Quản lý danh mục cho vay tại Ngân hàng nông nghiệp Việt Nam

1 NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HỌC VIỆN NGÂN HÀNG NGUYỄN THÙY DƢƠNG QUẢN LÝ DANH MỤC CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, 2012 2 NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HỌC VIỆN NGÂN HÀNG NGUYỄN THÙY DƢƠNG QUẢN LÝ DANH MỤC CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính, Ngân hàng Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN KIM ANH 2. NGUYỄN DANH LƢƠNG Hà Nội, 2012 3 MỤC LỤC Tên tiêu đề Trang MỞ ĐẦU 1 CHƢƠNG 1 LUẬN CỨ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ DANH MỤC CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái quát về danh mục cho vay của ngân hàng thƣơng mại 6 1.

Hoạt động cho vay của ngân hàng thƣơng mại 6 1. Danh mục cho vay của ngân hàng thƣơng mại 6 1. Quản lý danh mục cho vay của ngân hàng thƣơng mại 12 1. Khái niệm quản lý danh mục cho vay 12 1.

Sự cần thiết thực hiện quản lý danh mục cho vay 14 1. Nguyên tắc quản lý danh mục cho vay 18 1. Mô hình tổ chức quản lý danh mục cho vay 19 1. Các phƣơng thức quản lý danh mục cho vay 22 1.

Nội dung quản lý danh mục cho vay của ngân hàng thƣơng mại 25 1. Các nhân tố ảnh hƣởng tới quản lý danh mục cho vay 55 1. Kinh nghiệm quản lý danh mục cho vay tại các Ngân hàng thƣơng mại 59 trên thế giới 1. Kinh nghiệm của các Ngân hàng Nhật bản 59 1.

Kinh nghiệm của CitiBank 60 1. Kinh nghiệm của ANZ 64 1. Bài học kinh nghiệm về quản lý danh mục cho vay đối với các ngân 65 hàng thƣơng mại Việt nam Tóm tắt chương 1 68 CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DANH MỤC CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM 2. Thực trạng danh mục cho vay của Ngân hàng nông nghiệp và phát 69 triển nông thôn Việt Nam 4 Tên tiêu đề Trang 2.

Đặc trƣng hoạt động tín dụng của Agribank 69 2. Khái quát hoạt động cho vay của Agribank 71 2. Thực trạng danh mục cho vay của Agribank 72 2. Quản lý danh mục cho vay tại Agribank 85 2.

Các quy định liên quan đến quản lý danh mục cho vay 85 2. Thực trạng quản lý danh mục cho vay tại Ngân hàng nông nghiệp 88 và phát triển nông thôn Việt nam 2. Đánh giá thực trạng quản lý danh mục cho vay tại Agribank 118 2. Kết quả đạt đƣợc 118 2.

Nguyên nhân của những tồn tại trên 123 Tóm tắt chương 2 130 CHƢƠNG 3 GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN QUẢN LÝ DANH MỤC CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM 3. Mục tiêu định hƣớng phát triển hoạt động cho vay và quản lý danh mục 128 cho vay của Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam.Giải pháp hoàn thiện quản lý danh mục cho vay tại Nông nghiệp và 134 phát triển nông thôn Việt Nam 3. Nhóm giải pháp hoàn thiện tổ chức và quy trình quản lý danh mục 134 cho vay 3. Nhóm giải pháp hoàn thiện điều kiện để đo lƣờng và điều chỉnh 144 danh mục cho vay.

