Luận án tiến sĩ luật học - Hoàn thiện tổ chức và hoạt động của các cơ quan chính quyền địa phương ở Việt Nam hiện nay

BỘ GIÁO DỤC VÀ ÀO TẠO BỘ T¯ PHÁP TRUONG ẠI HỌC LUẬT HÀ NOI * TRAN CÔNG DUNG HOAN THIEN TO CHUC VA HOAT DONG CUA CAC CO QUAN CHINH QUYEN DIA PHUONG O VIET NAM HIEN NAY Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hanh chính Mã số: 62 38 01 02 LUẬN ÁN TIEN SY LUAT HỌC Ng°ời h°ớng dẫn khoa học: PGS.TS BÙI XUÂN ỨC Hà Nội, nm 2016 LỜI CAM OAN Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả. Các kết quả và số liệu nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, ã °ợc các c¡ quan chức nng công bố. Những nội dung, luận iểm của luận án ch°a °ợc công bó trong bat cứ công trình nghiên cứu ộc lập nao. Tác giả luận án Trần Công Ding MỤC LỤC ÿ/I9027100 5.

Tính cấp thiết của ề tài. Mục dich và nhiệm vụ nghiÊn CUU. Ph°¡ng pháp nghiÊn CỨU. ối t°ợng và phạm vi nghiên cứu.-- -- 2 Sk+E+E£EE+EEEEEEEEEEEEEEEEEEEkrkerkerrrkd 5 5.

óng góp mới về khoa học của luận án .-----2- 2s 2+ +EE+E££E+EE+EeEE+ErEerxzrees 6 6. Kết cấu của luận Ani.eeecececccccecececssesesecesecscscscscecsescscscsescscscsesesescsvsvavsvavavevsvaveveveenees 7 Ch°¡ng 1. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU DE TÀI LUẬN ÁN. ánh giá tình hình nghiên cứu dé tài của luận án.

Sự kế thừa và phat trién những van ề nghiên cứu. C¡ sở lý luận và giả thuyết nghiên cứu. H°ớng nghiên cứu của luận ắn. C SỞ LÝ LUẬN VỀ TỎ CHỨC VÀ HOẠT ỘNG CUA CÁC C QUAN CHÍNH QUYEN DIA PH¯ NG.

Khái niệm, vi trí, tính chất của các c¡ quan chính quyền ịa ph°¡ng. Chức nng của các c¡ quan chính quyền ịa ph°¡ng. C¡ cau tổ chức của các c¡ quan chính quyền ịa ph°¡ng. Các tiêu chí ánh giá vê tô chức và hoạt ộng của các c¡ quan chính quyên ịa ph°¡ngg.----- ¿2 2+ E+SE+E£+E9EE+E£EESEEEESEE2EEEEEE521217157121 2121 ce.

59 Kết luận Ch°¡ng 2. xe 63 Ch°¡ng 3. THUC TRANG TO CHỨC VÀ HOẠT ỘNG CUA CÁC C QUAN CHÍNH QUYEN DIA PH¯ NG Ở VIỆT NAM HIEN NAY. Hệ thống các c¡ quan chính quyền ịa ph°¡ng Việt Nam trong lịch sử.

Tổ chức và hoạt ộng của Hội ồng nhân dân các cấp theo quy ịnh cura phap luat hién hank 0. Tổ chức va hoạt ộng của Uy ban nhân dân các cấp theo quy ịnh cua phap luat hién hank 2. ánh giá tô chức và hoạt ộng của các c¡ quan chính quyền ịa ph°¡ng ở Việt Nam hiỆn nay .-- c 1211332111131 1111111111 1111 0111 E1 ng rry Kết luận Ch°¡ng 3.--¿- -sSE SE SE EEE12EE1151111112111111111111.111111 1111111 xe Ch°¡ng 4. YÊU CAU, PH¯ NG H¯ỚNG VÀ GIẢI PHAP HOÀN THIỆN TÔ CHỨCVÀ HOẠT ỘNG CỦA CÁC C QUAN CHÍNH QUYEN DIA PH¯ NG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY.

Yêu cầu hoàn thiện tô chức và hoạt ộng của các c¡ quan chính quyền ịa ph°¡ng ở Việt Nam hiện nay. Ph°¡ng h°ớng hoàn thiện tô chức và hoạt ộng của các c¡ quan chính quyền ịa ph°¡ng ở Việt Nam hiện nayy. Giải pháp hoàn thiện tổ chức và hoạt ộng c¡ quan chính quyên ịa ph°¡ng ở Việt Nam hiện nay. Tiếp tục luật hóa sự phân ịnh thẩm quyên ối với các c¡ quan chính quyên ịa Dh°OWE.

