Luận án tiến sĩ pháp luật về quyền của người chưa thành niên phạm tội ở việt nam

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH VŨ THỊ THU QUYÊN PH¸P LUËT VÒ QUYÒN CñA NG¦êI CH¦A THµNH NI£N PH¹M TéI ë VIÖT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2015 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH VŨ THỊ THU QUYÊN PH¸P LUËT VÒ QUYÒN CñA NG¦êI CH¦A THµNH NI£N PH¹M TéI ë VIÖT NAM Chuyên ngành : Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật Mã số : 62 38 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN CẢNH QUÝ HÀ NỘI - 2015 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BLDS : Bộ luật dân sự BLHS : Bộ luật hình sự BLLĐ : Bộ luật lao động BLTTHS : Bộ luật tố tụng hình sự Bộ LĐ-TB-XH : Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội CNXH : Chủ nghĩa xã hội LHQ : Liên hợp quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh : Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ chí Minh Luật BV, CS, GD trẻ em : Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em LHQ : Liên hợp quốc NCTN : Người chưa thành niên NCTNPT : Người chưa thành niên phạm tội TAND : Tòa án nhân dân TANDTC : Tòa án nhân dân tối cao TNHS : Trách nhiệm hình sự TPNCTN : Tư pháp người chưa thành niên VKSND : Viện kiểm sát nhân dân VKSNDTC : Viện kiểm sát nhân dân tối cao XHCN : Xã hội chủ nghĩa MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI 6 1. Các công trình nghiên cứu liên quan tới pháp luật về quyền của 6 người chưa thành niên phạm tội 1. Nhận xét về các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án và những vấn đề tiếp tục được nghiên cứu trong luận án 24 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI 29 2.

Khái niệm và đặc điểm của pháp luật về quyền của người chưa thành niên phạm tội 29 2. Nội dung, vai trò và các tiêu chí của pháp luật về quyền của người chưa thành niên phạm tội 39 2. Pháp luật quốc tế, pháp luật của một số quốc gia về quyền của người chưa thành niên phạm tội và những giá trị có thể vận dụng ở Việt Nam 53 Chương 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN VÀ THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI Ở VIỆT NAM 70 3. Quá trình phát triển của pháp luật về quyền của người chưa thành niên phạm tội ở Việt Nam 70 3.

Những thành tựu đạt được của pháp luật về quyền của người chưa thành niên phạm tội ở Việt Nam hiện nay 81 3. Những hạn chế, bất cập của pháp luật về quyền của người chưa thành niên phạm tội và nguyên nhân 99 Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI Ở VIỆT NAM 115 4. Các quan điểm hoàn thiện pháp luật về quyền của người chưa thành niên phạm tội 115 4. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về quyền của người chưa thành niên phạm tội ở Việt Nam hiện nay 120 KẾT LUẬN 148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ 150 CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 151 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án là công trình nghiên cứu riêng của tôi.

Các kết quả nêu trong Luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào của các tác giả khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận án đảm bảo tính chính xác, tin cậy, trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Tác giả Vũ Thị Thu Quyên LỜI CẢM ƠN 2 MỞ ĐẦU 1 1. Tính cấp th iết của đề tài 1 2.

Mục đích, n hiệm vụ của luận án 3 2. Mục đích của luận án 3 2. Nhiệm vụ của luận án 3 3. Đối tượng và phạm vi ngh iên cứu của luận án 3 4.

Cơ sở lý luận và các phương pháp n ghiên cứu của luận án 4 4. Phươn g pháp ng hiên cứu 4 5. Đóng góp về mặt kh oa học của luận án 4 6. Ý nghĩa lý luận và th ực tiễn của luận án 5 7.

Kết cấu của luận án 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI. CÁ C CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NG ƯỜI CH ƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI. Các công tr ình ngh iên cứu trong n ước 6 1. Các công trình n ghiên cứu pháp luật về q uy ền của người chưa thành niên p hạm tội.

Các công trình n ghiên cứu về đảm bảo và thực hiện pháp luật về quy ền của người chưa thành niên phạm tội. Các công tr ình ngh iên cứu ở nước ngoài 19 1. NHẬN XÉT VỀ CÁC CÔNG T RÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ TIẾP TỤC Đ ƯỢC NGHIÊN CỨU T RONG LUẬN ÁN .Nhậnxétvềcáccôngtrìnhnghiêncứucóliênquanđếnluậnán 24 1. Nh ững nộ i dung được tiếp tục ng hiên cứu trong luận án 26 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA 28 2.

KHÁI NIỆM VÀ ĐẶ C ĐIỂM CỦA PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI. Khái n iệm người chưa thành n iên phạm tội và quy ền của người chưa thành niên phạm tội. Khái niệm người chưa thành niên phạm tội 28 2. Khái niệm quy ền của người chưa thành niên phạm tộ i 32 2.

