Luận án: Dấu hiệu mang chức năng trong luật nhãn hiệu tại Hoa Kỳ, Châu Âu và Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI VƯƠNG THANH THÚY DẦU HIỆU MANG CHỨC NĂNG TRONG PHAP LUAT VE NHÃN HIỆU QUY ĐỊNH CUA PHAP LUAT VA THỤC TIEN ÁP DUNG TAI HOA KY, CHAU AU VA VIET NAM Chuyên ngành: Luật Quốc tế và Luật So sánh T'ˆ TRUNG TÂM THONG TIN THU VIỆN| TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUAT HÀ NỘI PHÒNG Đọc —_ ZL) 3 © | Người hướng dẫn khoa học: 1. Phùng Trung Tap HÀ NỘI - 2011 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận dn là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Vương Thanh Thúy Lời nói đầu Nhãn hiệu luôn đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự thành công và phát triển của mỗi doanh nghiệp. Do đó, việc lựa chọn những dấu hiệu độc đáo, mang tính phân biệt cao làm nhãn hiệu cho các sản phẩm của mình là một yêu cầu thiết yếu trong hoạt động thương mại của các doanh nghiệp. Có thé nói, đa số các nhãn hiệu gặt hái được nhiều thành công trên thị trường đã được các doanh nghiệp lựa chọn từ những dấu hiệu có giá trị. Tuy nhiên, nếu nhãn hiệu được bảo hộ từ những đối tượng có giá trị đặc biệt về kỹ thuật hoặc thâm mỹ, mang lại hiệu quả thực tế cho sự vận hành, sử dụng sản phẩm, có ý nghĩa thu hút sự chú ý va lựa chọn của người tiêu dùng thì việc bảo hộ của pháp luật đã đi ngược lại bản chất đích thực của nhãn hiệu.

Hậu quả lớn nhất của sự bảo hộ không phù hợp bản chất nhãn hiệu này chính là sự ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự phát triển lành mạnh của hoạt động cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trên thị trường. Để đảm bảo tính hợp lý và hợp pháp của quá trình thẩm định, bảo hộ đối với những đối tượng được đăng ký tại cơ quan Nhà nước có thâm quyền, chế định dấu hiệu mang chức năng cần được áp dụng trong pháp luật về nhãn hiệu. Vẫn đề dấu hiệu mang chức năng tuy đã được quy định và giải quyết trong hệ thống pháp luật và thực tiễn xét xử tại toà án các quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Châu Âu nhưng ngay tại các quốc gia, khu vực nêu trên, nội dung này vẫn thực sự là một chế định vô cùng phức tạp, còn gây nhiều tranh cãi và chứa đựng nhiều ý kiến trái ngược trong việc áp dụng và thực hiện trên thực tế. Tại Việt Nam, dấu hiệu mang chức năng là một vấn đề khá mới, chưa thu hút được sự quan tâm đúng mức từ phía các nhà lập pháp và trong các hoạt động thực thi pháp luật.

Chính vi vậy, thông qua kết quả nghiên cứu, luận án hướng tới hai mục tiêu cốt yếu sau: thứ nhất, khắc họa về cơ bản một bức tranh tổng thể, giúp người đọc Việt Nam có cái nhìn toàn diện và hệ thống về chế định dấu hiệu mang chức năng trong pháp luật về nhãn hiệu, trong đó, nền tảng lý luận và thực tiễn tại Hoa Kỳ và Châu Âu được lựa chọn là những kinh nghiệm cụ thé được trình bày trong luận án; thứ hai, đúc rút những đề xuất, kiến nghị, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam, dựa trên cơ sở kêt hợp những nội dung cơ bản của chê định dâu hiệu mang chức năng với các điêu kiện về kinh tế, xã hội, pháp luật của Việt Nam. Luận án này là kết quả nghiên cứu của tôi đã thực hiện trong giai đoạn từ đầu năm 2007 đến cuối năm 2010 tại Khoa Luật, Đại học Lund, Thụy Điển và Đại học Luật Hà Nội, Việt Nam trong chương trình đào tạo nghiên cứu sinh hợp tác giữa Khoa Luật, Đại học Lund, Thụy Điển với Đại học Luật Hà Nội và Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh. Để có được kết quả nghiên cứu này, ngoài các hoạt động nghiên cứu của cá nhân, tôi còn được may mắn tiếp nhận nhiều đóng góp, giúp đỡ, ủng hộ rất đáng quý từ phía các thầy cô giáo, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình. Trong suốt thời gian nghiên cứu, tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ quý báu từ GS Christina Moell, giáo viên hướng dẫn Thụy Điền của tôi.

