Luận án Tác động FDI đến phát triển KT-XH - Nghiên cứu tỉnh Hải Dương - ĐHKTQD

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN **************** NGUYỄN THỊ THU HÀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TỈNH HẢI DƯƠNG Chuyên ngành: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Bất HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM KẾT Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng luận án này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thu Hà MỤC LỤC LỜI CAM KẾT MỤC LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC HÌNH VẼ DANH MỤC SƠ ĐỒ MỞ ĐẦU.

1 Chương 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Các nghiên cứu lý thuyết tác động của FDI đến phát triển kinh tế xã hội. Các nghiên cứu tác động của FDI đến phát triển kinh tế xã hội ở các nước đang phát triển trên thế giới và khu vưc.

Các nghiên cứu tác động của FDI đến phát triển kinh tế xã hội ở Việt Nam. Đánh giá tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án. Những vấn đề đã được giải quyết cần kế thừa. Khoảng trống của các công trình đã công bố.

Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu đối với đề tài luận án. 17 Chương 2: LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI ĐỊA PHƯƠNG. Lý thuyết chung về phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Phát triển kinh tế - xã hội.

Phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Nguyên lý tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Đầu tư trực tiếp nước ngoài. Tác động của FDI đến phát triển kinh tế xã hội địa phương.

37 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 51 Chương 3: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH HẢI DƯƠNG. Đặc điểm kinh tế-xã hội và đầu tư trực tiếp nước ngoài của tỉnh Hải Dương. Đặc điểm kinh tế xã hội tỉnh Hải Dương.

Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997- 2016. Tác động của FDI đến phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hải Dương. Các tác động tích cực. Các tác động tiêu cực.

Một số bất cập của FDI. Kiểm định tác động của FDI đến phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997 - 2016. Lựa chọn mô hình lý thuyết. Thủ tục, phương pháp ước lượng chuỗi thời gian bằng mô hình ARDL.

Mô hình thực nghiệm. Kết quả ước lượng. Thảo luận kết quả ước lượng các mô hình ARDL. Đánh giá tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997 - 2016.

Những tác động tích cực. Những tác động cản trở phát triển kinh tế xã hội. Nguyên nhân của những tác động cản trở. 111 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

113 Chương 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC, HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH HẢI DƯƠNG. Dự báo xu hướng đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam và tỉnh Hải Dương trong thời gian tới. Quan điểm và định hướng tăng cường tác động tích cực, hạn chế tác động tiêu cực của FDI đến phát triển kinh tế xã hội tỉnh Hải Dương. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hải Dương.

Quan điểm tăng cường tác động tích cực, hạn chế tác động tiêu cực của FDI của tỉnh Hải Dương. Định hướng tăng cường tác động tích cực, hạn chế tác động tiêu cực của FDI của tỉnh Hải Dương. Giải pháp tăng cường tác động tích cực, hạn chế tác động tiêu cực của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến phát triển kinh tế xã hội tỉnh Hải Dương. Nhóm giải pháp về môi trường đầu tư kinh doanh.

Nhóm giải pháp quản lý nhà nước về đầu tư nước ngoài. Nhóm giải pháp mở rộng liên kết giữa các DN trong nước và DN FDI. Điều kiện thực hiện giải pháp. Đối với Quốc hội.

Đối với Chính phủ và các bộ ngành. 141 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 143 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ. 144 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

156 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Giải nghĩa 1. CCKT Cơ cấu kinh tế 2. CN&XD Công nghiệp và xây dựng 3. CNH Công nghiệp hóa 4.

CNSX Công nghệ sản xuất 5. CSHT Cơ sở hạ tầng 6. DN Doanh nghiệp 7. ĐTNN Đầu tư nước ngoài 8.

FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài 9. GCNĐT Giấy chứng nhận đầu tư 10. GPMB Giải phóng mặt bằng 11. GRDP Tổng sản phẩm quốc nội tỉnh 12.

GTGT Giá trị gia tăng 13. KCN, CNN Khu công nghiệp, cụm công nghiệp 15. KTQD Kinh tế quốc dân 16. KTTT Kinh tế thị trường 17.

KTXH Kinh tế xã hội 18. KH&ĐT Kế hoạch và Đầu tư 19. NLCT Năng lực cạnh tranh 21. NNL Nguồn nhân lực 22.

NSLĐ Năng suất lao động 23. PT Phát triển 24. PTKT Phát triển kinh tế 25. SX Sản xuất 26.

