Luận án: Ảnh hưởng tuổi cây, vị trí đến cấu tạo, tính chất Luồng (Dendrocalamus barbatus) - ĐH Lâm nghiệp

BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP & PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP NGUYỄN VIỆT HƯNG ẢNH HƯỞNG CỦA TUỔI CÂY, VỊ TRÍ TRÊN CÂY ĐẾN CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA LUỒNG (Dendrocalamus barbatus Hsueh et D. Li) LÀM CƠ SỞ ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG Ngành: Kỹ thuật Chế biến Lâm sản Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS. Phạm Văn Chương Hà Nội – 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án Tiến sỹ kỹ thuật: “Ảnh hưởng của tuổi cây, vị trí trên cây đến cấu tạo và tính chất của Luồng (Dendrocalamus barbatus Hsueh et D. Li) làm cơ sở định hướng sử dụng” mã số 9.01 là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án là hoàn toàn trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác dưới mọi hình thức. Tôi xin chịu trách nhiệm trước Hội đồng bảo vệ luận án Tiến sĩ về lời cam đoan của mình. Hà Nội, tháng năm 2022 Nghiên cứu sinh Nguyễn Việt Hưng Xác nhận duyệt luận án của người hướng dẫn Người Hướng dẫn GS. Phạm Văn Chương ii LỜI CẢM ƠN Nhân dịp hoàn thành luận án Tiến sĩ mang tên “Ảnh hưởng của tuổi cây, vị trí trên cây đến cấu tạo và tính chất của Luồng (Dendrocalamus barbatus Hsueh et D.

Li) làm cơ sở định hướng sử dụng” mã số 9.01, Tôi xin đặc biệt bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo hướng dẫn GS. Phạm Văn Chương đã tận tình hướng dẫn và cung cấp nhiều tài liệu có giá trị khoa học và thực tiễn để tôi hoàn thành Luận án. Tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn tới Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học, Viện Công nghiệp gỗ và Nội thất, Trung tâm Thí nghiệm và Phát triển công nghệ, Thư viện, các thầy, cô giáo Trường Đại học Lâm nghiệp đã tận tâm giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Ban chủ nhiệm khoa Lâm nghiệp và các thầy cô trong khoa Lâm nghiệp trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ cho tôi trong thời gian tôi thực hiện Luận án.

Tôi xin cảm ơn Viện nghiên cứu công nghiệp rừng, Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, Viện Lâm nghiệp và Phát triển bền vững – Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong thời gian tôi thực hiện Luận án. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng, lòng biết ơn tới toàn thể mọi người trong gia đình, đồng nghiệp, những người thân đã luôn động viên và tạo điều kiện thuận lợi về vật chất, tinh thần cho tôi trong suốt thời gian qua. Hà Nội, tháng năm 2022 Nghiên cứu sinh Nguyễn Việt Hưng iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii BẢNG CÁC CHỮ VIẾT TẮT.

vi DANH MỤC CÁC HÌNH. vii DANH MỤC CÁC BẢNG.x TRANG THÔNG TIN VỀ NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI VỀ MẶT HỌC THUẬT, LÝ LUẬN CỦA LUẬN ÁN. xii ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU.

Tổng quan về cây Luồng và khả năng sử dụng. Đặc điểm và phân bố của cây Luồng. Khái lược về sử dụng cây Tre nói chung và cây Luồng nói riêng. Nghiên cứu về biến động cấu tạo và tính chất của tre theo tuổi và vị trí trên thân cây và định hướng sử dụng.

Tình hình nghiên cứu ngoài nước. Tình hình nghiên cứu trong nước. Kết luận rút ra từ tổng quan. Kết luận từ các công trình liên.

Hướng nghiên cứu của luận án. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu của luận án. Phạm vi nghiên cứu của luận án.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Ý nghĩa nghiên cứu của luận án.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Nhứng đóng góp mới của luận án. 37 iv Chương 2.

NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp kế thừa.

