Luận án tiến sĩ tội hiếp dâm từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh - Nguyễn Tiến Phú

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN TIẾN PHÚ TỘI HIẾP DÂM TỪ THỰC TIỄN TỈNH BẮC NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN TIẾN PHÚ TỘI HIẾP DÂM TỪ THỰC TIỄN TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự Mã số: 8.04 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN VĂN HUYÊN HÀ NỘI, 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, nghiêm túc, tin cậy và trung thực.

Tác giả luận văn Nguyễn Tiến Phú luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI HIẾP DÂM. Khái niệm, dấu hiệu pháp lý tội hiếp dâm. Lý luận định tội danh và quyết định hình phạt tội hiếp dâm.

Khái quát lịch sử phát triển các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội hiếp dâm. 26 Chương 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI HIẾP DÂM Ở TỈNH BẮC NINH. Khái quát tình hình xét xử tội phạm hiếp dâm trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Thực tiễn định tội danh tội danh tội hiếp dâm tại Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Ninh.

Thực tiễn quyết định hình phạt đối với tội hiếp dâm tại Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Ninh. 53 Chương 3: YÊU CẦU, GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI HIẾP DÂM. Yêu cầu hoàn thiện pháp luật hình sự về tội hiếp dâm. Giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự về tội hiếp dâm.

Giải pháp bảo đảm áp dụng đúng quy định của pháp luật hình sự về tội hiếp dâm. 72 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 74 luan an DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thống kê số liệu vụ án Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Bắc Ninh thụ lý về tội hiếp dâm từ năm 2015 - 2019.

Số liệu các vụ án hiếp dâm được đưa ra xét xử tại tỉnh Bắc Ninh và cả nước từ năm 2015 đến 2019. Số lượng bị cáo được đưa ra xét xử tại tỉnh Bắc Ninh từ năm 2015 đến 2019 phân theo địa bàn. Số vụ án tội hiếp dâm được xét xử phúc thẩm trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2015 - 2019. Số liệu khung hình phạt đã áp dụng trong các vụ án hiếp dâm từ năm 2015 đến 2019 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Số liệu hình phạt bổ sung đã áp dụng trong các vụ án hiếp dâm từ năm 2015 đến 2019 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. 55 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Pháp luật hình sự Việt Nam ngày càng hoàn thiện và phát huy được vai trò quan trọng trong phòng, chống tội phạm, là căn cứ quan trọng để định tội danh cũng như quyết định hình phạt đối với các loại tội phạm. Hơn nữa, trong tình hình tội phạm có diễn biến khó lượng và phức tạp như hiện nay thì vao trò đó càng được thể hiện rõ hơn.

Cùng với sự bùng nổ về phát triển kinh tế thì tình hình tội phạm tại Việt Nam cũng như trên thế giới ngày càng phức tạp và đa dạng với thủ đoạn nguy hiểm. Trong đó, sự diễn biến phức tạp của các tội phạm về tình dục, đặc biệt là tội hiếp dâm và hiếp dâm trẻ em là một điều đáng lưu tâm. Cùng với sự phát triển xã hội và giao lưu văn hóa, sự phát triển không ngừng của internet và mạng xã hội đã kéo theo mặt trái là sự xâm thực của những luồng văn hóa độc hại, làm ảnh hưởng và dẫn đến việc gia tăng các tội phạm về tình dục, trong đó có tội hiếp dâm. Trong những năm gần đây đã xuất hiện những vụ án xâm hại tình dục mà nạn nhân là nam giới, đặc biệt là tình trạng lạm dụng tình dục trẻ em nam.

Những hành vi xâm hại tình dục có những tác động khôn lường đến cả nạn nhân và gia đình nạn nhân mà còn tạo ra những dư luận xã hội tiêu cực. Hành động đó, làm tổn thương, hủy hoại tinh thần, xâm hại nghiêm trọng đến sự phát triển theo chiều hướng bình thường, lành mạnh của người bị xâm hại, tác động mạnh mẽ đến sự ổn định của gia đình họ. Ở khía cạnh xã hội, những hành vi này còn có tác động xấu đến môi trường xung quanh, gây phẫn nộ, bức xúc, nhức nhối trong dư luận [25, tr. Năm 2009, trước tình hình tội phạm phức tạp, những hạn chế của pháp luật hình sự hiện hành thì Quốc hội đã tiến hành sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1999 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1999 bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/01/2010.

