Luận án tiến sĩ luật học: Tiếp nhận, giải quyết tố giác tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ VĂN THÀNH TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2021 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ VĂN THÀNH TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự Mã số: 9.04 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. Võ Khánh Vinh HÀ NỘI - 2021 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi; các số liệu, tư liệu được sử dụng trong Luận án là trung thực, có xuất xứ rõ ràng; những phát hiện đưa ra trong Luận án là kết quả nghiên cứu của chính tác giả. TÁC GIẢ LÊ VĂN THÀNH luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

Tổng quan tình hình nghiên cứu. Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Luận án. 26 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 29 Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM.

Khái niệm, cơ sở pháp lý, nguyên tắc, chủ thể, nhiệm vụ, trình tự, thủ tục, mối quan hệ phối hợp và kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm. Những yếu tố cơ bản tác động đến tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm. 59 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 677 Chương 3: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ THỰC TRẠNG ÁP DỤNG.

Khái quát quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm. Thực tiễn áp dụng các quy định về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam. Nhận xét, đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm. 98 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

113 Chương 4: YÊU CẦU VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM TRONG PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM. Yêu cầu nâng cao hiệu quả tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm trong giai đoạn hiện nay. Giải pháp nâng cao hiệu quả tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm. 123 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.

148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ. 150 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 165 luan an DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN CAND Công an nhân dân CQĐT Cơ quan điều tra ĐTV Điều tra viên CBĐT Cán bộ điều tra HĐĐT Hoạt động điều tra KSV Kiểm sát viên NXB Nhà xuất bản TTHS Tố tụng hình sự TTLT Thông tư liên tịch VKS Viện kiểm sát XHCN Xã hội chủ nghĩa luan an DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Số liệu tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm .2: Số liệu tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, VKS .3: Số liệu thống kê số tố giác, tin báo về tội phạm VKS hủy quyết định không khởi tố vụ án hình sự .4: Số liệu thống kê số tố giác, tin báo tội phạm VKS yêu cầu hủy quyết định khởi tố vụ án hình sự.5: Số liệu thống kê số tố giác, tin báo về tội phạm VKS yêu cầu khởi tố vụ án hình sự .6: Nguồn tố giác, tin báo về tội phạm .7: Hình thức tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm .8: Thống kê các biện pháp cấp bách thường được sử dụng trong tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm .9: Thống kê số liệu các biện pháp sử dụng kiểm tra, xác minh tố giác, tin báo về tội phạm .1: Thống kê tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật. 174 luan an MỞ ĐẦU Tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm có vai trò quan trọng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Đây là khâu mở đầu của quá trình TTHS, có ý nghĩa to lớn, những thiếu sót trong hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm có thể làm mất đi những thông tin, tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi phạm tội, mà không thể thu thập lại được, dẫn đến HĐĐT khám phá tội phạm tiếp theo gặp nhiều khó khăn, thậm chí đi vào bế tắc. Thực tiễn, trong khoảng thời gian từ năm 2011 đến năm 2019 các cơ quan có thẩm quyền đã tiếp nhận 949.416 tố giác, tin báo tội phạm, trong đó đã giải quyết 866.140 tố giác, tin báo tội phạm, tỷ lệ giải quyết đạt 91,22%, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án và phòng, chống tội phạm của các cơ quan chức năng. Bên cạnh kết quả đã đạt được, thực tế cũng phản ánh rằng công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm vẫn còn những hạn chế, thiếu sót, bất cập, còn tình trạng bỏ lọt thông tin về tội phạm điều này có thể dẫn tới bỏ lọt tội phạm; cơ quan, tổ chức, công dân chưa phát huy hết hiệu quả cũng như trách nhiệm của mình trong việc tố giác, cung cấp thông tin về tội phạm; cơ quan có thẩm quyền trong tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm còn chưa chú trọng đến hoạt động này; cơ cấu tổ chức, quy trình tiếp nhận, giải quyết còn nhiều yếu kém, chưa đồng bộ, thống nhất và hiệu quả, nguồn lực dành do hoạt động này cũng chưa được chú trọng đúng mức. Từ đó làm làm giảm hiệu quả công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm.

Về mặt lý luận, cho đến nay cũng đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu cả trong và ngoài nước đề cập đến vấn đề này với các tiếp cận nghiên cứu ở nhiều phương diện, góc độ khác nhau, từ đó cũng đã làm rõ được nhiều vấn đề liên quan về mặt lý luận, pháp luật TTHS thực định và thực trạng áp dụng quy định về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm ở các địa bàn, lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, phương pháp tiếp cận, 1 luan an phạm vi nghiên cứu khác nhau nêu nhiều vấn đề có liên quan đến tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm chưa được nghiên cứu một cách thấu đáo, đồng bộ ở nhiều chiều cạnh và trên phạm vi cả nước. Bên cạnh đó, các công trình nghiên cứu trước đây chủ yếu đánh giá dựa vào quy định của Bộ luật TTHS năm 1988 và Bộ luật TTHS năm 2003, chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu vấn đề này kể từ khi Bộ luật TTHS năm 2015 được ban hành, trong khi đó, Bộ luật TTHS năm 2015 có nhiều quy định mới về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, những quy định này có tác động rất lớn đến công tác này, qua đó góp phần khắc phục những bất cập của quy định pháp luật trước đây, tuy nhiên, hiện nay thực tiễn thi hành Bộ luật TTHS năm 2015 đã bộc lộ nhiều bất nên cần phải nghiên cứu, tổng kết, đánh giá thực tiễn thi hành nội dung này để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tiếp nhận giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm là cấp thiết. Vì vậy, việc lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự ở Việt Nam hiện nay” làm luận án tiến sĩ là cần thiết trên cả phương diện lý luận và thực tiễn.

Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2. Mục đích nghiên cứu của luận án: Góp phần xây dựng và thống nhất nhận thức về lý luận, nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của pháp luật về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo quy định của Bộ luật TTHS. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án: Để đạt được mục đích nghiên cứu của luận án, nhiệm vụ được xác định của luận án là: - Nghiên cứu, đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, từ đó rút ra những vấn đề cần tiếp tục tập trung nghiên cứu trong luận án; - Làm rõ những vấn đề lý luận về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo quy định của pháp luật TTHS Việt Nam như: Khái niệm tiếp 2 luan an nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm; các yếu tố tác động đến việc tiếp nhận, giải quyết, tố giác, tin báo về tội phạm trong TTHS; - Phân tích quy định của pháp luật TTHS Việt Nam về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm; - Khảo sát, tổng hợp, phân tích, đánh giá thực trạng tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm của các cơ quan có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật TTHS trên các khía cạnh: Thực trạng tình hình, kết quả đạt được, những hạn chế, thiếu sót và nguyên nhân; - Đưa ra các yêu cầu cần phải nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận án 3.

Đối tượng nghiên cứu của luận án là những vấn đề lý luận trong và ngoài nước, pháp luật thực định, thực tiễn tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật TTHS Việt Nam.