Luận án tiến sĩ Luật học: Pháp luật hiện hành về bảo toàn và thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản - Trường Đại học Luật Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ BẢO TOÀN VÀ THANH LÝ TÀI SẢN DOANH NGHIỆP TRONG THỦ TỤC PHÁ SẢN LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Hà Nội – 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ BẢO TOÀN VÀ THANH LÝ TÀI SẢN DOANH NGHIỆP TRONG THỦ TỤC PHÁ SẢN LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Chuyên ngành: LUẬT KINH TẾ Mã số: 9380107 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Am Hiểu 2. Nguyễn Thị Yến Hà Nội – 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án “Pháp luật hiện hành về bảo toàn và thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các kết quả nêu trong luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Các số liệu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đúng theo quy định. Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của luận án này. Tác giả luận án ` ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BLDS Bộ luật dân sự CQTHADS Cơ quan thi hành án dân sự CTHD Công ty hợp danh DNQLTLTS Doanh nghiệp quản lý thanh lý tài sản DN Doanh nghiệp DNTN Doanh nghiệp tư nhân FSAP Chương trình đánh giá ngành tài chính (Financial Sector Assessment Program) HTX Hợp tác xã ICR Hệ thống các nguyên tắc chung của chế định pháp luật phá sản và quyền chủ nợ/con nợ (Principles for effective insolvency and creditor/debtor regimes) LPS Luật phá sản QTV Quản tài viên QĐTBPS Quyết định tuyên bố phá sản ROSC Báo cáo về việc tuân thủ các tiêu chuẩn và mã (Reports on the Observance of Standards and Codes) TNHH Trách nhiệm hữu hạn TAND Toà án nhân dân USD Đô la Mỹ WB Ngân hàng Thế Giới (World Bank) iii DANH MỤC BẢNG, BIỂU Bảng 1: Kết quả thi hành về việc - Công tác tổ chức thi hành án quyết định của Tòa án giải quyết phá sản từ năm 2015 đến 6 tháng đầu năm 2020 Bảng 2: Kết quả thi hành về tiền - Công tác tổ chức thi hành án quyết định của Tòa án giải quyết phá sản từ năm 2015 đến 6 tháng đầu năm 2020 Bảng 3: Thống kê thụ lý và giải quyết yêu cầu tuyên bố sơ thẩm năm 2015 Bảng 4: Thống kê và thụ lý giải quyết yêu cầu tuyên bố sơ thẩm năm 2016 Bảng 5: Thống kê thụ lý và giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản 2017 Bảng 6: Thống kê thụ lý và giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản 2018 Bảng 7: Thống kê thụ lý và giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản 2019 Bảng 8: Thống kê thụ lý và giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản 2020 iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. i DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.

ii MỞ ĐẦU. 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI. CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Công trình nghiên cứu về vấn đề bảo toàn tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản.

Đối với vấn đề xác định tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Đối với vấn đề lý luận về bảo toàn tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản 13 1. Công trình nghiên cứu pháp luật về bảo toàn tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản và đề xuất giải pháp khắc phục. Công trình nghiên cứu về biện pháp tuyên bố giao dịch vô hiệu.

Công trình nghiên cứu về thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản 18 1. Công trình nghiên cứu lý luận về thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Công trình nghiên cứu về chủ thể có thẩm quyền tiến hành thủ tục thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Công trình nghiên cứu pháp luật về thủ tục thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản.

Công trình nghiên cứu pháp luật về việc phân chia tài sản của doanh nghiệp phá sản. ĐÁNH GIÁ TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Những thành tựu trong nghiên cứu mà luận án kế thừa và tiếp tục phát triển. Những vấn đề còn bỏ ngỏ hoặc chưa được giải quyết thấu đáo cần tiếp tục nghiên cứu.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT, CÂU HỎI NGHIÊN CỨU VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU. Cơ sở lý thuyết của luận án. Lý thuyết về quản trị vốn và quản trị rủi ro trong doanh nghiệp. Lý thuyết về bảo vệ chủ nợ trong hoạt động kinh doanh.

Lý thuyết về quyền tự do kinh doanh. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ BẢO TOÀN, THANH LÝ TÀI SẢN VÀ PHÁP LUẬT VỀ BẢO TOÀN, THANH LÝ TÀI SẢN CỦA DOANH NGHIỆP TRONG THỦ TỤC PHÁ SẢN. Những vấn đề lý luận cơ bản về bảo toàn và thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản.