Từ những lời khuyên, sự chi dẫn, trao đôi, khuyến khích và trợ giúp của cô, tôi không chỉ được nâng cao những kiến thức hữu ích phục vụ cho đề tài nghiên cứu của mình mà còn được tiếp thu nhiều kinh nghiệm, kiến thức thực tế rất có giá trị về nhân cách, cách sống và những giá trị nhân văn khác. Tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc tới GS Christina Moell, người đã, đang và sẽ luôn là cô giáo đáng kính của tôi. Tôi cũng xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Phùng Trung Tập, giáo viên hướng dẫn Việt Nam của tôi. Công trình nghiên cứu của tôi được may mắn tích luỹ nhiều kiến thức quý giá mà thầy đã tâm huyết truyền đạt thông qua những lời góp ý, sự chỉ bảo, sự trao đổi trong chuyên môn.

Hoạt động nghiên cứu của tôi sẽ rất khó khăn để hoàn thành nếu không nhận được sự giúp đỡ tận tâm và nhiệt thành của thầy. Trong quá trình thực hiện công việc nghiên cứu, tôi đã có cơ hội được học hỏi, tích luỹ nhiều kiến thức có giá trị tại nhiều cơ sở nghiên cứu, đào tạo trên thế giới. Tôi xin được bày tỏ lòng cảm ơn tới trường Đại học Luật Hà Nội khi đã tạo điều kiện cho tôi được tham gia chương trình có y nghĩa này. Tôi cũng xin được bày tỏ lòng cảm ơn tới dự án SIDA của Chính phủ Thụy Điển trong chương trình “Nâng cao giáo dục pháp luật tại Việt Nam” đã đưa đến cho tôi cơ hội rất có giá trị và đã tài trợ thiết thực về tài chính cho tôi trong suốt thời gian nghiên cứu.

Tôi xin được bày tỏ lòng cảm ơn tới các giáo sư, giảng viên, đồng nghiệp tại Bộ môn Luật Dân sự; Khoa Luật Dân sự; trường Đại học Luật Hà Nội tại Việt Nam; tại Khoa Luật trường Đại học Lund Thụy Điền và tại những cơ sở tôi đã thực hiện hoạt động nghiên cứu, cũng như bày tỏ lòng cảm ơn tới các bạn bè, những người đã giúp đỡ, hỗ trợ tôi trong suốt thời gian thực hiện luận án của mình. Tôi xin được đặc biệt cảm ơn PGS Bengt Lundell, người luôn nhiệt tình và tận tâm trong công tác điều phối chương trình, luôn trợ giúp và đem lại những điều kiện tốt nhất cho hoạt động nghiên cứu của các nghiên cứu sinh, trong đó có tôi. Hơn bốn năm thực hiện luận án là một chặng đường không ngắn và đầy ý nghĩa trong cuộc sống của tôi, tôi sẽ không bao giờ có khả năng hoàn thành được hoạt động nghiên cứu của mình nếu không nhận được những sự giúp đỡ, động viên về cả tinh than, vật chất cũng như những yêu thương và cảm thông không giới hạn của gia đình tôi. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn vô hạn tới những hy sinh và tình cảm của gia đình đã dành cho tôi.