Tuy nhiên, quy định của Điều 111 Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 1 luan an 2009) cùng với những quan điểm hiện hành về tội hiếp dâm sau nhiều năm áp dụng đã thể hiện một số điểm bất cập so với sự phát triển của xã hội, từ đó gây vướng mắc trong thực tiễn áp dụng. Vì thế, những vấn đề xoay quanh quy định của Bộ luật hình sự về tội hiếp dâm luôn là một đề tài tranh luận hết sức sôi nổi trên các diễn đàn khoa học, trên các báo và tạp chí. Cùng với đó, sự phát triển, hoàn thiện của Hiến pháp năm 2013 trên cơ sở Hiến pháp năm 1992 về quyền con người, quyền công dân thể hiện sự đổi mới nhận thức, tư duy trong việc ghi nhận và đảm bảo thực hiện các quyền này của người dân trên thực tế tại Việt Nam. Cùng với tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mục tiêu quan trọng được nhà nước ta luôn đặt ra đó là bảo đảm quyền con người - quyền mà hầu hết các nước trên thế giới đều thừa nhận và là một trong những thước đo sự phát triển của đất nước đó.

Tội hiếp dâm với khách thể bảo vệ là quyền bất khả xâm phạm về tình dục của trẻ em và phụ nữ; nhân phẩm, danh dự, sức khỏe của trẻ em, phụ nữ và trật tự an toàn xã hội. Do đó, cần phải có những công trình khoa học nghiên cứu, đánh giá và từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật hình sự về các tội hiếp dâm sao cho pháp luật phù hợp với tình hình thực tế của đất nước. Cùng với sự phát triển và giao lưu văn hóa, sự phát triển không ngừng về internet và mạng xã hội giúp chất lượng cuộc sống của người dân được nâng cao, dễ dàng hơn trong việc tiếp thu nhiều luồng văn hóa khác nhau trên thế giới. Tuy nhiên, song song với đó là sự xâm thực của những luồng văn hóa độc hại, làm ảnh hưởng và suy đồi văn hóa của một bộ phận giới trẻ hiện nay, dẫn đến việc gia tăng, biến dạng các tội phạm xâm phạm về tình dục hay các tội phạm hiếp dâm được quy định trong Bộ luật hình sự Việt Nam.

Vì vậy, cần có cái nhìn tổng quát về loại tội phạm này trong giai đoạn hiện nay để từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp với tình hình xã hội hiện nay và góp 2 luan an phần vào việc sửa đổi Bộ luật hình sự trình Quốc hội khóa XIII năm 2015 kịp thời thông qua, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp ở nước ta. Đặc biệt là những thay đổi trong nội dung quy định về tội phạm hiếp dâm tại Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đã phù hợp hơn với thực tiễn tình hình tội phạm này tại Việt Nam. Việc nghiên cứu lý luận, thực tiễn về tội hiếp dâm sẽ làm sáng tỏ được vai trò, tầm quan trọng và tính thực tiễn của Bộ luật hình sự năm 2015 của Việt Nam, qua đó rút ra những bài học, hạn chế nhằm đề xuất xem xét điều chỉnh phù hợp. Tỉnh Bắc Ninh được đánh giá là địa phương phát triển năng động với việc thu hút rất nhiều các doanh nghiệp FDI đầu tư và phát triển sản xuất trên địa bàn.

Đi đôi với sự phát triển kinh tế là sự xuất hiện của nhiều loại hình tội phạm trên địa bàn tỉnh, trong đó có tội phạm hiếp dâm. Việc đi sâu nghiên cứu thực tiễn định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội hiếp dâm trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh sẽ giúp đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật, rút kinh nghiệm những vấn đề còn thiếu sót trong hoạt động xét xử các vụ án về tội hiếp dâm của cơ quan xét xử. Chính vì những lý do trên, tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Tội hiếp dâm từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh” để làm luận văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành Luật hình sự và tố tụng hình sự của mình.