Luận án thạc sĩ: Hoạt động chứng minh của luật sư giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại Phú Thọ - Nguyễn Thị Thu Phương

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ THU PHƯƠNG HOẠT ĐỘNG CHỨNG MINH CỦA LUẬT SƯ TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ TỪ THỰC TIỄN TỈNH PHÚ THỌ LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ HÀ NỘI, 2019 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ THU PHƯƠNG HOẠT ĐỘNG CHỨNG MINH CỦA LUẬT SƯ TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ TỪ THỰC TIỄN TỈNH PHÚ THỌ Ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự Mã số: 8380104 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS NGUYỄN VĂN HUYÊN HÀ NỘI, 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa công bố trong bất cứ công trình nào khác Hà Nội, ngày …tháng … năm 2019 Tác giả luận văn NGUYỄN THỊ THU PHƯƠNG luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCT Bộ Chính trị BLHS Bộ luật hình sự BLTTHS Bộ luật tố tụng hình sự BMNN Bộ máy Nhà nước BTP Bộ Tư pháp CBTGPL Cán bộ trợ giúp pháp lý CQĐT Cơ quan điều tra CTKGG Cải tạo không giam giữ ĐTV Điều tra viên GĐXXST Giai đoạn xét sử sơ thẩm KSV Kiểm sát viên LHP Luật hiến pháp LLS Luật luật sư LS Luật sư NN và PL Nhà nước và Pháp Luật NN Nhà nước PL Pháp luật PLTCLS Pháp lệnh tổ chức luật sư PTP Phòng tư pháp STP Sở tư pháp TAND Tòa án nhân dân TCTH Tù có thời hạn TP Thẩm phán VKSND Viện kiểm sát nhân dân XHCN Xã hội chủ nghĩa luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHỨNG MINH. Khái niệm hoạt động chứng minh của luật sư trong gđxxst.

Đặc điểm của hoạt động chứng minh của luật sư trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự. Các hoạt động chứng minh của luật sư trong gđxxst. QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG CHỨNG MINH CỦA LUẬT SƯ TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THẨM TẠI TỈNH PHÚ THỌ. Qui định của pháp luật về hoạt động chứng minh của luật sư trong giai đoạn xét xử sơ thẩm.

Thực tiễn hoạt động chứng minh của luật sư trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại tỉnh phú thọ. Kết quả và hạn chế hoạt động chứng minh của luật sư trước khi mở phiên tòa. Kết quả hoạt động chứng minh của luật sư tại phiên tòa. Nguyên nhân, những hạn chế, vướng mắc về hoạt động của chứng minh của luật sư trong giai đoạn xét xử sơ thẩm tại tỉnh phú thọ.

Một số quy định của Luật sư Quốc Tế…………………………………. YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG CHỨNG MINH CỦA LUẬT SƯ TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ. Yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động chứng minh của luật sư trong giai đoạn xét xử sơ thẩm .Các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động chứng minh của luật sư. Kết hợp việc tự quản của tổ chức xã hội nghề nghiệp luật sư với tăng cường quản lý nhà nước về luật sư .70 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

72 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Như chúng ta đã biết Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam quy định trình tự, thủ tục giải quyết một vụ án hình sự, trong đó giai đoạn xét xử sơ thẩm có vai trò rất quan trọng trong việc quyết định bị cáo có tội hay không có tội để áp dùng hình phạt với bị cáo. Trong giai đoạn đó, cùng với việc buộc tội của Viện kiểm sát, hoạt động bào chữa của Luật sư cũng được thực hiện. Trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, Đảng đã chủ trương thực hiện đồng bộ ba cuộc cải cách: Cải cách tư pháp, cải cách pháp luật, cải cách hành chính.

Trong đó cải cách tư pháp luôn được Đảng quan tâm chú trọng ngay từ những năm đầu của thế kỷ XXI, với Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ chính trị về “Một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới” đã đặc biệt quan tâm đến vai trò của Luật sư và đặt nhiệm vụ cho cơ quan tư pháp trong việc bảo đảm hoạt động của Luật sư trong tố tụng, Nghị quyết đã chỉ rõ: “… Nâng cao chất lượng công tố của Kiểm sát viên tại phiên Tòa, đảm bảo tranh tụng dân chủ với luật sư, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác… Các cơ quan tư pháp có trách nhiệm tạo điều kiện để luật sư tham gia vào quá trình tố tụng: tham gia hỏi cung bị can, nghiên cứu hồ sơ vụ án, tranh luận dân chủ tại phiên toà…”; Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 tiếp tục khẳng định: “… Nâng cao chất lượng tranh tụng tại các phiên Tòa xét xử, coi đây là khâu đột phá của hoạt động tư pháp … Đào tạo, phát triển đội ngũ luật sư đủ về số lượng, có phẩm chất chính trị, đạo đức, có trình độ chuyên môn. Hoàn thiện cơ chế để luật sư thực hiện tốt tranh tụng tại phiên Toà, đồng thời xác định rõ chế độ trách nhiệm đối với luật sư. Nhà nước tạo điều kiện về pháp lý để phát huy chế độ tự quản của luật sư đối với các tổ chức thành viên của mình”. 1 luan an Trên tinh thần cải cách tư pháp, trong những năm vừa qua các Cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Phú Thọ đã chủ động tạo điều kiện để Luật sư tham gia bào chữa trong vụ án hình sự từ giai đoạn điều tra; Hoạt động của Luật sư nói chung nhất là các hoạt động chứng minh nói riêng giúp cho người bị tạm giữ, người bị tình nghi (nghi phạm), bị can, bị hại, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự được bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo qui định của pháp luật.

