Luận án tiến sĩ: Phát triển bền vững thị trường tiền tệ liên ngân hàng Việt Nam

Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ Nước VIỆT NAM HỌC VIỆN NGÂN HÀNG ĐỎ VĂN Độ PHÁT TRIẺN BÈN VŨNG • NAM THỊ• TRUỜNG TIÊN TỆ• LIÊN NGÂN HÀNG VIỆT TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUÔC TẾ Chuyên ngành: Kinh tế tài chính Ngân hàng Mã số : 62.01 HOC VIÊN NGẰN HÀNG TRUNG TẦM THÒNG TIN - THƯ VIÊN Số „LA 00240 _ LUẬN ÁN TIỀNSỸ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. Đỗ Thị Hồng Hạnh HÀ NỘI - 2012 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, đã được công bố theo qui định. Các kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực, khách quan và phù hợp với thực tế.

Tác giả Đỗ Văn Độ MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC BẢNG DANH MỤC Sơ ĐỒ VÀ BIẺƯ ĐỒ DANH MỤC ĐÒ THỊ DANH MỤC CÁC CHŨ VIÉT TẮT MỎ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: NHƯNG vấn đè lý luận cơ bản vè phát triền BÈN VỮNG THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ LIÊN NGÂN HÀNG. Tổng quan về thị trường tiền tệ liên ngân hàng. Khái niệm và đặc điểm của thị trường tiền tệ liên ngân hàng.

Các hình thức thể hiện của thị trường tiền tệ liên ngân hàng. Hoạt động của thị trường tiền tệ liên ngân hàng. Vai trò của thị trường tiền tệ liên ngân hàng. Phát triển bền vững thị trường tiền tệ liên ngân hàng.

Các chỉ tiêu phản ánh. Các điều kiện và nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của thị trường tiền tệ liên ngân hàng. Kinh nghiệm phát triển bền vững thị trường tiền tệ liên ngân hàng và bài học đối với Việt Nam. Thị trường tiền tệ liên ngân hàng của một số nước trên thế giới.

Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam. 80 KÉT LUẬN CHƯƠNG 1.82 CHƯƠNG 2: THỤC TRẠNG VÈ sự PHÁT TRIẺN BÈN VỮNG CỦA THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ LIÊN NGÂN HÀNG VIỆT NAM. Sự ra đòi của thị trường tiền tệ liên ngân hàng Việt Nam. Cơ sở pháp lý cho sự ra đời của thị trường tiền tệ liên ngân hàng Việt Nam.

Các loại thị trường liên ngân hàng Việt Nam. Các tổ chức tham gia vào hoạt động của thị trường liên ngân hàng Việt Nam 87 2. Thực trạng phát triển thị trường tiền tệ liên ngân hàng Việt Nam. Khái quát thị trường tiền tệ liên ngân hàng giai đoạn 1992-1998.

Thị trường tiền tệ liên ngân hàng Việt Nam từ năm 1999 đến nay. Đánh giá thực trạng phát triển bền vững thị trường tiền tệ liên ngân hàng Việt Nam. Những kết quả đạt được. Những hạn chế cần khắc phục.

Nguyên nhân của những hạn chế. 129 KÉT LUẬN CHƯƠNG 2. 133 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIẺN BỀN VŨNG THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ LIÊN NGÂN HÀNG VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUÓC TẾ. Định hướng phát triển thị trường tiền tệ liên ngân hàng Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế đến năm 2020.

Hội nhập quốc tế và yêu cầu phát triển bền vững thị trường tiền tệ liên ngân hàng Việt Nam. Định hướng phát triển thị trường tiền tệ liên ngân hàng Việt Nam đến 2020 140 3. Giải pháp phát triển bền vững thị trường tiền tệ Hên ngân hàng Việt Nam. Nâng cao năng lực quản lý và điều tiết của Ngân hàng nhà nước.

Cải thiện hoạt động và nâng cao năng lực của các thành viên - các tổ chức tín dụng tham gia thị trường tiền tệ liên ngân hàng. Hoàn thiện thể chế cho hoạt động của thị trường tiền tệ liên ngân hàng Việt Nam. Đổi mới cơ chế quản lý và điều tiết thị trường tiền tệ liên ngân hàng. Một số giải pháp khác.