Phương pháp thí nghiệm. Phương pháp phân tích số liêu. Lý thuyết về cấu tạo tre. Ảnh hưởng của một số yếu tố đến tính chất của tre.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Ảnh hưởng của tuổi cây và vị trí trên cây đến cấu tạo của Luồng. Ảnh hưởng của tuổi cây, vị trí trên thân cây đến độ dày thành Luồng. Ảnh hưởng của tuổi cây, vị trí trên thân cây đến sự sắp xếp và kích thước bó mạch của Luồng.

Ảnh hưởng của tuổi cây và vị trí trên thân cây đến hình thái sợi và độ dày vách tế bào sợi của Luồng. Ảnh hưởng của tuổi cây và vị trí trên thân cây đến thành phần hóa học của Luồng. Ảnh hưởng của tuổi cây và vị trí trên thân cây đến hàm lượng holo-cellulose của Luồng. Ảnh hưởng của tuổi cây và vị trí trên thân cây đến hàm lượng cellulose của Luồng.

Ảnh hưởng của tuổi cây và vị trí thân cây đến hàm lượng Lignin. Ảnh hưởng của tuổi cây, vị trí trên thân cây đến tính chất vật lý của Luồng. Ảnh hưởng của tuổi cây, vị trí trên cây đến khối lượng riêng. Ảnh hưởng của của tuổi cây, vị trí trên thân cây đến độ ẩm của Luồng 105 3.

Ảnh hưởng của tuổi cây và vị trí trên cây đến độ co rút của Luồng. Ảnh hưởng của tuổi cây, vị trí trên cây đến tính chất cơ học. Ảnh hưởng của tuổi cây, vị trí trên cây đến độ bền nén dọc thớ của Luồng. Ảnh hưởng của tuổi cây, vị trí trên cây đến độ bền uốn tĩnh (MOR) của Luồng 118 v 3.

Ảnh hưởng của tuổi cây, vị trí trên cây đến mô đun đàn hồi uốn tĩnh. Ảnh hưởng của tuổi cây và vị trí trên cây đến độ bền trượt dọc thớ. Định hướng khai thác và sử dụng cho từng cấp tuổi và vị trí trên cây. Định hướng về tuổi khai thác đối với Luồng.

Định hướng sử dụng đối với Luồng. 137 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 146 TÀI LIỆU THAM KHẢO.148 vi BẢNG CÁC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu Ý nghĩa Đơn vị ASTM American Society for Testing and Materials /Hiệp hội vật liệu và thử nghiệm Hoa Kỳ Btt Độ co rút tiếp tuyến % Btt Độ co rút xuyên tâm % Dv Mật độ bó mạch bó/mm 2 Lsợi Chiều dài sợi mm MOE Mô đun đàn hồi uốn tĩnh MPa MOR Độ bền uốn tĩnh MPa S Tỷ lệ diện tích bó mạch so với độ dày thành Luồng t Độ dày thành Luồng m TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam W Độ ẩm % WT Độ dày vách tế bào sợi µm y Khối lượng riêng cơ bản g/cm 3 12 Khối lượng riêng ở độ ẩm 12% g/cm 3 e Độ bền trượt dọc thớ MPa Độ bền nén dọc thớ MPa vii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Các bộ phận của cây tre được tận dụng để sản xuất các sản phẩm khác nhau.

Phân loại vị trí xác định các phần của cây luồng. Sự phát triển trồi của tre. Phương pháp xác định tuổi thân tre bằng cách đếm số lá sẹo trên cành. Thiết bị cắt, chụp tiêu bản xác định độ dày vách tế bào sợi.

Mẫu thử độ bền uốn tĩnh. Mẫu thử độ bền trượt dọc thớ. Hình ảnh cấu trúc mặt cắt ngang thân tre. Hình ảnh phóng đại của bó mạch.

Phân bố bó mạch trên mặtc cắt ngang. Vị trí đo chiều dày thành Luồng. Biểu đồ biến động độ dày thành Luồng theo cấp tuổi và vị trí. Sự sắp xếp và phân bố của bó mạch của Luồng tuổi 1.

