Luận án phạm vi xét xử phúc thẩm vụ án hình sự - Trần Đức Kiên, Học viện KHXH

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN ĐỨC KIÊN PHẠM VI XÉT XỬ PHÚC THẨM THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC ĐÀ NẴNG - 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN ĐỨC KIÊN PHẠM VI XÉT XỬ PHÚC THẨM THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự Mã số: 8.04 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TRẦN VĂN ĐỘ ĐÀ NẴNG - 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ Trần Đức Kiên luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ PHẠM VI XÉT XỬ PHÚC THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ. Lý luận về phạm vi xét xử phúc thẩm vụ án hình sự. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về phạm vi xét xử phúc thẩm vụ án hình sự.

Pháp luật tố tụng hình sự một số nước về phạm vi xét xử phúc thẩm. THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHẠM VI XÉT XỬ PHÚC THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG TỪ NĂM 2015 ĐẾN NĂM 2019. Khái quát về Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng. Kết quả thụ lý giải quyết phúc thẩm các vụ án hình sự tại Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng từ 2015 - 2019.

Đánh giá thực tiễn thực hiện phạm vi xét xử phúc thẩm vụ án hình sự tại Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng. YÊU CẦU VÀ CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN ĐÚNG PHẠM VI XÉT XỬ PHÚC THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ. Yêu cầu bảo đảm thực hiện đúng phạm vi xét xử phúc thẩm vụ án hình sự. Các giải pháp bảo đảm thực hiện đúng phạm vi xét xử phúc thẩm vụ án hình sự .71 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BA, QĐ : Bản án, quyết định BLDS : Bộ luật Dân sự BLHS : Bộ luật Hình sự BLTTHS : Bộ luật Tố tụng hình sự CTTP : Cấu thành tội phạm ĐCS : Đảng cộng sản KC : Kháng cáo KN : Kháng nghị LTTHS : Luật tố tụng hình sự NCTN : Người chưa thành niên NN : Nhà nước PL : Pháp luật PVXXPT : Phạm vi xét xử phúc thẩm TAND : Toà án nhân dân TACPT : Tòa án cấp phúc thẩm TANDCC : Tòa án nhân dân cấp cao TANDCT : Tòa án nhân dân cấp tỉnh TANDTC : Tòa án nhân dân tối cao THQCT : Thực hành quyền công tố TNHS : Trách nhiệm hình sự TP : Thẩm phán TKTA : Thư ký tòa án TTATXH : Trật tự an toàn xã hội VAHS : Vụ án hình sự VKSND : Viện kiểm sát nhân dân XHCN : Xã hội chủ nghĩa luan an XXPT : Xét xử phúc thẩm UBTVQH : Ủy ban thường vụ Quốc hội luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng Thống kê tổng số thụ lý, giải quyết xét xử phúc thẩm vụ án 2.

hình sự của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng giai đoạn 35 2015 - 2019 Thống kê kết quả xét xử phúc thẩm vụ án hình sự của Tòa án 2. 36 nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng giai đoạn từ năm 2015-2019 Thống kê số lượng kháng cáo, kháng nghị, kết quả xét xử 2. phúc thẩm VAHS của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng 38 giai đoạn từ năm 2015-2019 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Như đã biết, để giải quyết đúng vụ án hình sự và bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người của những người tham gia tố tụng, pháp luật tố tụng hình sự hiện hành quy định một VAHS được xét xử qua cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm (nguyên tắc hai cấp xét xử); ngoài ra, còn có thủ tục đặc biệt là giám đốc thẩm và tái thẩm.

Vì có sự phân cấp xét xử nên thẩm quyền, phạm vi của từng cấp xét xử cũng được quy định một cách khá cụ thể trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam. Với việc pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam quy định về hai cấp xét xử VAHS cũng đòi hỏi Đảng và Nhà nước phải tích cực nghiên cứu và đẩy mạnh công tác cải cách tư pháp, lấy trọng tâm là ngành Tòa án, trong đó tại Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX (năm 2000) của Đảng đã chỉ rõ: “Cải cách tổ chức, nâng cao chất lượng và hoạt động của các cơ quan tư pháp, nâng cao tinh thần trách nhiệm của cơ quan và cán bộ tư pháp. Sắp xếp lại hệ thống Tòa án nhân dân, phân định hợp lý thẩm quyền của Toà án các cấp” [4]. Ngày 28 tháng 5 năm 2015, sau khi Luật tổ chức TAND năm 2014 có hiệu lực, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Nghị quyết số 957/NQ-UBTVQH13, về việc thành lập 03 Tòa án nhân dân cấp cao, bao gồm: Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội (TANDCC 1), Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng (TANDCC 2), Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh (TANDCC 3) và theo quy định Tòa án nhân dân cấp cao là cơ quan xét xử cấp thứ 3 từ dưới lên trong hệ thống xét xử 4 cấp của ngành Tòa án Việt Nam.