Xây dựng c¡ chế liên kết vùng giữa các tỉnh, thành pho trực thuộc trung °¡ng và các ¡n vị hành chính — kinh tế ặc biệt. Tiếp tục xây dựng một mô hình các c¡ quan chính quyên ịa ph°¡ng ô thị nng ộng theo tinh thân của Hién pháp nm 2013. Hoàn thiện c¡ chế giám sát và phản biện xã hội ối với các c¡ quan chính quyên ịa ph° H. Tiếp tục xây dựng một thiết chế Hội ồng nhân dân J/78,/)01758,,2.

Tiiép tục hoàn thiện tổ chức và hoạt ộng cua Uy ban nhân dân các cấp Km Kết luận Ch°¡ng 4. - - 2 S52 +EEEE EEEEEE12111211111121111111111111111111111 111 1 xe KET LUẬN VA H¯ỚNG TIEP TỤC NGHIÊN CUU .-----2z52 CÁC CONG TRÌNH Ã CÔNG BỒ.-2- 52-52 22 1221221221221211211 212111 xe DANH MỤC CÁC CÂU HOI PHONG VAN CHUYEN GIA. TÀI LIEU THAM KHẢO.- - 22 £+5E+SE+EE+EE£2EEEEEEEESEEEEEEEEEEEEEEE7EEEEEerrree sILL]Sa DANH MỤC CÁC TỪ VIET TAT Chính quyền ịa ph°¡ng: CQDP Hội ồng nhân dân: HND Ủy ban nhân dân: UBND Ủy ban hành chính UBHC Ủy ban kháng chiến UBKC Ủy ban Th°ờng vụ Quốc hội: UBTVQH Xã hội chủ ngh)a: XHCN MỞ ẦU ề tài luận án của nghiên cứu sinh ã °ợc Hiệu tr°ởng Tr°ờng ại học luật Hà Nội ra Quyết ịnh số 49/QD-DHLHN-SDH ngày 10 tháng 01 nm 2012 về việc phê duyệt dé tài, cử cán bộ h°ớng dẫn nghiên cứu sinh Khoa XVII (2011-2015). Theo Quyết ịnh, ề tài của luận án thuộc chuyên ngành Luật Hiến pháp (mã số 62 38 10 01) nay ã °ợc iều chỉnh thành chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính (mã số 62 38 01 02).

Tính cấp thiết của ề tài Trong mọi quốc gia, van ề phân ịnh, phối hợp và kiêm soát quyền lực ở tất cả các c¡ quan của bộ máy nhà n°ớc phải luôn °ợc thực hiện một cách rõ ràng, hợp lý. Việc phân ịnh, phối hợp và kiểm soát quyền lực ó càng ặc biệt quan trọng h¡n nữa ối với hệ thống c¡ quan chính quyền ịa ph°¡ng bởi mọi chủ tr°¡ng, °ờng lối của ảng cầm quyên, chính sách, pháp luật của Nhà n°ớc và các quyền tự do, dân chủ của công dân ều °ợc trực tiếp thực thi ở hệ thống c¡ quan này. Do vậy, trong tất cả các cuộc cải cách hiến pháp, pháp luật, cải cách hành chính của mọi quốc gia, tổ chức va hoạt ộng của các c¡ quan CQDP luôn là van dé rất hệ trong, Hệ thống các c¡ quan chính quyền ịa ph°¡ng luôn °ợc ảng và Nhà n°ớc ta ặc biệt quan tâm trong quá trình xây dựng và vận hành bộ máy nhà n°ớc. C°¡ng l)nh Xây dựng ất n°ớc trong thời kỳ quá ộ lên Chủ ngh)a xã hội (Bồ sung, phát triển nm 2011) của ảng ã khng ịnh: “7ổ chức và hoạt ộng của bộ máy nhà n°ớc theo nguyên tắc tập trung dân chủ, có sự phân công phân cấp, dong thời ảm bảo sự chỉ dao thông nhất của Trung °¡ng”.

ây là nguyên tắc c¡ bản trong tô chức bộ máy nhà n°ớc của n°ớc Cộng hòa XHCN Việt Nam.Riêng về hệ thống các c¡ quan CQP, trong Kết luận về tổng kết việc thi hành Hiến pháp nm 1992 và những nội dung c¡ bản về sửa ổi Hiến pháp nm 1992 của Hội nghị lần thứ nm Ban Chấp hành Trung °¡ng Khóa XI ã nêu một cách cụ thé: Tiếp tuc nghiên cứu, dé xuất ph°¡ng dn quy ịnh về ¡n vị hành chính lãnh thổ, cấp hành chính và tổ chức chính quyển ịa ph°¡ng; quy ịnh những vấn ề có tính nguyên tắc về phân công, phân cấp giữa Trung °¡ng và ịa ph°¡ng; bảo dam sự chỉ dao thong nhất của Trung °¡ng, ồng thời phát huy vai trò, trách nhiệm của ịa ph°¡ng. Tinh thần này ã °ợc Hiến pháp nm 2013 thé chế hóa. Hiến pháp nm 2013 ã °ợc Quốc hội n°ớc Cộng hòa xã hội chủ ngh)a Việt Nam thông qua ngày 28 tháng 11 nm 2013 với những iểm sửa ổi quan trọng ở Ch°¡ng IX — ch°¡ng Chính quyền ịa ph°¡ng. Chế ịnh CQDP ã °ợc Hiến pháp mới quy ịnh với những nội dung mang tính khái quát, có nội hàm rộng h¡n, thuận lợi cho việc xây dựng ở Việt Nam một hệ thống các c¡ quan CQDP dân chủ, nng ộng.