Nhóm giải pháp khác 162 3. Kiến nghị với Nhà nƣớc và Chính Phủ. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam 178 Tóm tắt chương 3 186 KẾT LUẬN 187 5 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu Ý nghĩa Agribank Ngân hàng nông nghiệp và phát triển Nông thôn Việt Nam RRDM Rủi ro danh mục CIC Trung tâm thông tín dụng Ngân hàng Nhà nƣớc S&P Standard and Poor’s DN Doanh nghiệp NHNN Ngân hàng nhà nƣớc RRTD Rủi ro tín dụng TNHH Trách nhiệm hữu hạn TMCP Thƣơng mại cổ phần HĐQT Hội đồng quản trị WTO Tổ chức thƣơng mại Quốc Tế NHTM Ngân hàng thƣơng mại Mô hình 1 Mô hình Probit ƣớc lƣợng rủi ro của 1 khoản vay riêng lẻ Mô hình 2 Mô hình LS ƣớc lƣợng rủi ro của 1 danh mục cho vay MIS Hệ thống thông tin quản trị 6 DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ Số bảng, biểu Tên bảng, biểu đồ, đồ thị Trang đồ, đồ thị Các khoản cho vay theo mức độ tín nhiệm của S&P và Bảng 1.2 Mô tả biến ảnh hƣởng tới PD 35 So sánh phân bổ nguồn lực quản lý danh mục cho vay Bảng 1.3 54 giữa NHTM Việt nam và thế giới Bảng 1.4 Hệ thống xếp hạng tín dụng của CityBank 62 Bảng 1.5 ROE và RAROC đối với khoản vay của ANZ 65 Bảng 2.1 Dƣ nợ cho vay của Agribank 71 Bảng 2.2 Danh mục cho vay theo thời hạn vay của Agribank 73 Danh mục cho vay theo thành phần kinh tế của khách Bảng 2.4 Thành phần danh mục cho vay theo lĩnh vực ngành nghề 77 Bảng 2.5 Danh mục cho vay theo loại tiền của Agribank 78 Bảng 2.6 Danh mục cho vay theo vùng kinh tế của Agribank 79 Bảng 2.7 Tỷ lệ nợ xấu của Agribank 80 Bảng 2.8 Tỷ lệ nợ xấu cuối năm 2011 của một số ngân hàng 81 Bảng 2.9 Nợ xấu danh mục cho vay theo ngành kinh tế 82 Bảng 2.10 Nợ xấu danh mục cho vay theo đối tƣợng khách hàng 83 Bảng 2.11 Nợ xấu danh mục cho vay theo Vùng kinh tế 84 Bảng 2.12 Số lƣợng chi nhánh có tỷ lệ nợ xấu >5% tại Agribank 85 Bảng 2.13 Định nghĩa các biến trong mô hình probit 106 Bảng 2.14 Kết quả mô hình Panel Data Probit 108 Bảng 2.15 Định nghĩa các biến trong mô hình ƣớc lƣợng NPL 113 Bảng 2.16 Kết quả ƣớc lƣợng NPL (mô hình LS) 114 Bảng 3.1 Quy trình quản lý danh mục cho vay 141 7 Số bảng, biểu Tên bảng, biểu đồ, đồ thị Trang đồ, đồ thị Thị phần cho vay của các một số ngân hàng 6 tháng đầu Biểu đồ 2.1 72 năm 2011 Danh mục cho vay một số ngành, lĩnh vực kinh tế chủ Biểu đồ 2.3 Tỷ trọng PD trong danh mục cho vay nhận giá trị 0 và 1 107 Biểu đồ 2.4 Xu hƣớng của một số biến trong mô hình 2 114 Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa lợi nhuận và rủi ro 17 Sơ đồ 1.2 Chức năng các bộ phận 20 Sơ đồ 1.3 Mô hình quản lý danh mục cho vay 21 Sơ đồ 1.4 Các bƣớc tiến hành XHTD doanh nghiệp 32 Sơ đồ 1.5 Các biện pháp dịch chuyển rủi ro tín dụng 50 Sơ đồ 2.1 Bộ máy tổ chức quản lý danh mục cho vay của Agribank 88 Vị trí bộ phận chuyên trách quản lý danh mục cho vay tại Sơ đồ 3.2 Quy trình xây dựng cơ cấu danh mục cho vay 144 Sơ đồ 3.3 Mối liên hệ giữa các thông tin quản lý danh mục cho vay 156 Sơ đồ 3.4 Hệ thống thông tin cần thu thập 164 Sơ đồ 3.5 Hệ thống cảnh bảo sớm trong quản lý danh mục cho vay 167 8 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Số liệu trong Luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

Kết quả nghiên cứu do chính tôi thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của PGS. Nguyễn Kim Anh và TS. Nguyễn Danh Lƣơng. Hà Nội, ngày 20 tháng 2 năm 2012 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thùy Dương 9 MỞ ĐẦU 1.

