Luận án thực hiện pháp luật phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em từ thực tiễn tỉnh Phú Yên

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI BÙI THỊ YÊN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI TRẺ EM TỪ THỰC TIỄN TỈNH PHÚ YÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, năm 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI BÙI THỊ YÊN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI TRẺ EM TỪ THỰC TIỄN TỈNH PHÚ YÊN Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số: 8 38 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. PHAN THANH HÀ HÀ NỘI, năm 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là đề tài luận văn của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn “Thực hiện pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em từ thực tiễn tỉnh Phú Yên” là hoàn toàn trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định, không trùng lặp với các đề tài khác trong cùng lĩnh vực. Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này. Phú Yên, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Bùi Thị Yên luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI TRẺ EM. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của thực hiện pháp luật phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em. Chủ thể, nội dung và hình thức thực hiện pháp luật phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện pháp luật phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em.

24 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI TRẺ EM TẠI TỈNH PHÚ YÊN. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em tại tỉnh Phú Yên. Các quy định pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em ở Việt Nam hiện nay. Thực tiễn thực hiện pháp luật phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em tại tỉnh Phú Yên.

Đánh giá chung về thực hiện pháp luật phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em tại tỉnh Phú Yên. 49 CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT, BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI TRẺ EM TẠI TỈNH PHÚ YÊN. Quan điểm bảo đảm thực hiện pháp luật phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em tại tỉnh Phú Yên. Các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em tại tỉnh Phú Yên.

72 TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ 1 BLGĐ Bạo lực gia đình 2 PCBLGĐ Phòng chống bạo lực gia đình 3 CLB Câu lạc bộ 4 LHPN Liên hiệp phụ nữ 5 HCĐB Hoàn cảnh đặc biệt 6 UBND Ủy ban nhân dân 7 TBXH Thương binh xã hội 8 UNICEF Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng Tình hình bạo lực gia đình đối với trẻ em trên địa bàn 2.1 30 tỉnh Phú Yên 2.2 Thống kê hình thức bạo lực gia đình đối với trẻ em 31 Hình thức xử lý các trường hợp có hành vi bạo lực gia 2.3 32 đình đối với trẻ em luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Gia đình là cái nôi của xã hội, là môi trường giáo dục và phát triển đầu tiên của con người. Gia đình là nơi hình thành nhân cách của mỗi con người. Chính vì vậy ai cũng mong mình được sống trong một gia đình tràn đầy yêu thương, đùm bọc lẫn nhau.

Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, bạo lực gia đình đã và đang trở thành một trong những nguyên nhân làm cho gia đình mất đi ý nghĩa vốn có ban đầu của nó. Bạo lực gia đình đang trở thành vấn đề phổ biến, là biểu hiện của các mối quan hệ bất bình đẳng giữa nam và nữ, giữa người lớn và trẻ em trên toàn thế giới; là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng tới danh dự, nhân phẩm, sức khỏe, tính mạng của phụ nữ và trẻ em, làm suy giảm chất lượng cuộc sống nói chung. Bạo lực gia đình đã và đang là một trở ngại lớn đối với sự bình đẳng trong xã hội, là lực cản trên con đường xây dựng một xã hội văn minh, hiện đại. Vì vậy, trong nhiều năm qua, sự gia tăng và mức độ nghiêm trọng của bạo lực gia đình là mối quan tâm của nhiều quốc gia và các tổ chức quốc tế, đặc biệt, tổ chức Liên hợp quốc đã thông qua Công ước về các quyền dân sự và chính trị; Công ước về quyền trẻ em; Công ước về xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ… đã thể hiện sự quan tâm chung của cả cộng đồng quốc tế trong vấn đề bình đẳng giới và phòng, chống bạo lực gia đình.

