Luận án: Đảng bộ Hải Phòng lãnh đạo kinh tế đối ngoại 1991-2010

Đầu thập niên 1990 đánh dấu thời kỳ chuyển đổi toàn cầu. Liên Xô tan rã, trật tự thế giới hai cực kết thúc. Việt Nam đối mặt nhiều thách thức kinh tế nghiêm trọng. Đảng Cộng sản Việt Nam quyết định đẩy mạnh đổi mới toàn diện. Chính sách mở cửa, hội nhập quốc tế được ưu tiên. Hải Phòng với vị trí cửa ngõ ra biển đón nhận cơ hội lớn. Thành phố cần chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung. Cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được áp dụng.

Đảng bộ Hải Phòng đóng vai trò lãnh đạo toàn diện. Hoạch định chủ trương phát triển kinh tế đối ngoại chiến lược. Ban chấp hành đảng bộ thành phố ban hành nhiều nghị quyết quan trọng. Chỉ đạo cụ thể các ngành, các cấp triển khai thực hiện. Giám sát, kiểm tra việc thực thi chính sách thường xuyên. Đội ngũ cán bộ được đào tạo nâng cao năng lực quản lý.

Đảng bộ xác định kinh tế đối ngoại là động lực tăng trưởng. Mục tiêu thu hút vốn đầu tư nước ngoài quy mô lớn. Phát triển xuất khẩu hàng hóa ra thị trường quốc tế. Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp địa phương. Xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế hiện đại. Tạo việc làm, nâng cao đời sống nhân dân thành phố.

Đảng bộ chỉ đạo cải cách mạnh mẽ hoạt động thương mại. Doanh nghiệp được quyền tự chủ trong xuất nhập khẩu. Cảng biển Hải Phòng đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất. Thủ tục hải quan được cải tiến, rút ngắn thời gian. Kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng ổn định qua các năm. Hàng hóa xuất khẩu đa dạng hóa chủng loại, thị trường. Nhập khẩu máy móc thiết bị phục vụ sản xuất tăng cao.

Chính sách ưu đãi đầu tư được ban hành linh hoạt. Quy hoạch khu công nghiệp, khu chế xuất cụ thể. Các dự án FDI Hải Phòng đầu tiên triển khai thành công. Nhà đầu tư nước ngoài đến từ nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ. Lĩnh vực sản xuất công nghiệp được ưu tiên thu hút. Vốn đầu tư nước ngoài đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Đảng bộ chú trọng chuyển giao công nghệ từ nước ngoài. Các chương trình hợp tác đào tạo nguồn nhân lực triển khai. Doanh nghiệp liên doanh góp phần nâng cao trình độ công nghệ. Dịch vụ quốc tế như logistics, vận tải biển phát triển. Hải Phòng dần trở thành trung tâm dịch vụ vùng Bắc Bộ.

Khu kinh tế ven biển Hải Phòng ra đời năm 2003. Quy hoạch tổng thể diện tích hàng chục nghìn hecta. Chính sách ưu đãi đặc biệt thu hút các dự án lớn. Kết cấu hạ tầng được đầu tư đồng bộ, hiện đại. Các khu công nghiệp trong khu kinh tế phát triển nhanh. Dự án FDI tập trung vào công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn.

Kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng hai con số hàng năm. Cơ cấu hàng xuất khẩu chuyển dịch tích cực. Hàng công nghiệp chế biến chiếm tỷ trọng ngày càng cao. Thị trường xuất khẩu mở rộng ra nhiều châu lục. Cảng biển Hải Phòng xử lý hàng triệu TEU container mỗi năm. Dịch vụ logistics phát triển đồng bộ với hoạt động cảng.

Hải Phòng tích cực tham gia các diễn đàn kinh tế khu vực. Hợp tác với các thành phố cảng ASEAN, châu Á. Thực hiện cam kết WTO về mở cửa thị trường. Cải cách thủ tục hành chính theo chuẩn quốc tế. Chỉ số năng lực cạnh tranh PCI của Hải Phòng cải thiện. Môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi cho doanh nghiệp.

Tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký tăng mạnh qua các năm. Các dự án FDI lớn từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore. Lĩnh vực điện tử, cơ khí, hóa chất thu hút nhiều đầu tư. Tỷ lệ giải ngân vốn FDI đạt mức cao so với cả nước. Doanh nghiệp FDI tạo việc làm cho hàng chục vạn lao động.

Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hàng chục tỷ USD năm 2010. Tốc độ tăng trưởng bình quân 20-25%/năm. Cảng biển Hải Phòng xử lý lượng hàng hóa khổng lồ. Hàng xuất khẩu chủ lực là dệt may, giày da, thủy sản. Nhập khẩu nguyên liệu, máy móc phục vụ sản xuất công nghiệp.

Kinh tế đối ngoại chiếm tỷ trọng lớn trong GRDP thành phố. Đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế cao. Ngân sách nhà nước thu từ hoạt động xuất nhập khẩu tăng. Chuyển giao công nghệ nâng cao trình độ sản xuất. Tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động. Hải Phòng khẳng định vị thế trung tâm kinh tế vùng Bắc Bộ.

Nghiên cứu kỹ lưỡng tình hình trong nước và quốc tế. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu của Hải Phòng. Xác định rõ lợi thế cạnh tranh của thành phố. Vị trí địa lý, cảng biển, nguồn nhân lực dồi dào. Dự báo xu hướng phát triển kinh tế toàn cầu. Đề ra chủ trương phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Kinh tế đối ngoại phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Không coi kinh tế đối ngoại là mục tiêu độc lập. Kết hợp phát triển công nghiệp với nông nghiệp, dịch vụ. Đảm bảo cân đối giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội. Chú trọng giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo.

Đào tạo cán bộ quản lý kinh tế có trình độ chuyên môn. Cử cán bộ đi học tập kinh nghiệm nước ngoài. Tuyển dụng nhân tài có năng lực, tâm huyết với công việc. Nâng cao năng lực ngoại ngữ, kỹ năng đàm phán quốc tế. Xây dựng đội ngũ lao động kỹ thuật lành nghề. Đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp FDI Hải Phòng.

Nhiều dự án FDI sử dụng công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm. Giá trị gia tăng thấp, chủ yếu là gia công đơn giản. Chuyển giao công nghệ từ doanh nghiệp FDI còn hạn chế. Liên kết với doanh nghiệp nội địa chưa chặt chẽ. Một số dự án kém hiệu quả, thua lỗ kéo dài.

Thủ tục hành chính còn phức tạp, mất nhiều thời gian. Cơ chế một cửa chưa thực sự hiệu quả tại một số nơi. Công tác thanh tra, kiểm tra dự án đầu tư chưa chặt chẽ. Xử lý vi phạm về môi trường còn lỏng lẻo. Phối hợp giữa các sở, ngành còn thiếu đồng bộ.

Không được hy sinh môi trường để thu hút đầu tư. Cần kiểm soát chặt chẽ công nghệ, quy trình sản xuất. Áp dụng tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt với dự án FDI. Tăng cường giám sát, xử lý nghiêm vi phạm môi trường. Phát triển bền vững là mục tiêu dài hạn của thành phố. Kinh tế phát triển phải đi đôi với bảo vệ môi trường sinh thái.