Nghiên cứu tác động của toàn cầu hóa đến FDI và giải pháp thu hút FDI ở Việt Nam

2 L I CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên c u c a riêng tôi. Các s li u nêu và trích d#n trong lu$n án là trung th%c. Nh'ng k)t qu+ nghiên c u c a lu$n án chưa t-ng ñư.c ai công b trong b0t c công trình nào khác. TÁC GI4 LU7N ÁN ð Hoàng Long 3 M CL C DANH M C B NG BI U.7 CHƯƠNG 1: TÁC ð(NG C)A TOÀN C"U HÓAKINH T ð-I V.I DÒNG FDI TRÊN TH GI.

M;t s quan ni m v< toàn c=u hoá > cơ s@ lý thuy)t và th%c tiBn c a toàn c=u hoá kinh t). Tác ñ;ng c a toàn c=u hoá kinh t) ñ i vDi dòng FDI. S% v$n ñ;ng c a dòng FDI toàn c=u .67 CHƯƠNG 2 :TÁC ð(NG C)A TOÀN C"U HÓA KINH T ð-I V.I DÒNG FDI VÀO VI5T NAM. Ch trương ñMi mDi, m@ cOa n<n kinh t) > ti)n trình h;i nh$p kinh t) qu c t) và cơ h;i huy ñ;ng nguQn l%c t- bên ngoài.

Tác ñ;ng c a toàn c=u hoá kinh t) ñ i vDi s% v$n ñ;ng c a dòng FDI vào Vi t Nam. M;t s b0t c$p trong vi c thu hút FDI @ Vi t Nam .130 CHƯƠNG 3 : XU HƯ.NG V9N ð(NG C)A DÒNG FDI TOÀN C"U :M(T S- GI I PHÁP ð-I V.I VI5C THU HÚT FDI C)A VI5T NAM143 3. Xu hưDng phát triVn c a dòng FDI toàn c=u.i và thách th c ñ i vDi vi t nam trong thu hút FDI. M;t s nhóm gi+i pháp.183 TÀI LI5U THAM KH O.194 4 DANH M C B NG BI U B+ng 1.

Nh'ng thay ñMi trong qui ñZnh ñi<u ti)t c0p qu c gia,. Các v[ sáp nh$p và thôn tính vDi giá trZ trên 1 t\ USD. TMng quan giá trZ FDI toàn c=u thu hút ñư. Giá trZ kim ng]ch xu0t nh$p kh^u hàng hoá tính theo khu v%c và các nhóm kinh t) 1990>2003 (t\ l % thay ñMi theo hàng năm).

ƯDc tính giá trZ ñ=u tư ra nưDc ngoài 1990 >2002. T\ treng giá trZ ñ=u tư vào R&D/GDP t- 2000 > 2003. Tác ñ;ng c a toàn c=u hóa ñ i vDi FDI. S doanh nghi p ñang ho]t ñ;ng tính theo lo]i hình.

ð=u tư tr%c ti)p nưDc ngoài theo ngành 1988>2006 (tÝnh tíi. ð=u tư tr%c ti)p nưDc ngoài theo hình th c ñ=u tư (1988>2005) B+ng 2. ð=u tư c a các TNC vào Vi t Nam phân theo ngành. TMng kim ng]ch xu0t nh$p kh^u theo năm (tri u USD).

Kim ng]ch xu0t kh^u theo ngành kinh t) (tri u USD). Cơ c0u giá trZ thương m]i theo khu v%c kinh t). Th ng kê tình hình nh$p kh^u hàng hóa Vi t Nam. Xu hưDng gia tăng FDI c a các qu c gia thành viên.

Phân bM nguQn nhân l%c phân theo ngành kinh t) (nghìn ngưli). Giá trZ và cơ c0u FDI phân theo ngành. ð=u tư tr%c ti)p c a nưDc ngoài ñư. ðóng góp c a FDI trong GDP (%).

V n ñ=u tư phát triVn phân theo thành ph=n kinh t). Tác ñ;ng c a toàn c=u hóa ñ i vDi dòng FDI vào Vi t Nam. ð=u tư tr%c ti)p nưDc ngoài trên ñ=u ngưli (USD) .157 5 DANH M C HÌNH Hình 1. Các kênh tác ñ;ng c a toàn c=u hoá ñ i vDi FDI.

