Luận án: Biện pháp hình sự phi hình phạt dưới góc độ so sánh luật - TS. Đỗ Thị Ánh Hồng

BỘ TƯ PHÁP BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐỖ THỊ ÁNH HỒNG CÁC BIỆN PHÁP HÌNH SỰ PHI HÌNH PHẠT DƯỚI GÓC ĐỘ SO SÁNH LUẬT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Hà Nội - 2023 BỘ TƯ PHÁP BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐỖ THỊ ÁNH HỒNG CÁC BIỆN PHÁP HÌNH SỰ PHI HÌNH PHẠT DƯỚI GÓC ĐỘ SO SÁNH LUẬT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Chuyên ngành: Luật Hình sự và tố tụng hình sự Mã số: 9380104 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Tuyết Mai 2. Đào Lệ Thu Hà Nội – 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu trong Luận án này chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Các số liệu được sử dụng trong Luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đúng theo quy định. Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của Luận án này. Tác giả luận án Đỗ Thị Ánh Hồng LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành Luận án này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến TS. Nguyễn Tuyết Mai và TS.

Đào Lệ Thu đã tận tình truyền đạt kiến thức và hướng dẫn tôi thực hiện Luận án. Tôi xin được gửi lời cảm ơn tới Khoa Pháp luật Hình sự, Phòng Đào tạo sau đại học, Viện Luật so sánh và Ban Giám hiệu Trường Đại học Luật Hà Nội đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành Luận án. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các nhà khoa học, các thầy cô giáo đã đóng góp ý kiến, giúp đỡ, động viên, khích lệ tôi trong quá trình thực hiện Luận án. Tôi xin cảm ơn gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã giúp đỡ, động viên tôi trong quá trình học tập và thực hiện Luận án này.

Tác giả luận án Đỗ Thị Ánh Hồng DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Bộ luật Hình sự : BLHS Bộ luật liên bang : BLLB Bồi thường thiệt hại : BTTH Biện pháp hình sự : BPHS Cơ quan điều tra : CQĐT Hình phạt : HP Liên Hợp quốc : LHQ Nghiên cứu sinh : NCS Người chưa thành niên : NCTN Nhà xuất bản : NXB Trách nhiệm hình sự : TNHS Viện Kiểm sát : VKS MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1 1. Lý do lựa chọn đề tài 1 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 5 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6 4.

Phương pháp luận, cách tiếp cận và các phương pháp nghiên cứu 7 5. Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu 10 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài luận án 11 7. Cấu trúc của luận án 12 PHẦN TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 13 1.

Tình hình nghiên cứu đề tài 13 1. Các công trình nghiên cứu khoa học trong nước 13 1. Những vấn đề lý luận về các biện pháp hình sự phi hình phạt trong các nghiên cứu trong nước 13 1. Những bình luận về thực trạng pháp luật liên quan đến các biện pháp hình sự phi hình phạt trong các nghiên cứu trong nước 16 1.

Những đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật liên quan đến các biện pháp hình sự phi hình phạt trong các nghiên cứu trong nước 19 1. Các công trình nghiên cứu khoa học ngoài nước 22 1. Những vấn đề lý luận về các biện pháp hình sự phi hình phạt trong các nghiên cứu ngoài nước 22 1. Những bình luận về thực trạng pháp luật liên quan đến các biện pháp hình sự phi hình phạt trong các nghiên cứu ngoài nước 25 1.

Những đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật liên quan đến các biện pháp hình sự phi hình phạt trong các nghiên cứu ngoài nước 28 2. Đánh giá tình hình nghiên cứu đề tài và những vấn đề luận án kế thừa, bổ sung và phát triển 32 2. Đánh giá tình hình nghiên cứu đề tài và những vấn đề luận án kế thừa 32 2. Những vấn đề luận án tiếp tục bổ sung, phát triển 35 Kết luận phần Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 36 PHẦN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 38 CHƯƠNG 1.

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÁC BIỆN PHÁP HÌNH SỰ PHI HÌNH PHẠT 38 1. Khái niệm biện pháp hình sự và biện pháp hình sự phi hình phạt 38 1. Khái niệm biện pháp hình sự 38 1. Khái niệm biện pháp hình sự phi hình phạt 43 1.

Hệ thống các biện pháp hình sự phi hình phạt 56 1. Khái niệm hệ thống các biện pháp hình sự phi hình phạt 56 1. Yêu cầu và nguyên tắc xây dựng hệ thống các biện pháp hình sự phi hình phạt 57 1. So sánh quan điểm về phân loại các biện pháp hình sự phi hình phạt 58 1.

So sánh quan điểm về các thành tố cơ bản của các biện pháp hình sự phi hình phạt 62 1. So sánh quan điểm về chủ thể áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 62 1. So sánh quan điểm về đối tượng bị áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 63 1. So sánh quan điểm về điều kiện áp dụng và nội dung của các biện pháp hình sự phi hình phạt 66 1.

Ý nghĩa của các biện pháp hình sự phi hình phạt 68 1. Ý nghĩa đối với đối tượng bị áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 69 1. Ý nghĩa đối với xã hội 70 1. Ý nghĩa đối với nền tư pháp hình sự 70 1.

