Luận án tiến sĩ chính sách thị trường kéo thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ THÚY HIỀN CHÍNH SÁCH THỊ TRƢỜNG KÉO THÚC ĐẨY THƢƠNG MẠI HÓA KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Hà Nội - 2020 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ THÚY HIỀN CHÍNH SÁCH THỊ TRƢỜNG KÉO THÚC ĐẨY THƢƠNG MẠI HÓA KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ Mã số: Thí điểm LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Chủ tịch Hội đồng Ngƣời hƣớng dẫn khoa học PGS. Đào Thanh Trƣờng 1.TS Phạm Huy Tiến 2. Phạm Hồng Quất Hà Nội - 2020 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ Quản lý Khoa học và Công nghệ “Chính sách thị trường kéo thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai” là công trình do chính tôi nghiên cứu và thực hiện. Các tài liệu, số liệu, kết quả trích dẫn được sử dụng trong luận án là trung thực có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

Kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Thị Thúy Hiền TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Nghiên cứu sinh xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới hai Thầy hướng dẫn luận án: PGS. Phạm Huy Tiến và TS. Phạm Hồng Quất đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ nghiên cứu sinh trong suốt quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận án này.

Nghiên cứu sinh xin trân trọng cảm ơn PGS. Vũ Cao Đàm, PGS. Trần Văn Hải, PGS. Đào Thanh Trường và các thầy cô giáo Khoa Khoa học Quản lý, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã hỗ trợ, góp ý, và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành bản luận án này.

Nghiên cứu sinh cũng xin trân trọng cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã giúp đỡ, chia sẻ khó khăn, động viên Nghiên cứu sinh trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận án này. Mặc dù Nghiên cứu sinh đã có nhiều cố gắng, song bản luận án chắc chắn sẽ còn nhiều sai sót. Rất mong nhận được sự góp ý, đóng góp của các nhà khoa học, các đồng nghiệp và những người quan tâm để Nghiên cứu sinh nâng cao chất lượng luận án và hoàn thiện hơn nữa những nghiên cứu khoa học của mình. Trân trọng! Tác giả luận án Nguyễn Thị Thúy Hiền TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. 1 Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt. 4 Danh mục các bảng. 5 Danh mục các biểu đồ.

6 Danh mục các hình vẽ. 8 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Công trình nghiên cứu trong nước. Công trình nghiên cứu ngoài nước.

Những vấn đề đã được nghiên cứu. Những nội dung luận án cần tập trung nghiên cứu giải quyết. 42 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY THƢƠNG MẠI HÓA KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI. Một số khái niệm cơ bản.

Kết quả nghiên cứu và triển khai. Thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai. Các tổ chức trung gian của thị trường công nghệ. Chính sách khoa học và công nghệ và chính sách thị trường kéo.

Mối liên hệ giữa các khái niệm. Quan hệ giữa kết quả R&D và sản phẩm, hàng hóa (product) có tính đổi mới của doanh nghiệp. Vai trò cầu nối giữa cầu - cung của các thiết chế trung gian trong thị trường công nghệ. Quan hệ công nghệ đẩy - thị trường kéo trong thị trường công nghệ.

78 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khung chính sách quốc gia thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai. 79 Chƣơng 3: HIỆN TRẠNG CÁC CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY THƢƠNG MẠI HÓA KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Bối cảnh thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai tại Việt Nam.

Các chủ thể tham gia vào hoạt động thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai. Chính sách quốc gia thúc đẩy hoạt động thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai. Kết quả thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai. Rào cản đối với việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai.

Hệ thống chính sách thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai hiện hành. Hệ thống các văn bản pháp luật liên quan đến thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai. Các Chương trình, Đề án, Dự án thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai. Phân tích hệ thống chính sách hiện hành thúc đẩy thương mại hóa các kết quả R&D.

Chính sách đối với kết quả R&D cho thị trường công nghệ. Chính sách về thể chế hóa các giao dịch trong thị trường công nghệ. Chính sách hỗ trợ, ưu đãi cho các sản phẩm thương mại hóa từ kết quả R&D. Đánh giá hệ thống chính sách hiện hành đối với việc thúc đẩy thương mại hóa kết quả R&D.

132 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đánh giá hệ thống chính sách hiện hành liên quan đến kết quả R&D cho thị trường công nghệ. Đánh giá hệ thống chính sách hiện hành liên quan đến thể chế hóa các giao dịch trong thị trường công nghệ. Đánh giá chính sách hỗ trợ, ưu đãi cho các doanh nghiệp sử dụng sản phẩm thương mại hóa từ kết quả R&D.