Tôi mong muốn rằng kết quả nghiên cứu của mình chính là sự thể hiện lòng biết ơn cho những vất vả mà gia đình đã giúp tôi gánh vác trong suốt thời gian qua. Sự biết ơn này, tôi xin ghi nhớ suốt cuộc đời và là định hướng cho những phan dau, nỗ lực của chính mình trong thời gian tới. Tôi xin chân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp, xây dựng về nội dung của luận án. Mọi ý kiên về luận án xin gửi về địa chỉ mail thuyvuong79vahoo.

Vương Thanh Thúy Muc luc Mở đầu Chương I Khai quat chung 20 1.] Khái quát về lich sử phát triển của nhãn hiệu 21 1.2 Các văn bản quy định về nhãn hiệu 22 1.1 Một số Điều ước quốc tế 23 1.1 Công ước Paris 23 1.2 Thoa ước Madrid và Nghị định thư Madrid 24 1.3 Hiệp định TRIPS 25 1.2 Pháp luật về nhãn hiệu tại một số quốc gia 27 1.1 Tại Hoa Kỳ 27 1.2 Tại Châu Âu 29 1.3 Tại Việt Nam 33 1.3 Một số vấn đề cơ bản về nhãn hiệu 37 liêu Vai trò của nhãn hiệu 37 1.2 Điều kiện bảo hộ nhãn hiệu 41 1.3 Những loại dấu niệu có thể được bảo hộ nhãn hiệu 44 1.4 Giới thiệu về dấu hiéu mang chức năng trong pháp luật về 47 nhãn hiệu 1.1 Bối cảnh của vấn đề 47 1.2 Giao thoa (xung đột) giữa các quyền sở hữu trí tuệ 52 1.1 Van dé phát sinh a 1.2 Giải pháp có thé áp dụng 57 1.3 Nhận định ban đầu về dấu hiệu mang chức năng 65 1.1 Những dấu hiệu có khả năng mang chức năng 65 1.2 Khái quát về cơ sở lý luận hình thành các quy định về dấu 67 hiệu mang chức năng 1.3 Các loại dau hiệu mang chức năng 70 Chương II Quy định và những vấn đề thực tiễn của dấu hiệu mang chức ning trong pháp luật về nhãn hiệu tại Hoa Kỳ 2.1 Sự phát triển của vấn đề dấu hiệu mang chức năng trong pháp luật về nhãn hiệu tại Hoa Kỳ 2.1 Giai đoạn sơ khai 75 Bila Giai đoạn từ năm 1938 tới năm 1981 ia XÃ Đi Giai đoạn từ năm 1982 tới nay 8l Jud Dấu hiệu mang chức năng 86 Jobevd Dấu hiệu hữu ích 87 2.1 Cơ sở của dau hiệu hữu ích 87 2,2 .2 Xác định dấu hiệu hữu ích 94 bikie Dấu hiệu thâm mỹ 120 vee| Cơ sở của dấu hiệu thâm mỹ 121 A212 Xác định dấu hiệu thâm mỹ 123 22.23 Những quan điểm phản đối dau hiệu thấm mỹ 135 Chương III Quy định và những van đề thực tiễn của dau hiệu mang 144 chức năng trong pháp luật về nhãn hiệu tại Châu Âu 3.1 Khái quát một số văn bản pháp luật có liên quan đến van dé 145 dau hiệu mang chức năng 3.2 Dấu hiệu mang chức năng 154 3.1 Khái quát một số thuật ngữ 155 _ 3.2 Nội dung dấu hiệu mang chức năng 166 3.1 Cơ sở của quy định từ chối bảo hộ tại Điều 7(1)(e) ( hoặc lý 166 do cơ bản hình thành quy định về dấu hiệu mang chức năng tại Châu Âu) 3.2 Hình dạng cần thiết để đạt được một kết quả kỹ thuật (hoặc i7] dấu hiệu hữu ích tại Châu Âu) L0 AEAN, Hình dạng làm gia tăng giá trị đáng kế cho hàng hoá (hoặc 185 dấu hiệu thẩm mỹ tại Châu Âu) Chương IV Quy định và những van đề thực tiễn của dấu hiệu mang 197 chức năng trong pháp luật về nhãn hiệu tại Việt Nam 4.1 Quy định của pháp luật 198 | 4.