Ở nước ta, thúc đẩy bình đẳng giới, tôn trọng và bảo đảm quyền con người chống lại mọi hành vi bạo lực là quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước. Việt Nam đã phê chuẩn và tham gia nhiều công ước liên quan đến phòng, chống bạo lực như: phê chuẩn Công ước về xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ vào ngày 17/12/1982, phê chuẩn Công ước quốc tế về quyền trẻ em ngày 20/2/1990… Bên cạnh đó, vấn đề phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em cũng được thể hiện trong các văn bản quy 1 luan an phạm pháp luật do Nhà nước ban hành, theo đó đều coi bạo lực gia đình là hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm đến quyền được bảo hộ tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của con người, cụ thể như: Luật Hôn nhân và gia đình; Luật Trẻ em; Bộ luật Dân sự; Bộ luật Hình sự; Luật Bình đẳng giới; đặc biệt là Luật Phòng, chống bạo lực gia đình được Quốc hội khóa XII thông qua ngày 21/11/2007, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2008. Những văn bản pháp luật nêu trên và các văn bản hướng dẫn thi hành là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình và xử lý các hành vi bạo lực gia đình. Tuy nhiên, thực tiễn pháp luật phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em cũng còn nhiều hạn chế: bất bình đẳng giới vẫn tồn tại trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội; định kiến giới và tư tưởng trọng nam khinh nữ vẫn còn nặng nề trong đời sống xã hội; bạo lực gia đình vẫn diễn biến phức tạp dưới nhiều hình thức tinh vi gây ảnh hưởng tới gia đình - tế bào của xã hội… Thực trạng bạo lực gia đình diễn ra có nhiều nguyên nhân, và một trong số đó bắt nguồn từ việc thực thi pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình chưa đầy đủ và thiếu hiệu quả.

Từ năm 2015 đến nay, trên địa bàn tỉnh Phú Yên phát hiện 1.223 vụ bạo lực gia đình, trong đó có 176 vụ bạo lực gia đình liên quan đến trẻ em chủ yếu là bạo lực về thể xác; 2 trường hợp trẻ em gái bị xâm hại tình dục. Các đối tượng xâm hại tình dục bị khởi tố xử lý nghiêm khắc theo quy định của pháp luật; Ngoài ra, các vụ việc bạo lực gia đình, xâm hại phụ nữ và trẻ em xảy ra được chính quyền địa phương, đoàn thể, các tổ chức xã hội. đã kịp thời phát hiện, can thiệp, ngăn chặn, xử lý. Có thể nhận thấy, thực tiễn công tác phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em trên địa bàn tỉnh Phú Yên còn những tồn tại, hạn chế nhất định, khiến cho tình trạng bạo lực gia đình diễn biến phức tạp, khó kiểm soát.

2 luan an Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu những quy định và thực hiện pháp luật trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em là hết sức cần thiết, nhằm đánh giá toàn diện mức độ điều chỉnh, tác động của pháp luật hiện hành đối với các quan hệ xã hội có liên quan đến vấn đề bạo lực gia đình; phát hiện những mặt tích cực và hạn chế, khắc phục những điểm còn bất cập trong thực tiễn thực hiện pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em ở tỉnh Phú Yên, từ đó, đề xuất những giải pháp cụ thể bảo đảm thực hiện có hiệu quả pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em, nâng cao hiệu quả của công tác đấu tranh phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em trên địa bàn tỉnh Phú Yên nói riêng và trên phạm vi cả nước nói chung. Xuất phát từ những lý do trên, vấn đề “Thực hiện pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em từ thực tiễn tỉnh Phú Yên” đã được tác giả lựa chọn làm đề tại luận văn thạc sĩ Luật học của mình. Tình hình nghiên cứu đề tài Bạo lực gia đình nói chung và đối với trẻ em nói riêng không phải là vấn đề mới mẻ, mà là hiện tượng xã hội có tính lịch sử và tương đối phổ biến trên thế giới. Tác giả Nguyễn Thị Thu Trang (2014), Pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình - qua thực tiễn tỉnh Thanh Hoá, Luận văn Thạc sĩ ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội đã phân tích để làm rõ cơ sở lý luận pháp luật phòng, chống bạo lực gia đình.

Đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình ở tỉnh Thanh Hóa hiện nay - Những bất cập, tồn tại và nguyên nhân. Luận văn nghiên cứu xác định đặc điểm về việc thực hiện pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình ở tỉnh Thanh Hóa; đánh giá hệ thống và cụ thể thực trạng việc triển khai thự chiện pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình ở địa 3 luan an phương Đề xuất một số quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình ở tỉnh Thanh Hóa hiện nay. Tác giả Phạm Thị Diệu Thúy (2015), Pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em - thực tiễn tại tỉnh Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế, Luận văn thạc sĩ luật học, Khoa Luật, Đại học Huế.