Với sự tham gia tích cực của Luật sư trong các giai đoạn tố tụng hình sự đã bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp của thân chủ (bị can, bị hại …) và góp phần trong việc làm rõ sự thật khách quan của vụ án. Điều đó giúp cho việc điều tra, truy tố và xét xử được nhanh chóng, chính xác nâng cao hiệu quả công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm; tránh oan sai cho người vô tội, bỏ lọt tội phạm, góp phần giữ vững An ninh chính trị - Trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định cho sự phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế; xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ Quốc nói chung và an ninh trật tự của tỉnh Phú Thọ nói riêng. Mặc dù BLTTHS đã bổ sung nhiều quyền cho Luật sư nhưng trên thực tế trong quá trình tham gia giải quyết vụ án hình sự thì vị trí, vai trò và chức năng của Luật sư không phải lúc nào, giai đoạn nào Luật sư cũng được tạo điều kiện tốt nhất để thực hiện công việc của “Người bào chữa” trong tố tụng hình sự. Trong giai đoạn xét xử còn nhiều hiện tượng gây khó khăn, chưa tạo điều kiện cho luật sư nghiên cứu hồ sơ, chưa chấp nhận yêu cầu chính đáng của người bào chữa, vì thế ảnh hưởng nhiều đến hoạt động chứng minh từ thu thập đến đánh giá các tài liệu, chứng cứ chứng minh cho sự vô tội hoặc làm giảm nhẹ tội cho bị cáo.Trong thời gian qua tuy đã có một số công trình nghiên cứu về hoạt động trong TTHS nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện về hoạt động chứng minh của Luật sư trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự.

Do vậy việc nghiên cứu để tìm ra những ưu điểm, khuyết 2 luan an điểm, những tồn tại, hạn chế những nguyên nhân và những vướng mắc, khó khăn của Luật sư thực hiện hoạt động chứng minh trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự ở địa bàn tỉnh Phú Thọ là rất cần thiết. Với tất cả những ý nghĩa đã nêu ở trên, việc chọn đề tài “ Hoạt động chứng minh của luật sư trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự từ thực tiễn tỉnh Phú Thọ” làm Luận văn Thạc sĩ Luật học là cấp thiết và có ý nghĩa cả về lý luận cũng như thực tiễn. Tình hình nghiên cứu liên quan đề tài Trước năm 1988, hoạt động của Luật sư - Người bào chữa trong tố tụng hình sự gần như chưa được quan tâm, nghiên cứu. Phải đến khi Pháp lệnh tổ chức Luật sư năm 1987 và Bộ Luật tố tụng hình sự Việt Nam năm 1988 có hiệu lực thi hành thì mới có một số rất ít những công trình khoa học hay các bài viết, chuyên đề nghiên cứu của các nhà khoa học đề cập đến vấn đề này.

Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 và Luật Luật sư năm 2006 có hiệu lực thi hành, nhất là trong tiến trình cải cách tư pháp, thực tiễn đòi hỏi cần phải giải quyết, thì các vấn đề liên quan đến chức năng, nhiệm vụ, vai trò, hoạt động của Luật sư - Người bào chữa trong tố tụng hình sự mới được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu một cách toàn diện. Những vấn đề cơ bản về chứng minh, quá trình chứng minh được đề cập đến một số giáo trình tài liệu chuyên ngành như: Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam của trường Đại Học Luật, nhà xuất bản công an nhân dân …một số các công trình nghiên cứu về vị trí, chức năng, hoạt động, địa vị pháp lý, vai trò của Luật sư trong tố tụng hình sự nói chung và trong cụ thể từng giai đoạn tố tụng hình sự nói riêng có thể kể đến: - Đề tài nghiên cứu cấp trường năm 2003 “ Chứng cứ và chứng minh trong tố tụng hình sự - một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của trường đại học Luật do Thạc sĩ Bùi Kiên Điện chủ nhiệm đề tài. 3 luan an - Đề tài cấp Bộ năm 2005: “Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hành nghề luật sư trong điều kiện mới ở Việt Nam” do đồng chí Nguyễn Văn Thảo - Vụ trưởng Vụ Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp làm chủ nhiệm đề tài.