Cơ ch) tác ñ;ng c a toàn c=u hóa ñ i vDi dòng FDI.ng các BITs và DTTs, 1990 > 2005. TMng BITs theo nhóm qu c gia, tính ñ)n 2004 .ng Hi p ñZnh ñ=u tư qu c t) ngoài BITs. T\ l thương m]i th) giDi/ GDP và t\ l FDI. Giá trZ FDI vào các nưDc tính theo nhóm.

Giá trZ FDI xu0t phát t- các n<n kinh t) ñang phát triVn,. T\ l tăng trư@ng kim ng]ch thương m]i hàng năm,. TMng giá trZ v n FDI vào Vi t Nam t- 1988 ñ)n tháng 6/2006. Tác ñ;ng c a BTA và vi c gia nh$p WTO ñ i vDi FDI.

Gi¶ thuyÕt t¸c dông tiªu cùc v t¸c dông tÝch cùc ®Õn FDI. Tăng trư@ng GDP > chr s ICOR .181 6 DANH M C CÁC T VI T T T AFTA Khu v%c thương m]i t% do Asean Free Trade Area ASEAN APEC DiBn ñàn h.p tác kinh t) châu Á Asia > Pacific Economic > Thái Bình Dương Cooperation ASEAN Hi p h;i các qu c gia ðông Association of Southeast Asian Nam Á Nations BIT Hi p ñZnh ñ=u tư song phương Bilateral Investment Treaty CEFT Thu) quan ưu ñãi có hi u l%c Common Effective Preferential chung Tariff COCOM U\ ban ph i h.p kiVm soát xu0t Coordinating Committee for kh^u ña phương Multilateral Export Controls DTT Hi p ñZnh ch ng ñánh thu) hai Double Taxation Treaty l=n EU Liên minh châu Âu European Union FDI ð=u tư tr%c ti)p nưDc ngoài Foreign Direct Investment GATT Hi p ñZnh chung v< thu) quan và General Agreement on Tariffs thương m]i and Trade IMF Qux ti<n t qu c t) International Monetary Fund JETRO TM ch c Xúc ti)n Ngo]i thương JETRO Nh$t B+n OLI S@ h'u > N;i ñZa hoá > Qu c t) Ownership > Localization > hoá Internationalization R&D Nghiên c u và triVn khai Research and Development WTO TM ch c thương m]i th) giDi World Trade Organization WB Ngân hàng th) giDi World Bank UNCTAD H;i nghZ c a Liên h.p qu c v< United Nation Conference on Thương m]i và Phát triVn Trade and Development 7 L I M! ð"U 1. Tính cBp thiFt cGa ñJ tài Trong g=n hai th$p niên qua, nguQn v n ñ=u tư tr%c ti)p nưDc ngoài (FDI) ñã ñóng góp ñáng kV vào thành t%u kinh t) xã h;i c a Vi t Nam. Theo th ng kê c a B; K) ho]ch và ð=u tư: “Tính ñ)n cu i tháng 10 năm 2006, c+ nưDc có 6.761 d% án còn hi u l%c vDi tMng v n ñ=u tư ñăng ký 57,3 t\ USD, v n th%c hi n (c a các d% án còn ho]t ñ;ng) ñ]t trên 28,5 t\ USD.

TDi h)t tháng 12, tMng v n ñăng kí ñ]t hơn 10 t\ USD [4]. FDI góp ph=n t-ng bưDc chuyVn dZch cơ c0u n<n kinh t) theo hưDng gi+m t\ treng GDP c a nông nghi p và tăng t\ treng GDP c a công nghi p, ch) bi)n, dZch v[ và công ngh cao. Riêng trong lĩnh v%c công nghi p, FDI t]o ra kho+ng 40% s+n lư. FDI cũng t]o ñi<u ki n ñV m;t s công ngh tiên ti)n ñư.c chuyVn giao và ng d[ng t]i Vi t Nam, t]o công ăn vi c làm tr%c ti)p và gián ti)p cho hàng tri u lao ñ;ng có kĩ năng gi+n ñơn và bưDc ñ=u góp ph=n hình thành m;t l%c lư.ng lao ñ;ng có kĩ năng cao, ñQng thli cũng ñem l]i cơ h;i ñV các nhà qu+n lí c a Vi t Nam ti)p c$n vDi trình ñ; qu+n lí s+n xu0t c a th) giDi.