Phân biệt các biện pháp hình sự phi hình phạt với hình phạt 72 1. Cơ sở của việc quy định các biện pháp hình sự phi hình phạt trong luật hình sự 76 1. Cơ sở thực tiễn 85 1. Các yếu tố tác động, chi phối việc xây dựng quy định về các biện pháp hình sự phi hình phạt 87 Kết luận Chương 1 91 CHƯƠNG 2.

CÁC BIỆN PHÁP HÌNH SỰ PHI HÌNH PHẠT TRONG LUẬT HÌNH SỰ MỘT SỐ QUỐC GIA 96 2. Các biện pháp hình sự phi hình phạt trong luật hình sự Đức 96 2. Định nghĩa pháp lý về biện pháp hình sự phi hình phạt 96 2. Về hệ thống các biện pháp hình sự phi hình phạt 97 2.

Về chủ thể áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 98 2. Về đối tượng bị áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 98 2. Về điều kiện áp dụng và nội dung của các biện pháp hình sự phi hình phạt100 2. Các biện pháp hình sự phi hình phạt trong luật hình sự Nga 113 2.

Định nghĩa pháp lý về biện pháp hình sự phi hình phạt 113 2. Về hệ thống các biện pháp hình sự phi hình phạt 114 2. Về chủ thể áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 115 2. Về đối tượng bị áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 115 2.

Về điều kiện áp dụng và nội dung của các biện pháp hình sự phi hình phạt 117 2. Các biện pháp hình sự phi hình phạt trong luật hình sự Hoa Kỳ 120 2. Định nghĩa pháp lý về biện pháp hình sự phi hình phạt 122 2. Về hệ thống các biện pháp hình sự phi hình phạt 122 2.

Về chủ thể áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 124 2. Về đối tượng bị áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 124 2. Về điều kiện áp dụng và nội dung của các biện pháp hình sự phi hình phạt 125 2. Các biện pháp hình sự phi hình phạt trong luật hình sự Thái Lan 132 2.

Định nghĩa pháp lý về biện pháp hình sự phi hình phạt 133 2. Về hệ thống các biện pháp hình sự phi hình phạt 133 2. Về chủ thể áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 133 2. Về đối tượng bị áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 134 2.

Về điều kiện áp dụng và nội dung của các biện pháp hình sự phi hình phạt 135 2. Các biện pháp hình sự phi hình phạt trong luật hình sự Việt Nam 139 2. Định nghĩa pháp lý về biện pháp hình sự phi hình phạt 140 2. Về hệ thống các biện pháp hình sự phi hình phạt 140 2.

Về chủ thể áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 142 2. Về đối tượng bị áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 143 2. Về điều kiện áp dụng và nội dung của các biện pháp hình sự phi hình phạt 144 Kết luận Chương 2 149 CHƯƠNG 3. SO SÁNH CÁC BIỆN PHÁP HÌNH SỰ PHI HÌNH PHẠT TRONG LUẬT HÌNH SỰ MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ NHỮNG ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 155 3.

So sánh các biện pháp hình sự phi hình phạt trong luật hình sự một số quốc gia 155 3. Định nghĩa pháp lý về biện pháp hình sự phi hình phạt 155 3. Về hệ thống các biện pháp hình sự phi hình phạt 156 3. Về chủ thể áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 161 3.

Về đối tượng bị áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 162 3. Về điều kiện áp dụng và nội dung của các biện pháp hình sự phi hình phạt 165 3. Những đề xuất hoàn thiện quy định về các biện pháp hình sự phi hình phạt trong luật hình sự Việt Nam 171 3. Những nguyên tắc định hướng việc đề xuất hoàn thiện quy định về các biện pháp hình sự phi hình phạt trong luật hình sự Việt Nam 171 3.

Những đề xuất cụ thể hoàn thiện quy định về các biện pháp hình sự phi hình phạt trong luật hình sự Việt Nam 174 3. Đề xuất bổ sung định nghĩa pháp lý về biện pháp hình sự phi hình phạt 174 3. Đề xuất hoàn thiện quy định về hệ thống các biện pháp hình sự phi hình phạt 175 3. Đề xuất hoàn thiện quy định về chủ thể áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 183 3.

Đề xuất hoàn thiện quy định về đối tượng bị áp dụng các biện pháp hình sự phi hình phạt 185 3. Đề xuất hoàn thiện quy định về điều kiện áp dụng và nội dung của các biện pháp hình sự phi hình phạt 187 Kết luận Chương 3 195 PHẦN KẾT LUẬN 197 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA NGHIÊN CỨU SINH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Hệ thống các biện pháp hình sự (BPHS) bao gồm hệ thống hình phạt (HP) và hệ thống các BPHS phi HP. Trong đó, các BPHS phi HP đóng vai trò quan trọng, được áp dụng độc lập với hình phạt hoặc áp dụng thay thế hay kèm theo hình phạt 1, góp phần phát huy tối đa mục đích phòng ngừa hành vi phạm tội.