêu cầu khách quan và tất yếu, có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc giải quyết khó khăn trong công tác thi hành án về mặt điều kiện thực thi, tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan THADS trong việc thực thi các bản án, quyết định của Tòa án trên thực tế, tạo điều kiện thuận lợi, tiết kiệm chi phí cho đương sự trong việc tuân thủ theo các nội dung do Tòa án phán quyết, sau cùng là tạo điều kiện thuận lợi cho Nhà nước trong việc đảm bảo pháp chế XHCN. Pháp luật về uỷ thác THADS được ban hành nhằm làm giảm bớt chi phí của nhà nước và của đương sự, đồng thời làm tăng hiệu quả của việc tổ chức thi hành bản án, quyết định bởi vì CQTHA nhận uỷ thác là cơ quan có điều kiện thuận lợi và dễ dàng hơn để thi hành vụ việc.

Tuy nhiên, pháp luật về ủy thác THADS vẫn còn một số hạn chế, bất cập như: việc xác định nơi có tài sản giá trị lớn nhất, nơi có 1 luan an nhiều tài sản nhất; trường hợp thi hành án nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con; trường hợp trước khi ủy thác, cơ quan THADS phải xử lý xong tài sản tạm giữ, thu giữ, tài sản kê biên tại địa bàn có liên quan đến khoản ủy thác; trường hợp áp dụng biện pháp ngăn chặn xuất cảnh, cơ quan chức năng yêu cầu cơ quan THADS đã yêu cầu ngăn chặn xuất cảnh phải là cơ quan yêu cầu giải tỏa ngăn chặn xuất cảnh. Trên thực tế, vấn đề uỷ thác thi hành án cần phải được hiểu và thực hiện đúng quy định của pháp luật mới phát huy được hết vai trò và ý nghĩa của nó. Thực tiễn khi thực hiện quy định của pháp luật về ủy thác THADS tại TP. Hồ Chí Minh hiện nay bên cạnh những kết quả tích cực, cũng có những vấn đề còn khó khăn, bất cập, việc phối hợp thực hiện ủy thác THADS giữa các Chi cục vẫn còn chưa thống nhất với nhau về nhận thức về ủy thác trong một số trường hợp như (ủy thác không đúng đối tượng, chưa xác minh cụ thể điều kiện thi hành án của người phải thi hành án nhưng vẫn ủy thác), hoặc việc các cơ quan THADS né tránh, đùn đẩy việc thi hành án cho cơ quan THADS nơi khác ngay khi căn cứ để uỷ thác… Từ những lý do nêu trên, đồng thời nhằm góp phần nâng cao hiệu quả pháp luật THADS nói chung và việc ủy thác THADS nói riêng, thì việc nghiên cứu và hoàn thiện các quy định của pháp luật về ủy thác THADS là cần thiết, có ý nghĩa về mặt pháp luật và thực tiễn tại TP.

Hồ Chí Minh. Do đó, tác giả lựa chọn đề tài: “Ủy thác THADS theo pháp luật THADS Việt Nam hiện nay từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình. Tình hình nghiên cứu đề tài Liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của đề tài, có một số giáo trình và công trình nghiên cứu khoa học liên quan như sau: - Học viện tư pháp (2010), Giáo trình kỹ năng THADS, phần nghiệp vụ, Nhà xuất bản Tư pháp. Đây là cuốn sách chuyên khảo trình bày một cách khoa học, hệ thống các vấn đề cơ bản về ủy thác THADS, các tác giả đã phân tích, đánh giá các quy định của pháp luật hiện hành, đưa ra các kỹ năng áp dụng pháp luật THADS nói chung, cũng như chế định ủy thác THADS nói riêng để góp phần hoàn thiện pháp luật về hoạt động THADS.

2 luan an - Trần Công Huân (2012), “Xử lý ủy thác thế nào cho đúng với Luật THADS”, Dân chủ và Pháp luật (Số 5). Bài viết đưa ra tình huống thực tế, các quan điểm trái chiều, còn tranh cãi, mong muốn sự đóng góp, trao đổi ý kiến của các bạn đồng nghiệp để giúp cho việc xây dựng pháp luật THADS nói chung, vấn đề ủy thác nói riêng ngày càng được hoàn thiện, góp phần nâng cao hiệu quả công tác thi hành pháp luật về THADS. Tuy nhiên đây chỉ là bài viết thể hiện quan điểm cá nhân của tác giả, tính pháp lý khoa học chưa cao, không phải là sự nghiên cứu chuyên sâu. - Hà Tuấn Phương, Trương Văn Đới, Đỗ Minh Tiến (2007), “Ủy thác THADS như thế nào là đúng pháp luật”, Dân chủ và Pháp luật, (Chuyên đề tháng 4/2007).

Bài viết đề cập vướng mắc trong quá trình ủy thác THADS như “ủy thác trực tiếp có đúng pháp luật không, có cần quy định ủy thác xác minh điều kiện của người phải thi hành án không, CQTHA nào giải quyết tiền đã tạm thu”. Theo tác giả, do việc quy định không rõ ràng của Pháp lệnh THADS năm 2004 và các văn bản hướng dẫn thi hành, cụ thể là các quy định của Nghị định 173/2004/NĐ-CP ngày 30/9/2004 của Chính phủ về thủ tục cưỡng chế thi hành án nên trong quá trình áp dụng pháp luật đã nảy sinh vướng mắc. Theo tác giả, cần có quy định cụ thể về trường hợp ủy thác trực tiếp cũng như trường hợp ra quyết định thi hành án rồi mới ủy thác. Pháp luật cần có quy định về ủy thác xác minh điều kiện của người phải thi hành án nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thi hành án, cũng như đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, cơ quan, tổ chức và công dân.

Thống nhất thi hành trên thực tế về cơ quan giải quyết tiền đã tạm thu để tránh chồng chéo, mâu thuẫn và thi hành không đúng quy định. Tuy nhiên đây chỉ là bài đăng trên tạp chí nên tác giả chưa thể nghiên cứu đầy đủ về ủy thác THADS trên thực tế. - Trường Đại học Luật Hà Nội (2011), Giáo trình Luật THADS Việt Nam, Nhà xuất bản Tư pháp. Đây là giáo trình thể hiện nội dung chi tiết về THADS, cung cấp cho người đọc những nội dung cơ bản có hệ thống về THADS nói chung và ủy thác THADS nói riêng.

Nội dung quyển sách cho người đọc cái nhìn tổng quan về những vấn đề cơ bản của pháp luật về ủy thác THADS như khái quát khái niệm, đặc điểm, 3 luan an phân loại, nguyên tắc của chế định này.