Không kém ph=n quan treng, FDI góp ph=n ñáng kV vào vi c gia tăng giá trZ xu0t kh^u, do v$y tác ñ;ng tr%c ti)p tDi cán cân thương m]i c a n<n kinh t) theo hưDng ngày càng lành m]nh hơn. Tuy nhiên, ti)n trình toàn c=u hóa kinh t) (sau ñây gei tƒt là toàn c=u hóa) ñang diBn ra nhanh chóng trên nhi<u ngành và lĩnh v%c kinh t) ñã tác ñ;ng rõ r t và nhi<u chi<u tDi vi c thu hút và sO d[ng nguQn v n ñ=u tư tr%c ti)p nưDc ngoài c a Vi t Nam. M;t m…t, toàn c=u hóa mang l]i cơ h;i ñV n<n kinh t) có thV ti)p c$n vDi m;t thZ trưlng v n r;ng rãi và ho]t ñ;ng m;t cách tương ñ i t% do; mang l]i l.i th) so sánh cho m;t s y)u t thu hút ñ=u tư v n có như nguQn nhân l%c r‡ và nguQn tài nguyên phong phú, ñQng thli t]o ra 8 m;t s y)u t thu hút ñ=u tư mDi. M…t khác, ti)n trình toàn c=u hóa cũng t]o ra m;t môi trưlng c]nh tranh kh c li t hơn trong vi c thu hút FDI, trong khi s c c]nh tranh thu hút ñ=u tư c a Vi t Nam ñã có nh'ng giai ño]n có biVu hi n gi+m sút.i th) so sánh c a nguQn nhân l%c và tài nguyên bZ suy gi+m tương ñ i trong tương quan vDi các y)u t v n và công ngh khi n<n kinh t) toàn c=u ñang t-ng bưDc chuyVn sang n<n kinh t) tri th c.

Trong khi ñó, nguQn nhân l%c c a Vi t Nam l]i chưa ñ năng l%c ñV thu hút, h0p th[ m;t cách t i ưu nh'ng nguQn v n và công ngh trên thZ trưlng qu c t). Môi trưlng thu hút ñ=u tư c a Vi t Nam v#n còn nhi<u b0t c$p, chưa ñáp ng ñư.c nh'ng diBn bi)n nhanh chóng c a ti)n trình toàn c=u hoá m…c dù ngày càng ñư.c hoàn thi n và ñi<u chrnh theo hưDng c@i m@ hơn, nh0t là khi b; Lu$t ð=u tư bƒt ñ=u có hi u l%c vào ngày 01/7/2006. Ngoài ra, xu hưDng t% do hoá thương m]i, h;i nh$p kinh t) qu c t), m@ r;ng thZ trưlng làm cho các doanh nghi p c a Vi t Nam, nh0t là nh'ng doanh nghi p có v n FDI s+n xu0t các s+n ph^m hưDng tDi thZ trưlng ngoài nưDc, ph+i ñ i m…t vDi m;t thZ trưlng c]nh tranh ngày càng kh c li t hơn. Do v$y, trên th%c t), m…c dù ñã ñ]t ñư.c m;t s thành t%u ban ñ=u trong vi c thu hút FDI, song dòng FDI vào Vi t Nam cũng không tránh kh‰i nh'ng bi)n ñ;ng, th$m chí trong m;t s thli ñiVm giá trZ FDI thu hút bZ thoái lui do tác ñ;ng c a môi trưlng qu c t).c biVu hi n rõ nh0t trong giai ño]n sau cu;c kh ng ho+ng tài chính ti<n t khu v%c năm 1997.

V0n ñ< ñ…t ra là: Ti)n trình toàn c=u hóa kinh t) ñã tác ñ;ng lên dòng FDI qua nh'ng kênh nào? Dòng FDI c a th) giDi nói chung và c a Vi t Nam nói riêng ñã v$n ñ;ng th) nào dưDi dưDi tác ñ;ng ñó? Và quan treng hơn c+ là các nhà ho]ch ñZnh chính sách có thV làm gì ñV kiVm soát ho…c ñi<u chrnh nh'ng tác ñ;ng này nh‹m t]o ra m;t dòng FDI t i ưu vào Vi t Nam? Nh'ng v0n ñ< trên ñòi h‰i ph+i ñư.c phân tích m;t cách tMng quan và kZp thli ñV có thV hŒ tr. các nhà ho]ch ñZch chính sách trong vi c l%a chen 9 m;t phương án t i ưu nh‹m ti)p t[c t$n d[ng m;t cách h'u hi u nguQn v n FDI trong thli gian tDi, khi ti)n trình toàn c=u hoá ngày càng diBn ra nhanh và r;ng hơn, khi Vi t Nam ñã là thành viên c a TM ch c Thương m]i Th) giDi (WTO) và s• ngày càng m@ cOa và h;i nh$p ñ=y ñ hơn vDi n<n kinh t) th) giDi.