Luận án phát triển các hình thức tín dụng ngân hàng thương mại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN =. KEK —————— NGUYỄN KIM ANH GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÁC HÌNH THỨC TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Lưu thông tiền tệ và tín dụng Mã số : 5.09 LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.PGS - TS Phạm Ngọc Phong 2.PGS -TS Nguyễn Dué HỌC VIỆN NGÂN HÀNG TRUNG TÂM THÔNG TIN - THU VIEN THU VIEN eeee HA NOI - 2003 LỜI CAM ĐOAN “Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các dữ liệu nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Kim Anh MỤC LỤC LOL NOL AAU.

ccccccccccosecsecccsecccssesecscsecessessescssesessesecvesesecscsscsessssessesessesssassesecsesscsssscsesecescasereeveeve | - Chương I: NHTM VA CÁC HÌNH THỨC TÍN DUNG CUA NHTM TRONG NỀN - _ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG .e, ee ey Se Tem 4 _11-NHTM và các nghiệp vụ cơ bản của NHTM trong nên kinh tế thị trường.1-NHTM và đặc trưng hoạt động của NHTM.a a KS, Ons Su: TM+ _ 1.2 - Các nghiệp vụ cơ bản của NHTM.2- Tin dung và các hình thức tín dung của NHTM.1 — Tín dụng và vai trò của tin dụng ngân hàng.2 — Các hình thức tin dụng của NHTM.1 - Chiết khấu thuongphi@teesccccsssccssccscsssssssssssssssscessssssssssssssssssssssesssansnansnssessenssen 17 1.2 = Thẻ tin dụng.3 - Cho thuê tài chính.HàG TãNh Netty HÀNG seusndễ giải sslbsknausonsdaisanssdlinglisanEsie lẢsspilxed,sbrdfStBaslasiEbsaoksega 53: ~ 1.3 — Sự cần thiết của việc phát triển các hình thức tín dụng đối với các NHTM Việt nam.3 - Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển các hình thức tín dụng ngân hàng.1- Các nhân tố chủ QUAL sein sssssssinenscbeesecsanesnsnepc 17.2- Nhân tố khách quan.4 — Bài học kinh nghiệm trong việc phát triển các hình thức tín dụng của NHTM ở một SỐ HƯỚC. Kết luận"chương đưngngostnuiesvrleonesnsasessyasooonniliÖdkoeumeodsaassnlrpwosgrrsei08x8gLErsveoreassbsslidrsoil 70 NAM sosssnnnsunnnnnnunuinnninnnnnnnnne ~ sige gì4:G8i-nultp TH tp deed ea eed copa 71 2.1-Khái quát \về hoạt động của hệ thống NHTM Việt Nam.2:-Thuc trang các hình thức tín dụng của các NHTM Việt nam.1 Thực trang hoat động chiết khấu. ee SN N NORontgsyaslL3seslgipis.2 Thực trang hoạt động phát hành va thanhtoán thé tin dung của các NHTM Viét nam." Thực trang hoạt động CTTC'tai các NHTM Việt nam ipnisici.4 Thực trạng hoạt động Bảo lãnh tại các NHTM Việt nam.-- 2 115 23 Đánh giá về hoạt động của các hình thức tin dụng tai các NHTM Việt nam.1 g0 Se SNL RE1.2 — Một số tồn tại và nguyên nhân. | _ Kết luận chương ÏI.sro sauar‘rdctvenazn stotxe 15] Chương II: GIẢI PHAP NHAM PHÁT TRIỂN CÁC HINH THỨC TÍN DỤNG CUA © CÁC NHTM VIỆT NAM.1- Định hướng phát triển hoạt động tín dụng của các NHTM ở nước tR.2- Giải pháp phát triển các hình thức tín dụng của các NHTM Việt nam.1 Những giải pháp chung .2 Những giải pháp cụ thể tương ứng với mỗi Hi CH (HH (ỰN,.3 - Một số kiến nghị nhằm phát triển các hình thức tín dụng của các NHTM Việt nam.3:1 Kiến nghị đối với nhà nước.2 Kiến nghị đối với Ngân hàng nhà nước.

