Đào Thanh Huyền - Giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong ly hôn tại Hải Dương

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐÀO THANH HUYỀN GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÀI SẢN VỢ CHỒNG TRONG VỤ ÁN LY HÔN TỪ THỰC TIỄN XÉT XỬ CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TẠI TỈNH HẢI DƢƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Hà Nội, 2018 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐÀO THANH HUYỀN GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÀI SẢN VỢ CHỒNG TRONG VỤ ÁN LY HÔN TỪ THỰC TIỄN XÉT XỬ CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TẠI TỈNH HẢI DƢƠNG Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số:. 07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Đình Hảo Hà Nội, 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu ghi trong luận án là trung thực.Những kết luận khoa học của luận án chƣa từng công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày 09 tháng 8 năm 2018 Tác giả Đào Thanh Huyền LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện Luận án, tác giả đã nhận đƣợc sự động viên, khuyến khích và sự giúp đỡ nhiệt tình của quý Thầy giáo, Cô giáo, các cấp lãnh đạo, bạn bè đồng nghiệp và gia đình. Với tình cảm chân thành, tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến: - PGS.TS Trần Đình Hảo, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận án và xin cảm ơn tới cácThầy Cô PGS.TS Hà Thị Mai Hiên, PGS.TS Nguyễn Đức Minh, PGS.TS Ngô Thị Hƣờng, TS.

Nguyễn Văn Huân và các Thầy, Cô giáo. - Lãnh đạo Khoa Luật Kinh tế, Học viện Khoa học xã hội (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), quý Thầy Cô giáo đã dạy học lớp nghiên cứu sinh đợt 1 năm 2015, các phòng chuyên môn của Học viện Khoa học xã hội đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Mặc dù đã rất cố gắng, nhƣng chắc chắn luận án không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả rất mong nhận đƣợc sự đóng góp ý kiến chân thành của quý Thầy Cô giáo, các Nhà khoa học và các bạn đồng nghiệp để luận án này có giá trị thực tiễn.

Xin chân thành cảm ơn và xin kính chúc các Thầy Cô, bạn bè, đồng nghiệp luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành đạt. Hà Nội, ngày 09 tháng 8 năm 2018 Tác giả Đào Thanh Huyền DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BLDS : Bộ luật dân sự BLTTDS : Bộ Luật tố tụng dân sự HN&GĐ : Hôn nhân và Gia đình TAND : Tòa án nhân dân TANDTC : Tòa án nhân dân Tối cao HĐXX : Hội đồng xét xử NĐ- CP : Nghị định số / Nghị định của Chính phủ NQ –HĐTP- TANDTC : Nghị quyết số …/ Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao TTLT : Thông tƣ liên tịch PT : Phúc thẩm ST : Sơ thẩm XHCN : Xã hội chủ ngh a CĐTS : Chế độ tài sản TKHN : Thời kỳ hôn nhân MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết nghiên cứu. Giả thiết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu .20 Chƣơng 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÀI SẢN VỢ CHỒNG TRONG CÁC VỤ ÁN LY HÔN. Khái quát về tài sản chung của vợ chồng. Đặc điểm, ý ngh a của việc giải quyết tranh chấp tài sản của vợ chồng khi ly hôn.

Các nguyên tắc giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong các vụ án ly hôn. Nội dung điều chỉnh pháp luật, Thẩm quyền giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong các vụ án ly hôn. Pháp luật về căn cứ phân chia tài sản vợ chồng trong các vụ án ly hôn. Quy định của pháp luật tố tụng về trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong các vụ án ly hôn : .77 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÀI SẢN VỢ CHỒNG TRONG CÁC VỤ ÁN LY HÔN TỪ THỰC TIỄN XÉT XỬ CỦA TOÀ ÁN NHÂN DÂN TẠI TỈNH HẢI DƢƠNG.

Khái quát về thực trạng pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong các vụ án ly hôn trong cả nƣớc, và các yếu tố tác động đến việc giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong vụ án ly hôn. Các yếu tố tác động đến việc giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong vụ án ly hôn. Thực trạng thực hiện pháp luật giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong vụ án ly hôn từ thực tiễn xét xử của Toà án nhân dân tại tỉnh Hải Dƣơng .96 Chƣơng 4: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÀI SẢN VỢ CHỒNG TRONG CÁC VỤ ÁN LY HÔN. Định hƣớng hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong các vụ án ly hôn từ thực tiễn xét xử của Toà án nhân dân.

Giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong các vụ án ly hôn từ thực tiễn xét xử của Toà án nhân dân tại tỉnh Hải Dƣơng ………………131 4. Các giải pháp bảo đảm hiệu quả hoạt động áp dụng pháp luật. 148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ. 149 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Tính cấp thiết của đề tài nghi n cứu Cùng với tiến trình lịch sử, gia đình luôn đƣợc coi là nền tảng của xã hội Việt Nam, do đó gia đình đã sớm đƣợc tổ chức chặt chẽ và những quy định pháp luật về nó qua từng thời kỳ phát triển của đất nƣớc mang những nét chung nhất của lịch sử và thời đại. Nhận thức đƣợc vị thế gia đình trong xã hội, Đảng và Nhà nƣớc ta luôn quan tâm chú trọng đến việc xây dựng và giữ gìn gia đình yêm ấm, hòa thuận. Sự quan tâm đó đã đƣợc thể hiện qua việc ban hành các quy phạm pháp luật về Hôn nhân và Gia đình góp phần giúp cho sự tồn tại và phát triển của gia đình đi vào khuôn khổ và tạo tính bền vững trong quan hệ gia đình. chế độ tài sản của vợ chồng là một nội dung quan trọng của chế độ Hôn nhân và Gia đình Việt Nam mang những đặc điểm thể hiện sắc thái thuần túy của dân tộc Việt Nam.

Giải quyết tranh chấp tài sản chung vợ chồng khi ly hôn đƣợc thể hiện nhận thức một cách khoa học và khách quan hiện tƣợng ly hôn và chia tài sản của vợ chồng. Việc nhìn nhận hiện tƣợng ly hôn, chia tài sản vợ chồng nhƣ là một hiện tƣợng xã hội, nó thể hiện sự đổi mới về nhận thức của xã hội, đáp ứng yêu cầu công cuộc cải cách Tƣ pháp và đổi mới đất nƣớc. Nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trƣờng đang đòi hỏi phải có sự điều chỉnh phù hợp của pháp luật đối với chế định tài sản trong l nh vực Hôn nhân và Gia đình, đặc biệt là chế độ tài sản chung của vợ chồng cũng nhƣ việc giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng khi chấm dứt quan hệ hôn nhân, nhằm làm lành mạnh hóa các quan hệ xã hội, trong đó quan hệ Hôn nhân và Gia đình đƣợc đặc biệt chú trọng. Tài sản vợ chồng là một trong những nội dung quan trọng của Luật hôn nhân và Gia đình.

Sau khi kết hôn, tài sản chung đƣợc hình thành, các lợi ích và các quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt đối với khối tài sản này cũng vì thế mà hình thành. Do tài sản không chỉ gắn liền với những lợi ích thiết thực của hai bên mà còn liên quan đến ngƣời thứ ba, đặc biệt là khi vợ chồng tham gia vào các hoạt động kinh doanh thƣơng mại nên vấn đề này lúc nào cũng nảy sinh nhiều mâu thuẫn, đặc 1 biệt là sau khi vợ chồng ly hôn. Thực tiễn xét xử cho thấy, phần lớn các tranh chấp của vợ chồng có liên quan đến tài sản. Sự phức tạp trong việc xác định tài sản chung, tài sản riêng của vợ chồng cùng những hạn chế trong việc quy định về chế độ tài sản vợ chồng trong luật Dân sự, luật Hôn nhân và Gia đình nƣớc ta ngày càng trở nên bất cập.

Một mặt việc giải quyết các xung đột trên không thể đảm bảo đƣợc công bằng, bình đ ng giữa các chủ thể (ngƣời vợ thƣờng thiệt thòi về tài sản sau khi ly hôn). Mặt khác số lƣợng và độ phức tạp của các vụ việc liên quan đến tranh chấp tài sản vợ chồng ngày càng gia tăng gây khó khăn, tốn kém cho nghành Tƣ pháp. Tòa án với tƣ cách là cơ quan duy nhất trong hệ thống các cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền xét xử, có vai trò quan trong trong việc góp phần tuân thủ, chấp hành các quy định của pháp luật. Từ việc áp dụng các quy định của pháp luật trong công tác xét xử các vụ việc thuộc nhiệm vụ của mình, Tòa án góp phần tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật của Nhà nƣớc đến nhân dân.

Qua đó góp phần quan trọng đến công tác tổng kết thực tiễn, kinh nghiệm xét xử, tác động đến chất lƣợng công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của Tòa án nói riêng và Nhà nƣớc ta nói chung. Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014. Sau hơn 3 năm thi hành, Luật HN&GĐ đã góp phần quan trọng trong việc bảo vệ chế độ XHCN, tăng cƣờng pháp chế XHCN, bảo vệ lợi ích của Nhà nƣớc, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức. ảo đảm ổn định cuộc sống gia đình trong xã hội, phát huy truyền thống phong tục tập quán tốt đ p của dân tộc Việt Nam, nâng cao vai trò trách nhiệm của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong việc tôn trọng và chấp hành các quy định của pháp luật về Hôn nhân và Gia đình.

Trên thực tế, việc giải quyết tranh chấp tài sản của vợ chồng khi ly hôn là vấn đề nan giải và đầy phức tạp trong quá trình xét xử các vụ ly hôn. Các vụ án liên quan đến tài sản vợ chồng thƣờng kéo dài, để quá thời hạn xét xử, một số vụ án có những vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng tố tụng hoặc về nội dung dẫn đến hủy án, hoặc cải sửa án, có những vụ án phải qua nhiều cấp xét xử làm ảnh hƣởng đến quyền lợi của công dân.