Tăng cường quyền tự chủ và tính độc lập cho Ngân hàng nhà nước. Xúc tiến việc tái cơ cấu Hệ thống ngân hàng Việt Nam. Tái cơ cấu nền kinh tế, đẩy mạnh tiến trình cổ phần hoá các doanh nghiệp nhà nước. Xây dựng và luật hóa quy chế và các tiêu chuẩn về thông tin kinh tế.

Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp lý cho hoạt động của thị trường tiền tệ liên ngân hàng. Hỗ trợ các tổ chức tham gia thị trường tiền tệ ngân hàng quốc tế. 174 KÉT LUẬN CHƯƠNG 3. 176 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

182 DANH MỤC BẢNG Mục TT bảng Tiêu đề bảng Trang 2.1 Giao dịch liên ngân hàng theo loại hình giai đoạn 1999-2010 91 2.2 Giao dịch qua đêm trên Ti l l LNH Việt Nam năm 2010-2011 97 2.3 Diễn biến lãi suất giai đoạn 5/2008 - 12/2010 100 2.4 Các căn cứ pháp lý cho hoạt động thanh toán điện tử LNH 106 2.6 Một số quy định áp dụng trong ngành ngân hàng 2010-2011 110 2.7 Doanh số giao dịch liên ngân hàng của một số ngân hàng 113 2.8 Số dư giao dịch liên ngân hàng tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh 116 2.9 Hệ số CAR của một số ngân hàng Việt Nam 2005-2010 117 2.10 Các nghiệp vụ trên TTTTLNH giai đoạn 1999-2010 120 DANH MỤC SO ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ Mục TT SO’, biểu đồ Tiêu đề SO’ đồ, biếu đồ Trang 1.1 Quy trình hoạt của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng 21 3.1 Mô hình tổ chức của Vụ quản lý và phát triển thị 158 trường tiền tệ liên ngân hàng Việt Nam 1.1 Sự thay đổi cấu trúc thanh khoản trên thị trường liên 71 ngân hàng khu vực Euro 1.2 Thang lãi suất của NHTƯ Châu Âu 72 2.1 Giao dịch ngoại tệ so với tổng doanh số giao dịch 94 liên ngân hàng 2.2 Cơ cấu giao dịch của thị trường theo kỳ hạn (Tt) giai 96 đoạn 2009-2010 2.3 Số lượng NHTM trên thị trường giai đoạn 2006-2010 98 2.4 Lãi suất VNĐ bình quân tháng giai đoạn 2007-2010 103 2.5 Lãi suất USD bình quân tháng giai đoạn 2007-2010 105 2.6 Các ngân hàng có vốn điều lệ năm 2010 trên 5000 109 tỷ ở Việt Nam 2.7 Tỷ trọng giao dịch bằng VNĐ theo hình thức TCTD 112 năm 2009 2.8 Doanh số giao dịch liên ngân hàng tại HN và TP 115 HCM năm 2010 2.9 Tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng huy động vốn 117 giai đoạn 2000-2010 2.10 Tỷ lệ nợ xấu hệ thống ngân hàng Việt Nam giai 118 đoạn 2002-T6/2011 DANH MỤC ĐỒ THỊ Mục TT đồ thị Tiêu đề đồ thị Trang 1.1 Sự thay đổi của các lãi suất cơ bản ở Anh từ 1973 đến nay 62 1.2 Tỷ trọng (%) của ngân hàng nội địa so với tổng giao dịch 63 toàn thị trường liên ngân hàng 2.1 Giao dịch liên ngân hàng so với quy mô cấp tín dụng giai 93 đoạn 1999-2010 2.2 Biến động lãi suất trên thị trường liên ngân hàng 102 2008-2010 2.3 Tăng trưởng tín dụng, huy động vốn và GDP giai đoạn 118 2000-2010 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nguyên nghĩa - CNNHNN Chi nhánh ngân hàng nước ngoài - FED Cục dự trữ liên bang Mỹ - LSCB Lãi suất cơ bản - LSLNH Lãi suât liên ngân hàng - ECB Ngân hàng chung châu Âu - BIDV Ngân Hàng Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam - NHNN Ngân hàng Nhà nước - VBARD Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam - ADB Ngân hàng phát triển Châu Á - MB Ngân hàng Quân đội - VIB Ngân hàng quốc tế - WB Ngân hàng thế giới - NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần - ACB Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu - CTG (trước là Ngân hàng Thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam (trước VTETINBANK) là Ngân hàng Công thương Việt Nam) - VCB (trước là Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam Vietcombank) (trước là ngân hàng Ngoại thương Việt Nam) - Habubank Ngân hàng thương mại cô phân Nhà Hà nội - STB Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín - EIB Ngân hàng Thương mại cổ phần Xuất nhập khẩu Việt Nam - SEAB Ngân hàng Thương mại cổ phần Đông Nam Ả - SMB Ngân Hàng Thương mại cổ phần Hàng Hải - SHB Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội - NHTƯ Ngân hàng trung ương - IMF Quỹ tiền tệ quốc tế - USD Đô la Mỹ - TCTC Tổ chức tài chính - NVTTM Nghiệp vụ thị trường mở - TCTD Tổ chức tín dụng - 1T1TLNH Thị trường tiền tệ liên ngân hàng MỞ ĐẦƯ 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Thị trường tiền tệ liên ngân hàng được hiểu là nơi mua bán vốn giữa các tổ chức tín dụng (TCTD) như các ngân hàng thương mại (NHTM), các tổ chức tài chính (TCTC) phi ngân hàng với nhau và với ngân hàng trung ương (NHTƯ) nhăm đảm bảo khả năng thanh khoản, dự trữ bắt buộc và tranh thủ nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của chính các TCTD để kinh doanh. Xét về bản chất, thị trường tiền tệ liên ngân hàng là thị trường bán buôn giữa các trung gian tài chính; nó có ảnh hưởng quyết định đến hoạt động của hệ thống tài chính của mỗi quốc gia và thậm chí trên phạm vi toàn cầu. Lãi suất và lượng giao dịch trên thị trường tiền tệ liên ngân hàng là cơ sở và quyết định đến lãi suất và khối lượng vốn tín dụng mà các NHTM cung ứng cho nền kinh tế, do vậy, sẽ quyết định đến tổng khối lượng vốn đầu tư, tác động đến thu nhập, sự ổn định và tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế.