00-5 187 Kết luận chương ÏÏI.-2- 222 S22 ©VE+822ES+zCEE+EeeEEEEEeverrresorrreerrrk LÀN LAN TT 191 Tiết INDite Xe 0v Detglgndytetiasrea xasliôsisiiln ee Le ne eee 193 Tài liệu tham khảo. deedermperade ven 195 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ACB Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu ATM Máy rút tiền tự động( Automatic Teller Machine) BIN © Mã số ngân hang( Bank Identify Number ) CSCNT _ Cơ sở chấp nhận thé CTTC Cho thué tai chinh DN Doanh nghiệp _. DNNN ˆ Doanh nghiệp Nhà nước _EDC/CAT : _ Máy thanh toán thẻ ( máy cà thẻ ) điện tử L/C Thu tín dung (Letter Credit) Ngân hang Nhà nước - NHNT Ngân hàng ngoại thương. _NHNTVN Ngân hàng ngoại thương Việt Nam.

Ngân hàng thươngmại - NHTMCP __ Ngân hàng thương mại cổ phần PIN Ma số cá nhân ( Personal came Number ). VNĐ Việt N am đồng DANH MỤC BANG BIEU > Trang - Bảng 01 : Danh số thanh toán thẻ tín dung quốc tế tại Việt Nam 82 Bảng 02 : Số lượng thẻ tín dụng phát hành của VCB từ 1996 - 2002 86 Bảng 03 : Doanh số giao dịch thẻ tín dụng do Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam phát hành 87 Bảng 04 : Doanh số thanh toán các loại thẻ tín dụng quốc tế tai Ngân hàng Ngoại thương 90 Bảng 05 : Kết quả phát hànhvà thanh toán thẻ do ACB phát hành Bảng 06 : Doanh số thanh toán thể tín dụng quốc tế 93 của ACB từ 1996 - 2001 ( tr 96) Bảng 07 : Tỷ trọng doanh số thanh toán thẻ tín dụng quốc tế 96 tại các khu vực của ACB Bing 08 : Tình hình về nguồn vốn huy động của các công ty cho thuê tài chính trực thuộc ngân hàng thương mại Nhà nước Bang 09 : Tình hình cho thuê tài chính của các công ty cho thuê tài chính 102 trực thuộc ngân hàng thương mại Nhà nước / Bang 10 : Tỷ trọng dư nợ cho thuê tài chính của hệ thống ngân hàng 104 thương mại Nhà nước trong khối cho thuê tài chính của cả nước Bang 11 : Kết quả cho thuê tài chính phân theo thành phần kinh tế 105 Bang 12 : Cơ cấu đầu tư theo ngành kinh tế tại các công ty cho thuê 107 tài chính thuộc hệ thống ngân hàng thương mại Nhà nước Bang 13 : Dư nợ cho thuê tài chính phân theo phương thức tài trợ 108 Bang 14 : Tỷ lệ nợ quá hạn trong hoạt động cho thuê tài chính của 112 _ các công ty thuộc ngân hàng thương mại Nhà nước Bảng 15: Kết quả kinh doanh của các công ty cho thuê tài chính 113 thuộc ngân hàng thương mại Nhà nước - Bảng l6:: Doanh số và dư nợ bảo lãnh của các ngân hàng 114 thương mại Nhà nước 117 Bang 17: Cơ cấu về các loại bảo lãnh của các ngân bing thuong 118 mat Nhà nước năm 2001 Bang 18: Kết cấu bảo lãnh xét theo thành phần kinh tế 122 Bang 19 : Số dư bảo lãnh và nợ lãi và phí bảo lãnh một số nhà máy đường 148 - Bang 20 : Chi phí giao dịch ở ngân hàng thương mai Mỹ © 165 - DANH MỤC SƠ DO, BIEU ĐỒ Trang đồ 1: Quy trình phát hành và thanh toán thẻ tín dụng Sơ Sơ đồ 2: Cho thuê tài chính ba bên —46 Sơ đồ 3 : Cho thuê tài chính có sự tham glad của 2 ben trực tiếp A1- _ SƠ đỏ 4: Tái cho thuê 47 Sơ đồ 5: Cho thuê tài chính liên kết 48 Sơ đồ 6 : Cho thuê tài chính hợp tac 49 Cho thuê tài chính bắc cầu a Sơ đồ 7 : Biểu đồ 1 : Số lượng thẻ tín dụng phát hành 86 Biểu đỏ 2: Doanh số giao dich thé tín dụngdo VCB phát hành 88 Biểu đồ 3 : Doanh số thanh toán thẻ giai đoạn 1296 - 2001 90 Biểu dé 4 : Tốc độ tăng trưởng chủ thẻ Biểu đồ 5 : Doanh sé giao dich 94 Biểu đồ 6 : Doanh số thanh toán thẻ của ACB 96 Biểu đồ 7 : Dư nợ cho thuê tài chính _ Biểu đỏ 8: Cơ cấu dư nợ cho thuê tài chính phân theo địa bàn hoạt động | 111 Biểu đồ 9 : Mức tang trưởng doanh số và dư nợ bảo lãnh của các ngân hàng thương mại Nhà nước 117 LỜI NÓI ĐẦU 1 - TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN: | Trải qua hon mười năm đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã có nhiều chuyển. | biến quan trọng. Song song với quá trình đổi mới nền kinh tế đất nước, hoạt động | | của các Ngân hàng thương mại cũng ngày càng phát triển trên nhiều mặt, từ đổi mới bộ máy tổ chức, hiện đại hoá công nghệ ngân hàng đến việc phát triển thêm các.