SXKD Sản xuất kinh doanh 27. TTKT Tăng trưởng kinh tế 28. XNK Xuất nhập khẩu DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Quy mô FDI vào tỉnh Hải Dương từ 1997 - 2016 .2: Các dự án FDI còn hiệu lực theo địa giới hành chính đến năm 2016 .3: FDI vào Hải Dương theo đối tác các DA còn hiệu lực tính năm 2016 .4: FDI vào tỉnh Hải Dương theo hình thức đầu tư năm 2016 .5: Tỷ trọng vốn FDI/VĐT của tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997- 2016.6: Đóng góp của FDI vào GRDP của tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997- 2016 .7: Đóng góp của FDI cho NS tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997 - 2016 .8: So sánh vốn FDI với ICOR của HD giai đoạn 1997 - 2016 .9: Năng suất LĐ của tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997 - 2016 .10: So sánh giữa vốn FDI với VĐT cho LĐ của HD giai đoạn 1997 - 2016 .11: FDI giải quyết việc làm của tỉnh Hải giai đoạn 1997 - 2016 .12: Cơ cấu LĐ theo lĩnh vực trước và sau khi có FDI.13: Chỉ số tăng trưởng vốn FDI và tốc độ tăng DS đô thị giai đoạn 1997-2016 .14: Chỉ số HDI của tỉnh Hải Dương và cả nước giai đoạn 2000 - 2016.15: Thu nhập bình quân 1 LĐ trong các DN .16: Thu nhập BQĐN/tháng theo khu vực TT, NT của tỉnh GĐ 1997-2016 .17: Kết quả KĐ tính dừng của dữ liệu các chuỗi thời gian.18: Kết quả kiểm định tính dừng của sai phân bậc nhất các biến .19: Độ trễ tối ưu của các biến trong mô hình ARDL .20: Kiểm định đồng liên kết dài hạn các mô hình ARDL .21: Ước lượng hệ số dài hạn và ngắn hạn các mô hình ARDL .22: Kiểm định chẩn đoán các mô hình ARDL. 103 DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 2.1: Tác động cạnh tranh của FDI tới doanh nghiệp trong nước .1: Tăng trưởng BQ giai đoạn 2011 - 2016 theo khu vực và ngành kinh tế.2: CCKT của tỉnh Hải Dương năm 2010 và năm 2016.3: Cơ cấu LĐ của tỉnh Hải Dương năm 2010 và năm 2016.4: Một số chỉ tiêu FDI của tỉnh Hải Dương phân theo giai đoạn .5: FDI của tỉnh Hải Dương theo lĩnh vực năm 2016.6: FDI theo địa giới hành chính đến năm 2016 .7: FDI vào Hải Dương theo đối tác các DA còn hiệu lực năm 2016 .8: FDI vào tỉnh Hải Dương theo hình thức đầu tư năm 2016 .9: Tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư hàng năm của tỉnh Hải Dương .10: Tốc độ tăng trưởng của GRDP và FDI vào GRDP của HD giai đoạn 1997 - 2016 .11: So sánh vốn FDI với ICOR của HD giai đoạn 1997 - 2016 .12: Tăng trưởng các lĩnh vực trong CCKT của tỉnh giai đoạn 1997 – 2016.13: FDI trong GTSXCN của tỉnh giai đoạn 2010-2016 giá SS năm 2010 .14: Tỷ trọng XNK của FDI tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997-2016 .15: Năng suất LĐ của tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997-2016 .16: So sánh giữa vốn FDI với VĐT cho LĐ của HD giai đoạn 1997 – 2016 .17: CCLĐ các lĩnh vực trước và sau có FDI của HD giai đoạn 1997-2016 .18: Tăng trưởng vốn FDI và tốc độ tăng dân số đô thị giai đoạn 1997-2016 .19: Chỉ số HDI của tỉnh Hải Dương và cả nước giai đoạn 2000 - 2016 .20: Thu nhập bình quân 1 LĐ trong các DN .21: Thu nhập BQĐN/tháng theo khu vực TT, NT của tỉnh GĐ 1997-2016 .22: Tốc độ tăng thu nhập BQĐN/tháng TT, NT của tỉnh GĐ 1997- 2016 .23: Nhập khẩu/xuất khẩu (%).24: Quy mô bình quân 1 dự án FDI (triệu USD) .25: Quy mô bình quân 1 dự án theo đối tác đầu tư (triệu USD) .1: Tỷ lệ số doanh nghiệp sử dụng chứng chỉ có chất lượng .1: Cơ chế tác động trực tiếp của vốn qua kênh đầu tư .2: Cơ chế tác động tràn của FDI đến phát triển kinh tế xã hội.

Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu Trong 30 năm qua đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội (KTXH) của Việt Nam. Theo số liệu thống kê “tính đến hết năm 2016, cả nước có 22.509 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký gần 293,25 tỷ USD. Vốn thực hiện lũy kế đạt hơn 154,54 tỷ USD (bằng gần 53% tổng vốn đăng ký). FDI đóng góp vào GDP liên tục tăng, năm 1992 chiếm 2% GDP, thì đến năm 2015 trên 17%; FDI nộp ngân sách tăng bình quân 24%/ năm; Tỷ trọng xuất khẩu của FDI liên tục tăng năm 2015 chiếm 67,4% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước; FDI đã tạo việc làm cho khoảng 2,8 triệu lao động trực tiếp”.

Hải Dương nằm ở “trung tâm tam giác phát triển kinh tế Miền bắc (Hà Nội-Hải Phòng-Quảng Ninh). Hải Dương được định hướng phát triển vào các dịch vụ mũi nhọn, gồm dịch vụ vận chuyển kho bãi -logistics -viễn thông -công nghệ thông tin, tài chính - ngân hàng, khoa học - công nghệ”. Năm 2015, “Hải Dương đứng thứ 11/63 địa phương trên cả nước về thu hút FDI với 299 dự án, tổng vốn đầu tư (VĐT) đăng ký 6,676 tỷ USD.