Tính tất yếu của đề tài Cho vay là một hoạt động truyền thống và chủ yếu của các Ngân hàng thƣơng mại. Danh mục cho vay là tài sản chiếm tỷ trọng lớn nhất và là hoạt động mang lại thu nhập lớn nhất cho các Ngân hàng thƣơng mại. Tuy nhiên, cùng với lợi ích trên, danh mục cho vay luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro và có ảnh hƣởng rất lớn đến sự tồn tại và phát triển bền vững của một Ngân hàng. Cho dù với nguyên nhân nào, điều kiện cho vay nới lỏng, hệ thống quản lý rủi ro cho vay còn nghèo nàn, hay bất kỳ lý do nào khác, kinh nghiệm lịch sử cho thấy danh mục cho vay luôn là lý do chính dẫn tới sự thua lỗ và phá sản trong hoạt động kinh doanh của các Ngân hàng thƣơng mại.

Vì vậy, thực hiện quản lý danh mục cho vay sẽ là nền tảng cho sự phát triển an toàn và bền vững của một Ngân hàng thƣơng mại. Quản lý danh mục cho vay là tập hợp các bƣớc theo đó rủi ro đƣợc quan tâm và cụ thể hoá trong quy trình và chính sách tín dụng của Ngân hàng. Quản lý danh mục cho vay đảm bảo cân bằng tối ƣu giữa rủi ro và lợi nhuận, giữa tăng trƣởng hiện tại và phát triển bền vững, giữa mục tiêu ngắn hạn và dài hạn. Quản lý danh mục cho vay bao gồm quá trình đánh giá hệ thống quản lý ngân hàng về nhận định và kiểm soát rủi ro trong quy trình cho vay.

Quá trình đánh giá này chủ yếu tập trung hệ thống cảnh báo sớm về chất lƣợng khoản vay, từ đó phân loại rủi ro và thực hiện các biện pháp giải quyết kịp thời. Nội dung chủ yếu và quan trọng của quản lý danh mục cho vay là xác định và quản lý rủi ro của từng nhóm cho vay theo tiêu thức khách hàng, ngành nghề, thời hạn, phạm vi địa lý… Một hệ thống quản lý danh mục cho vay hoàn thiện trƣớc hết phải xem xét quản lý cho từng khoản vay riêng lẻ cụ thể là xem xét trên khía cạnh rủi ro của từng khoản vay, và nó có vai trò sống còn cho sự duy trì một khoản vay có chất lƣợng tốt. Vì vậy, rủi ro đƣợc nhấn mạnh khi ra quyết định một khoản cho vay và giám sát khách hàng sử dụng vốn vay là rất cần thiết. Với hệ thống thông tin và công nghệ ngày càng hiện đại sẽ mở cho các nhà quản trị ngân hàng một phƣơng pháp quản lý hiện đại hơn và hiệu quả hơn.

10 Bên cạnh việc đánh giá rủi ro cho các khoản cho vay riêng lẻ, hệ thống quản lý danh mục cho vay còn quan tâm đánh giá rủi ro cho nhóm cho vay và rủi ro cho cả danh mục cho vay của ngân hàng. Việc đánh giá các nhóm cho vay và rủi ro cho cả danh mục cho vay cho thấy, rủi ro mà ngân hàng sẽ phải gánh chịu có thể tăng gấp mấy lần nếu chỉ đánh giá một mình rủi ro của các khoản vay riêng lẻ, vì các khoản vay riêng lẻ, các nhóm vay đều có mối quan hệ với nhau trong danh mục cho vay. Quản lý danh mục cho vay toàn diện sẽ là một công cụ hữu hiệu nâng cao hiệu quả danh mục cho vay trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thƣơng mại.