_ nghiệp vụ kinh doanh mới. Tuy nhiên chúng ta cũng phải nhìn nhận một thực tế là ‘ngoai trừ một số ngân hàng lớn có các nghiệp vụ và dịch vụ phát triển, thì phần lớn các ngân hàng thương mại khác vẫn chỉ cung cấp các dịch vụ truyền thống. Trong xu hướng hội nhập kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ, sự cạnh tranh trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ ngày càng quyết liệt hơn, đòi hỏi các NHTM phải không ngừng phát triển và đổi mới theo hướng hoàn thiện các nghiệp vụ sẵn có, tiếp cận và ứng dung các nghiệp vụ mới. Trong các nghiệp vụ của NHTM, tín dụng luôn được coi là một _ sản phẩm trung tâm của ngân hàng có tác động qua lại trực tiếp với hầu hết các sản phẩm khác của Ngân hàng.

Khi đa dạng hoá các hình thức tín dụng, sẽ tạo tiền đề _ cho sự phát triển của nghiệp vụ kinh doanh khác. Nhận thức được tam quan trong _ của nghiệp vụ nay, các NHTM Viét nam trong thoigian qua đã có sự quan tâm đáng kể để phát triển nó. Một số hình thức tín dụng mới bước đầu đã được ứng dụng Ở một số NHTM, tuy nhiên `với số đông các NHTM, các hình thức tín dung còn don ` điệu, VIỆC đa dạng hoá các hình thức tín dụng ccòn gặp nhiều khó khăn. một tiếng nói vào việc tìm ra các giải phấp đồng bộ, hữu hiệu.cho VIỆC phát.vụ này của hệ thống NHTM Việt nam, Tôi đã chọn _ vấndé “ Giải pháp phát triển các hình thức tín dụng của các Ngân hàng thương mai Việt nam” để làm đề tài cho Luận an á Tiến si của mình.

2- MỤC TIỂU VÀ NHIỆM VỤ CỦA LUẬN ÁN `. Mục tiêu của luận án là nghiên cứu và luận giải nhữné vấn đề lý luận và thực tiễn về việc thực hiện các hình thức tín dụng của các NHTM trong nền kinh tế thị trường, nhằm thoả mãn một cách tốt nhất nhu cầu ngàycàng đa dang của khách hàng, nâng cao SỨC cạnh tranh cho các NHTM Việt nam, nhất là Long giai đoạn hội 7 nhập kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay. Trên cơ SỞ đó đưa các giải pháp nhằm. : Lin triển các hình thức tín dụng của các NHTM viet nam.

_ Để đạt được mục tiêu đó, luận án á có nhiệm.vụ: -Lam rõ được ban chất các hình thức tín dụng của NHTM trong 1nềnn kinh tế thị trường, những lợi ích mà mỗi hình thúc tín dụng đó đem lại cho nền kinh tế nói | chung và cho NHTM nói riêng. Từ đó làm TỐ SỰ phát triển các hình HC. tín dụng là : một đội hỏi khách quan của hệ thống các NHTM .Việt nam hiện nay. _- Phân tích và đánh giá thực trạng các hình thức tín dụng đangthực hiện ở" _ các NHTM Việt nam trong thời gian qua, phát hiện những mặt tích cực cần tiếp tục | | phát huy, những vấn đề còn tồn tai và chỉ rõ nguyên 1nhân của những tồn tại đồ để có ‹ | ' giải pháp khắc phục.