TANDCC có thẩm quyền dưới TANDTC và trên TANDCT. Tòa án nhân dân cấp cao chính thức được thành lập và hoạt động từ ngày 01 tháng 6 năm 2015 [32]. Từ những phân tích nêu trên, học viên nhận thấy việc nghiên cứu phạm vi xét xử sơ thẩm và phúc thẩm của Tòa án nhân dân các cấp không chỉ đối với các vụ án hình sự, dân sự … có ý nghĩa hết sức to lớn về mặt lý luận và thực tiễn. Vì trong các Bộ luật tố tụng hiện nay nhà làm luật chỉ quy định về phạm vi xét xử phúc thẩm, nhưng lại chưa có Điều luật nào quy định về phạm vi xét xử sơ thẩm, cụ thể 1 luan an như tại Điều 345 BLTTHS Việt Nam năm 2015 quy định “Toà án cấp phúc thẩm xem xét phần nội dung của BA, QĐ bị KC, KN.

Nếu xét thấy cần thiết, có thể xem xét các phần khác của BA, QĐ không bị KC, KN” [27]. Tại sao những quy định về phạm vi xét xử phúc thẩm hình sự lại được luật hóa trong Điều 345 BLTTHS Việt Nam 2015 còn những quy định về phạm vi xét xử sơ thẩm lại không được luật hóa trong một Điều luật cụ thể, cũng giống như việc tại sao Tòa án nhân dân cấp quận, huyện, thành phố thuộc tỉnh lại chỉ được luật hình sự và luật tố tụng hình sự quy định xét xử sơ thẩm hình sự; Tòa án nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được xét xử sơ thẩm và phúc thẩm VAHS; Còn Tòa án nhân dân cấp cao lại chỉ được giới hạn phạm vi xét xử phúc thẩm VAHS theo quy định tại Điều 345 BLTTHS Việt Nam. Việc BLTTHS Việt Nam năm 2015 quy định như vậy thì trong quá trình thụ lý giải quyết các VAHS phúc thẩm của ngành Tòa án nói chung và của Tòa án nhân dân cấp cao trong việc áp dụng các quy định của pháp luật về phạm vi xét xử phúc thẩm VAHS đã và đang có những thuận lợi và khó khăn vướng mắc gì hay không? Chính vì vậy học viên lựa chọn Đề tài “Phạm vi xét xử phúc thẩm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng” làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành Luật hình sự và tố tụng hình sự. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Xét xử phúc thẩm hình sự là hoạt động xét xử của ngành Tòa án nhân dân nói chung, PVXXPT theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam luôn là đề tài nóng hổi, thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học.

Tuy nhiên, do các Tòa án nhân dân cấp cao mới được thành lập chưa lâu (năm 2015), nên trên thực tế có rất ít những đề tài khoa học nghiên cứu về Phạm vi xét xử phúc thẩm VAHS của Tòa án nhân dân cấp cao. Hoặc cũng có thể một phần do kiến thức và tầm hiểu biết còn hạn chế của học viên, nên khi viết đề tài này, học viên đã và mới chỉ nghiên cứu, tìm hiểu một số công trình đã được công bố như sau: - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ về: "Thực trạng hoạt động XXPT và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động XXPT của Tòa phúc thẩm 2 luan an TANDTC" của TANDTC, năm 2006 [35]. - Luận án tiến sĩ luật: “Nguyên tắc hai cấp xét xử trong tố tụng hình sự Việt Nam” của Vũ Gia Lâm, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, 2008 [18]. - Luận văn thạc sĩ luật học “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về THQCT và kiểm sát XXPT VAHS của VKSND”, của tác giả Nguyễn Thị Lan Hương, Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa luật năm 2012 [16].

- Luận văn thạc sĩ luật học “Xét xử phúc thẩm vụ án hình sự theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự”, của tác giả Nguyễn Thị Hồng Phương, Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa luật năm 2012 [20]. - Luận văn thạc sĩ luật học: “Thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân theo luật tố tụng hình sự Việt Nam trước yêu cầu cải cách tư pháp, trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn tỉnh Nam Định”, của tác giả Nguyễn Thị Bạch Tuyết, Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa luật năm 2014 [42]. - Luận văn thạc sĩ luật học: “Nguyên tắc hai cấp xét xử với việc bảo vệ quyền con người trong luật tố tụng hình sự Việt Nam, trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắk”, của tác giả Nguyễn Anh Thư, Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa luật năm 2015 [40]. - Luận văn thạc sĩ luật học: “Thẩm quyền của Hội đồng xét xử phúc thẩm đối với bản án sơ thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam”, của tác giả Vũ Thị Uyên, Học viện Khoa học xã hội năm 2016 [43].