138 Chƣơng 4: ĐỀ XUẤT CHÍNH SÁCH THỊ TRƢỜNG KÉO THÚC ĐẨY THƢƠNG MẠI HÓA KẾT QUẢ R&D Ở VIỆT NAM 143 4. Triết lý và hệ quan điểm hệ thống chính sách thị trường kéo thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai. Khung hệ thống chính sách thị trường kéo thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai. Thiết chế vĩ mô cho thị trường công nghệ.

Các kịch bản chính sách thị trường kéo thúc đẩy thương mại hóa kết quả R&D. Phân tích SWOT các kịch bản chính sách. Giải pháp thực hiện hệ thống chính sách thị trường kéo thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai. Các giải pháp đối với nhân lực khoa học và công nghệ và tổ chức chủ trì nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Các giải pháp đối với nhu cầu công nghệ. Các giải pháp liên quan đến định chế trung gian của thị trường công nghệ. 158 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 162 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

177 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT BIC : Trung tâm đổi mới sáng tạo doanh nghiệp CGCN : Chuyển giao công nghệ KH&CN : Khoa học và Công nghệ NSNN : Ngân sách nhà nước R&D : Nghiên cứu và triển khai SHTT : Sở hữu trí tuệ TLO : Văn phòng kết nối công nghệ TTO : Văn phòng chuyển giao công nghệ 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Phân tích kết quả nghiên cứu theo các giai đoạn nghiên cứu .2: So sánh hình thức thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai trực tiếp và gián tiếp .3: Đặc điểm các tổ chức trung gian cho hoạt động thương mại hóa kết quả nghiên cứu .1: Đầu tư từ Ngân sách nhà nước cho khoa học và công nghệ .2: Tỷ lệ chi cho nghiên cứu và triển khai theo GDP .3: Nhân lực nghiên cứu và triển khai (2011-2017) .4: Nhân lực R&D chia theo trình độ.5: Phỏng vấn mức độ quan tâm của chủ trì đề tài đến một số chính sách thúc đẩy thương mại hóa kết quả R&D .6: Tổng hợp kết quả các chương trình khoa học và công nghệ trọng điểm cấp nhà nước giai đoạn 2011-2015 (Chương trình KC.7: Bảng tổng hợp số lượng các công bố khoa học, sáng chế, giải pháp hữu ích của Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam giai đoạn 2012-2016.8: Bảng tổng hợp các hợp đồng nghiên cứu của Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam giai đoạn 2012 - 2016.9: Tổng hợp dự toán chi ngân sách nhà nước của Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam giai đoạn 2012 - 2016 .10: Nhân lực và kinh phí NSNN cho hoạt động ứng dụng công nghệ tại địa phương (2016-2018) .11: Thực hiện nhiệm vụ ứng dụng công nghệ tại địa phương (2016-2018).12: Công nghệ làm chủ và công nghệ có nhu cầu từ thị trường công nghệ tại địa phương (2016-2018).13: Hợp đồng dịch vụ tư vấn và chuyển giao công nghệ do hệ thống các trung tâm ứng dụng công nghệ tại địa phương thực hiện (2016-2018). 111 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Chi cho R&D theo thành phần kinh tế .2: Tổng chi quốc gia cho R&D của Việt Nam .3: Tỷ lệ doanh thu đầu tư cho nghiên cứu và triển khai tại các doanh nghiệp Đông Nam Á (2014-2017) .4: Cơ cấu tỷ lệ nhân lực R&D theo khu vực hoạt động (2017) .5: Số lượng người tham gia R&D trên một vạn dân của một số quốc gia và khu vực .6: Yếu tố tác động đến hoạt động thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai tại Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam .7: Các yếu tố cản trở thương mại hóa kết quả nghiên cứu. 113 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1.1: Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước liên quan đến chính sách thương mại hóa kết quả R&D .2: Tổng quan các công trình nghiên cứu ngoài nước liên quan đến chính sách thương mại hóa kết quả R&D .1: Quy trình hoạt động nghiên cứu và triển khai .2: Mô hình thung lũng chết .3: Từ ý tưởng đến các dự án thương mại hóa thành công .4: Sơ đồ “công nghệ đẩy” và “thị trường kéo” của Michael .5: Sơ đồ tương tác từng cặp giữa các yếu tố quan trọng cấu thành chính sách “thị trường kéo” của Janos Vecsenyi .6: Mối quan hệ của thị trường mua - bán kết quả nghiên cứu .7: Chuyển đổi một ý tưởng khoa học thành sản phẩm sử dụng công nghệ .8: Mô hình chính sách thị trường/nhu cầu kéo .9: Khung chính sách quốc gia thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai .1: Nguyên nhân các nhà khoa học chưa quan tâm cao đến các chính sách liên quan đến thúc đẩy thương mại hóa kết quả R&D.1: Khung chính sách thị trường kéo thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và triển khai. 145 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1.