Sự sắp xếp và phân bố của bó mạch của Luồng tuổi 2. Sự sắp xếp và phân bố của bó mạch của Luồng tuổi 3. Sự sắp xếp và phân bố của bó mạch của Luồng tuổi 4. Sự sắp xếp và phân bố của bó mạch của Luồng tuổi 5.

Biến động của mật độ bó mạch theo tuổi và vị trí khác nhau trên thân. Biến động số lượng bó mạch trên thành Luồng theo hướng xuyên tâm. Biến động kích thước bó mạch theo hướng xuyên tâm và tiếp tuyến. Sự sắp xếp các bó mạch trong thành Luồng ở các cấp tuổi.

Biểu đồ biến động kích thước bó mạch của Luồng. Tần suất của bó mạch theo cấp kích thước chiều xuyên tâm. Tần suất của bó mạch theo cấp kích thước chiều tiếp tuyến. Tỷ lệ diện tích trung bình bó mạch so với diện tích thành.

Biểu đồ biến động chiều dài sợi theo tuổi và vị trí trên thân cây. Biểu đồ tỷ lệ xuất hiện chiều dài sợi của Luồng tuổi 1. Biểu đồ tỷ lệ xuất hiện chiều dài sợi của Luồng tuổi 2. Biểu đồ tỷ lệ xuất hiện chiều dài sợi của Luồng tuổi 3.

Biểu đồ tỷ lệ xuất hiện chiều dài sợi của Luồng tuổi 4. Biểu đồ tỷ lệ xuất hiện chiều dài sợi của Luồng tuổi 5. Biểu đồ biến động đường kính sợi theo tuổi cây và vị trí trên thân cây. Biểu đồ biến động độ dày vách sợi theo tuổi cây và vị trí trên thân cây 88 Hình 3.

Cấu tạo hiển vi vách tế bào sợi luồng theo tuổi cây tại vị trí gốc. Cấu tạo hiển vi vách tế bào sợi luồng theo tuổi cây tại vị trí thân. Cấu tạo hiển vi vách tế bào sợi luồng theo tuổi cây tại vị trí ngọn. Biến động hàm lượng holo-cellulose theo tuổi và vị trí trên cây.

Biến động hàm lượng cellulose theo tuổi và vị trí trên cây của Luồng. Biến động hàm lượng Lignin theo tuổi và vị trí trên cây của Luồng. Biến động khối lượng riêng khô theo tuổi và vị trí trên cây. Biến động khối lượng riêng cơ bản theo tuổi và vị trí trên cây.

Biểu đồ tương quan giữa tỷ lệ diện tích bó mạch so với diện tích thành và khối lượng riêng khô. Biểu đồ tương quan giữa tỷ lệ diện tích bó mạch và khối lượng riêng cơ bản. Biểu đồ tương quan giữa mật độ bó mạch và khối lượng riêng khô. Biểu đồ tương quan giữa độ dày vách tế bào sợi và khối lượng riêng khô.

Biểu đồ tương quan giữa độ dày vách tế bào sợi và. Biểu đồ biến động độ ẩm của Luồng theo tuổi cây và vị trí trên cây. Biểu đồ tương quan tỷ lệ diện tích bó mạch và độ ẩm của Luồng. Biểu đồ tương quan độ dày vách tế bào sợi và độ ẩm theo tuổi cây.

Biến động độ co rút xuyên tâm theo tuổi và vị trí trên thân cây. Biến động độ co rút tiếp tuyến theo tuổi và vị trí trên thân cây. Biến động độ bền nén dọc thớ theo tuổi và vị trí trên cây. Biểu đồ tương quan giữa tỷ lệ diện tích bó mạch và độ bền nén dọc thớ.

Biểu đồ tương quan giữa khối lượng riêng và độ bền nén dọc thớ. Biểu đồ tương quan giữa độ dày vách tế bào sợi và độ bền nén dọc thớ theo tuổi cây.