Khái n iệm pháp luật về quy ền của người ch ưa thành n iên phạm tội. Đặc điểm của pháp luật về quy ền của người ch ưa thành n iên phạm tội. NỘI DUNG, VAI TRÒ VÀ CÁ C TIÊU CHÍ CỦA PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠ M TỘI. Nội dung của pháp luật về quy ền của người ch ưa thành n iên phạm tội.

Pháp luật về quy ền của NCTNPT trong các văn bản quy phạm pháp luật hình s ự. Pháp luật về quy ền của NCTNPT trong các văn bản quy phạm pháp luật tố tụng hình sự. Pháp luật về quy ền của NCTNPT trong các văn bản quy phạm pháp luật về thi hành án h ình s ự. Vai trò của pháp luật về quy ền của NCTNPT 43 2.

Các tiêu chí của pháp luật về q uy ền của người chưa thành niên phạm tộ i. PHÁP LUẬT QUỐC TẾ, PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ QUỐ C GIA VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI VÀ NHỮNG GIÁ T RỊ CÓ THỂ VẬN DỤNG Ở VIỆT NA M .Phápluậtquốctếvềquyềncủangườichưathànhniênphạmtội 52 2. Pháp luật của một số nước trên thế giới về quy ền của người chưa thành n iên phạm tội. Nh ững kinh ngh iệm trong pháp luật về quy ền của người ch ưa thành niên phạm tội ở các nước có thể vận dụng vào pháp luật V iệt Nam.

64 Chương 3 QUÁTRÌNH PHÁT TRIỂNVÀ THỰC TRẠNGPHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦANGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊNPHẠM TỘI Ở VIỆT NAM. QUÁTRÌNHPHÁT TRIỂN CỦAPHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦANGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊNPHẠM TỘI Ở VIỆT NAM. Pháp luật về quy ền của người chưa thành niên phạm tội từ năm 1945 cho đến tr ước Hiến pháp 1 959 ra đời. Pháp luật về quy ền của người chưa thành niên phạm tội từ năm 1959 đến trước khi H iến pháp 198 0 ra đời.

Pháp luật về quy ền của người chưa thành niên phạm tội từ khi có Hiến pháp 1980 đến trước khi Hiến pháp 1992 ra đ ời. Pháp luật về quy ền của người chưa thành niên phạm tội từ khi có Hiến pháp 1992 cho tới nay. NHỮNG THÀNH TỰU ĐẠT Đ ƯỢC CỦA PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY VÀ NGUYÊN NHÂN. Pháp luật về quy ền của người chưa thành niên phạm tội trong các văn bản quy phạm pháp luật hìn h sự.

Pháp luật về quy ền của người chưa thành niên phạm tội trong các văn bản quy phạm pháp luật tố tụng h ình s ự. Pháp luật về quy ền của người chưa thành niên phạm tội trong các văn bản quy phạm pháp luật về thi hành án hìn h sự. LỜI CẢM ƠN Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Cảnh Quý, Viện Nhà nước và Pháp luật - người Thầy đã định hướng nghiên cứu, tận tình hướng dẫn và giúp tôi tháo gỡ những khó khăn trong suốt quá trình làm luận án.

Trong suốt quá trình thực hiện luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình về chuyên môn của các Thầy, Cô, các Nhà khoa học của Viện Nhà nước và Pháp luật. Bên cạnh đó, tôi cũng nhận được sự động viên, góp ý khoa học của các Nhà khoa học, các bạn đồng nghiệp. Bằng tình cảm chân thành nhất, tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ quý báu đó. Tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Nhà nước và Pháp luật, Ban Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Viện Nhà nước và Pháp luật, Ban Quản lý đào tạo Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tôi học tập và tham gia nghiên cứu để hoàn thành luận án này.

Tôi xin gửi lời cám ơn từ trái tim mình tới gia đình, những người thân và bạn bè đã luôn bên cạnh, yêu thương, khích lệ và ủng hộ tôi trong suốt thời gian vừa qua. Hà Nội, ngày tháng 4 năm 2015 Tác giả Vũ Thị Thu Quyên 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Người chưa thành niên phạm tội (NCTNPT) là hiện tượng tồn tại ở tất cả các nước trên thế giới. Mọi quốc gia đều giải quyết vấn đề NCTNPT theo những mức độ, cách thức khác nhau tùy thuộc vào điều kiện, tập quán và pháp luật của mỗi nước.

Ở góc độ quyền con người, quyền của NCTNPT được công nhận là quyền của nhóm xã hội dễ bị tổn thương. Pháp luật về quyền của NCTNPT là công cụ quan trọng để NCTNPT bảo vệ quyền ngay cả khi các cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi phạm tội, đồng thời là công cụ hữu hiệu để ngăn chặn các chủ thể xâm phạm quyền của các đối tượng này trong quá trình tố tụng. Xuất phát từ quan điểm luôn coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam nên trong Chiến lược về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010 định hướng 2020 chỉ rõ: “xây dựng và hoàn thiện pháp luật về bảo vệ quyền con người, quyền tự do dân chủ của công dân” [7].