Chính vì vậy, sự phát triển ổn định của thị trường tiền tệ liên ngân hàng là điều có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Ở các nước kinh tế thị trường phát triển như các nước Tây Âu, Bắc Mỹ, Nhật Bản và gần đây là ở các nước thị trường mới nổi, thị trường tiền tệ liên ngân hàng luôn được chú trọng và giám sát chặt chẽ để được phát triển một cách bền vững. Trên thực tế, sự ổn định và phát triển của thị trường tiền tệ liên ngân hàng được các quốc gia này xác định như một chiến lược phát triển tài chính, thúc đấy sự on định và phát triển của nền kinh tế. Trái lại, những yếu kém trong quản lý, giám sát và điều tiết thị trường ở nhiều nước trên thế giới mà điển hình là Mê-hi-cô, Ac-hen-ti- na, v.

vào đầu những năm 1980 và 1990, Thái-lan và các nước Đông Nam Á vào năm 1997, và gần đây nhất là ở Hoa Kỳ năm 2007-2009, đã dẫn đến hậu quả là khủng hoảng tài chính, suy thoái và khủng hoảng kinh tế. Nhận thức vai trò quan trọng và ý nghĩa của thị trường tiền tệ liên ngân hàng, ngày 10/7/1993, Thống đốc NHNN Việt Nam đã ký Quyết định số 132/QĐ-NH14 thành lập thị trường tiền tệ liên ngân hàng. Trong suốt thời gian qua, thị trường tiền tệ liên ngân hàng là kênh huy động vốn khá hiệu quả, đảm bảo tính thanh khoản, 2 nhu cầu dự trữ bắt buộc và cũng là nơi đem lại thu nhập cho các NHTM Việt Nam.