Tuy nhiên, ngày 19/6/2015, Luật Tổ chức CQDP ã °ợc Quốc hội Khóa XIIL, Kỳ họp thứ 9 thông qua. Tinh thần của Luật là cham dứt các hoạt ộng thí iểm không tô chức HNDở các ¡n vị huyện, quận và ph°ờng, t6 chức và hoạt ộng của các c¡ quan CQP c¡ bản trở lại úng với mô hình của Luật Tổ chức HND và UBND nm 2003 ở tất cả các cấp ¡n vị hành chính. iều này thé hiện sự thận trọng của các nhà lập pháp Việt Nam trong giai oạn hiện nay, nh°ng qua ó cing phản ánh một thực trạng lúng túng, thiếu nhất quán trong vấn ề nhìn nhận, ánh giá về chính quyền ịa ph°¡ng. Những v°ớng mắc lý luận này khiến một số nội dung quy ịnh về tổ chức và hoạt ộng của các c¡ quan CQP trong Luật Tổ chức CQÐP nm 2015 ch°a thực sự thuyết phục.

Hon nữa, Luật Tổ chức CQDP hiện nay vẫn chỉ là một ạo luật khung, còn nhiều van ề tổ chức và hoạt ộng của các c¡ quan CQDP phải °ợc tiếp tục làm rõ, quy ịnh cụ thể bng các ạo luật chuyên ngành và các vn bản d°ới luật. Nghị quyết ại hội ảng toàn quốc lần thứ XII ã ịnh h°ớng cho việc xây dựng bộ máy CQDP hiện nay là: “Hoàn thiện chức nng, nhiệm vụ, tô chức bộ máy của CQDP gắn kết hữu c¡ với ôi mới tô chức và c¡ chế hoạt ộng của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị — xã hội ở các cấp”, “Hoàn thiện các mô hình tổ chức CQDP phù hợp với ặc iểm của nông thôn, ô thị, hải ảo, ¡n vị hành chính — kinh tế ặc biệt theo luật ịnh” Việc ổi mới, hoàn thiện về tổ chức và hoạt ộng của các c¡ quan CQDP trên thực tiễn luôn là một quá trình phức tạp, phụ thuộc vào nhiều iều kiện và yếu tố xã hội, ặc biệt là quyết tâm chính trị của ảng cầm quyền va su ồng thuận xã hội. Thế nh°ng, ây vẫn luôn là xu thế phát triển tất yếu của mọi nền hành chính hiện ại. Và, những tri thức khoa học, trong ó có tri thức khoa học luật hiến pháp sẽ dẫn °ờng cho quá trình chọn lựa cing nh° chuẩn bị các iều kiện dé xây dựng ở Việt Nam một hệ thống các c¡ quan CQDP hoàn thiện.

Từ lý do trên, nghiên cứu sinh chon vấn dé “Hoàn thiện tô chức và hoạt ộng của các c¡ quan chính quyên ịa ph°¡ng ở Việt Nam hiện nay ” làm ề tài nghiên cứu cho luận án tiên s) luật học của mình. Mục ích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.1- Mục dich nghiên cứu Trên c¡ sở nhận thức về những tính chất, chức nng nhiệm vụ, nguyên lý tổ chức và hoạt ộng của các c¡ quan CQDP, từ thực tiễn tổ chức và hoạt ộng của các c¡ quan CQDP ở Việt Nam, mục ích nghiên cứu của luận án là xác ịnh ph°¡ng h°ớng và °a ra các giải pháp nhằm hoàn thiện tô chức và hoạt ộng của thiết chế này ở Việt Nam hiện nay.2- Nhiệm vụ nghiên cứu Từ mục ích ặt ra nh° trên, luận án tập trung vào các nhiệm vụ chính sau ây: - Thứ nhất, Luận án phải nghiên cứu những van dé lý luận nh°: vị trí, vai trò chức nng, nhiệm vu của các c¡ quan CQDP trong bộ máy nhà n°ớc và nguyên lý xây dựng c¡ cấu tổ chức, ph°¡ng thức hoạt ộng của hệ thống c¡ quan CQDP trên c¡ sở tham khảo các mô hình CQDP trên thế giới.