Bảo toàn tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Mối quan hệ giữa bảo toàn và thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Những vấn đề lý luận cơ bản của pháp luật về bảo toàn và thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản.

Khái niệm pháp luật về bảo toàn và thanh lý tài sản doanh nghiệp. Hệ thống quy định và nội dung pháp luật về bảo toàn và thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Quá trình hình thành và phát triển của pháp luật về bảo toàn và thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ BẢO TOÀN VÀ THANH LÝ TÀI SẢN DOANH NGHIỆP TRONG THỦ TỤC PHÁ SẢN.

Thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn thực thi các quy định pháp luật về bảo toàn tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Xác định tài sản doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Các biện pháp bảo toàn tài sản doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn thi hành các quy định pháp luật về thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản.

Các trường hợp thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Trình tự thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Thẩm quyền thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Hậu quả pháp lý việc thanh lý tài sản trong thủ tục phá sản.

142 Kết luận Chương 2. PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ BẢO TOÀN VÀ THANH LÝ TÀI SẢN DOANH NGHIỆP TRONG THỦ TỤC PHÁ SẢN. Phương hướng hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về bảo toàn và thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo toàn và thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản.

Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo toàn tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thanh lý tài sản DN trong thủ tục phá sản. Các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về bảo toàn và thanh lý tài sản doanh nghiệp trong thủ tục phá sản. 174 Kết luận Chương 3.

181 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia là một trọng tâm ưu tiên của Chính phủ trong những năm qua. Một trong các chỉ số góp phần thể hiện năng lực cạnh tranh quốc gia là “Giải quyết phá sản DN”. Đây là chỉ số đo lường thời gian, chi phí và kết quả giải quyết phá sản của DN trong nước cũng như đo lường chất lượng của khuôn khổ pháp lý về phá sản DN.

Chỉ số này được đo lường, đánh giá, xếp hạng theo 2 nhóm tiêu chí: tỷ lệ thu hồi nợ trong giải quyết phá sản (chiếm 50%) và chất lượng của khuôn khổ pháp lý về phá sản DN (chiếm 50%). Theo Doing Business1, năm 2017, 2018, 2019, 2020 chỉ số Giải quyết phá sản DN của Việt Nam lần lượt là 125, 123, 133, 122 trên tổng số 190 nền kinh tế với thời gian 5 năm để giải quyết một vụ việc phá sản giá trị nhỏ (tương đương 5000 đô la Mỹ), chất lượng của khuôn khổ pháp lý về phá sản doanh nghiệp đạt 7,5/16 điểm. Theo Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 01/01/2021 về tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2021 thì một trong các mục tiêu cụ thể về cải thiện môi trường kinh doanh là “Nâng xếp hạng chỉ số Giải quyết phá sản DN (A10) lên 7 - 10 bậc”. Bên cạnh đó, Báo cáo số 1182-BC/BCSĐCP ngày 13/11/2019 của Ban Cán sự Đảng Chính phủ - Ban Chấp hành Trung ương tổng kết Nghị quyết số 48-NQ-TW đã nêu rõ một trong những nhu cầu, định hướng xây dựng, hoàn thiện và thi hành pháp luật giai đoạn 2021-2030, định hướng đến năm 2045 là “hoàn thiện pháp luật về hợp đồng, pháp luật về giải quyết tranh chấp và phá sản DN, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia”.

Để làm được điều này thì việc hoàn thiện pháp luật phá sản theo hướng nâng cao tỷ lệ thu hồi nợ cho chủ nợ và tiếp cận thêm những thông lệ quốc tế tốt về pháp luật phá sản là nhiệm vụ cần sớm thực hiện. 1 Báo cáo mức độ thuận lợi đối với hoạt động kinh doanh (gọi tắt là Báo cáo Môi trường kinh doanh (Doing Business) của Ngân hàng Thế giới là Báo cáo kết quả điều tra, khảo sát về các quy định dẫn tới thúc đẩy hoặc hạn chế hoạt động kinh doanh. Đây là báo cáo thường niên, được thực hiện hàng năm kể từ năm 2003. Báo cáo đưa ra bảng xếp hạng tổng hợp về môi trường kinh doanh dựa trên bộ chỉ số đánh giá về các quy định liên quan tới hoạt động của doanh nghiệp và về bảo vệ quyền sở hữu, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước.

Để thực hiện bảng xếp hạng này, Ngân hàng Thế giới tập hợp thông tin về những thay đổi trong khuôn khổ pháp lý, thủ tục hành chính và những trở ngại về kỹ thuật trong việc bắt đầu thành lập hoặc mở rộng hoạt động của một doanh nghiệp.